عملیات صاعقه؛ سرآغاز مقابله نیروی دریایی سپاه با آمریکا در خلیج‌فارس
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ اهمیت جزیرۀ خارک تنها به عنوان یک تأسیسات معمولی نفتی تعریف نمی‌شد. این جزیره که در شمال خلیج فارس و در فاصله‌ای حدود بیست‌وپنج کیلومتری از سواحل ایران قرار دارد، در مقطعی بزرگ‌ترین پایانه نفتی فراساحلی جهان به شمار می‌رفت. در سال‌های ابتدایی دهۀ ۱۳۶۰ و هم‌زمان با شدت گرفتن جنگ، عراق با درک جایگاه راهبردی خارک، حملات مداوم به این جزیره را در اولویت قرار داد. بین سال‌های ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۵، نیروی هوایی عراق بار‌ها تجهیزات بارگیری و مخازن نفتی خارک را بمباران کرد؛ حملاتی که در پاییز ۱۳۶۵ بسیاری از تأسیسات را عملاً از چرخه فعالیت خارج ساخت.
با وجود این، تا پیش از شکل‌گیری نیرو‌های مقابله‌به‌مثل، رژیم عراق و شبکه‌های اطلاعاتی حامی آن، خارک را مهم‌ترین نقطۀ آسیب‌پذیر اقتصاد ایران می‌دانستند. عوامل سازمان مجاهدین خلق در میان کارکنان شرکت نفت نفوذ کرده بودند و گاهی حملات هوایی عراق در یک روز تا هشت نوبت ادامه پیدا می‌کرد. در آن شرایط، مهار آتش نفتکش‌ها و مخازن هدف‌گرفته‌شده کاری بسیار دشوار بود؛ حرارت انفجار‌ها به اندازه‌ای می‌رسید که نزدیک شدن به محل آتش‌سوزی از فاصله کمتر از صد متر تقریباً غیرممکن بود و نیرو‌های شرکت نفت ناچار می‌شدند از نیرو‌های سپاه کمک بگیرند.
ورود مستقیم آمریکا به میدان جنگ
تهدید‌های ایران در آن دوران تنها به حملات هوایی عراق محدود نبود. آمریکا و فرانسه، همراه با برخی کشور‌های عربی حاشیۀ خلیج فارس، جنگ دریایی گسترده‌ای را علیه نفتکش‌های مرتبط با ایران آغاز کرده بودند. عراق نیز با تکیه بر تجهیزات پیشرفته‌ای همچون موشک‌های اگزوست، خارک و دیگر پایانه‌های نفتی ایران از جمله سیری، لاوان و فارسی را هدف قرار می‌داد. در همین حال، کویت و عربستان بخشی از صادرات نفت عراق را برعهده گرفته بودند و کویت بندر بوبیان را در اختیار نیروی دریایی عراق قرار داده بود.
در کنار این اقدامات، ناو‌های اطلاعاتی آمریکا در پوشش نفتکش در منطقه تردد می‌کردند و شرکت‌های بیمه نیز با استناد به ناامن بودن خلیج فارس، هزینه بیمۀ کشتی‌های ایرانی را به شکل چشمگیری افزایش داده بودند.
در چنین فضایی، امام خمینی فرمان تشکیل نیروی دریایی سپاه پاسداران را صادر کرد. پیش از آن، مجموعه‌ای با عنوان «قرارگاه نوح نبی» در بوشهر و بندرعباس فعالیت می‌کرد، اما این فرمان به تشکیل ساختار رسمی نیروی دریایی سپاه انجامید. مأموریت نخست این نیرو حفاظت از نفتکش‌هایی بود که از تنگۀ هرمز عبور می‌کردند، اما با ادامه تجاوزها، این سیاست شکل گرفت که اگر خلیج فارس برای ایران ناامن باشد، برای دیگران نیز امنیتی وجود نخواهد داشت.
