تحلیلی بر مبارزات فرهنگی آیت الله خامنهای به روایت اسناد ساواک
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ مبارزات آیتالله خامنهای در دهه چهل و پنجاه شمسی، ابعادی چندگانه داشت که بخش مهمی از آن بر بیداری تشیع و تبیین تفکر نوین اسلامی استوار بود.
سند موسوم به دستور جمع آوری کتاب آینده در قلمرو اسلام سال ۱۳۴۵ به خوبی نشان میدهد که رژیم پهلوی تا چه حد از آگاهیبخشی عمومی واهمه داشت. در این سند، رئیس اداره اطلاعات شهربانی کل کشور دستور جلب و جمعآوری نسخههای این کتاب را که توسط آیتالله خامنهای ترجمه و در مشهد چاپ شده بود، صادر میکند؛ چرا که محتوای آن را «برخلاف مصلحت» تشخیص داده بودند. این رویکرد حذفی نشاندهنده پویایی قلم ایشان در آن سالهاست.
با این حال، ممنوعیتهای مکتوب نتوانست مانع از تداوم حرکت ایشان شود. رژیم شاه که در فضای مکتوب به دنبال توقیف اثر بود، در