بر همین اساس، در میانه سال ۱۳۶۵ شناور‌های تندروی «طارق نو» به بوشهر منتقل شدند. فتح‌الله محمدی، فرماندۀ وقت سپاه بوشهر، از نیرو‌ها خواست کسانی که آمادۀ گذشتن از زندگی شخصی و پذیرش خطر شهادت هستند داوطلب شوند. بدین ترتیب، گروه مقابله‌به‌مثل با سی نیروی رسمی و ده سرباز وظیفه تشکیل شد. فرماندهی این گروه ابتدا بر عهدۀ پرویز قوسی بود، اما پس از مدتی نادر مهدوی فرمانده ناوگروه ۲۱ رعد شد. قایق‌های شمارۀ ۱۲۸ و ۱۲۹ به فرماندهی حسن شریفی و بیژن گرد زیر نظر او فعالیت می‌کردند. عملیات‌های این گروه از اواخر سال ۱۳۶۵ آغاز شد؛ مأموریت‌هایی که عمدتاً شبانه و بر پایه تاکتیک کمین و با پشتیبانی اطلاعاتی رادار‌های ارتش انجام می‌شد.
عملیات صاعقه
مهم‌ترین اقدام این گروه در مرداد ۱۳۶۶ و در قالب عملیات «صاعقه» رقم خورد. در آن مقطع، آمریکا طرح «ارادۀ جدی» را برای اسکورت نفتکش‌های کویتی و سعودی اجرا می‌کرد. هدف اصلی عملیات، سوپرتانکر «بریجتون» بود که تحت پرچم آمریکا حرکت می‌کرد.
نادر مهدوی و نیروهایش با استفاده از مین‌های دریایی ساخت داخل، که هر کدام حدود پانصد کیلوگرم تی‌ان‌تی داشتند، مسیر حرکت این نفتکش را مین‌گذاری کردند. انفجار حاصل، آسیب سنگینی به بریجتون وارد کرد و این کشتی تا حدود بیست‌وچهار ساعت در آتش می‌سوخت. نقل شده است که امام خمینی پس از شنیدن خبر این عملیات، تنها لبخندی زد. پس از این حادثه، آمریکا اعلام کرد حمله به بریجتون به منزله اعلان جنگ ایران علیه آمریکا در خلیج فارس است. رسانه‌های بین‌المللی نیز بازتاب گسترده‌ای به این رویداد دادند و این پیام به غرب منتقل شد که ایران در برابر فشارها، پاسخ متقابل خواهد داد.
ضربه‌ای تاریخی
در اوایل سال ۱۳۶۶، گروه مهدوی موفق شد از مسیر سیستان و بلوچستان تعدادی موشک دوش‌پرتاب استینگر تهیه کند. این موشک‌های آمریکایی پیش‌تر در اختیار نیرو‌های افغان قرار گرفته بود تا علیه ارتش شوروی استفاده شود.
سرانجام در غروب شانزدهم شهریور ۱۳۶۶، قایق‌های ایرانی در جنوب غربی جزیرۀ فارسی با پنج بالگرد آمریکایی درگیر شدند. در جریان این نبرد، یکی از بالگرد‌ها با شلیک موشک استینگر ساقط شد. نادر مهدوی و بیژن گرد پس از درگیری به اسارت نیرو‌های آمریکایی درآمدند و براساس شواهد موجود، در ناو آمریکایی تحت شکنجه به شهادت رسیدند.
چند روز بعد، پیکر آنان از طریق عمان به ایران بازگردانده شد. آثار به‌جا‌مانده بر بدن نادر مهدوی نشان می‌داد که دستانش از ناحیۀ سینه به شدت بسته شده و آثار شکنجه بر بدنش آشکار بوده است؛ گویی آنان نماد همان شعاری بودند که مردم با مشت‌های گره‌کرده فریاد می‌زدند: «خلیج فارس ایران، محل دفن ریگان.»
آنچه در نهایت روشن شد، این بود که مقاومت و عملیات‌های این گروه، نقش مهمی در ناکامی آمریکا در جنگ نفتکش‌ها داشت و موجب شد ایالات متحده از ادعای پرطمطراق خود برای اسکورت امن نفتکش‌ها عقب‌نشینی کند.
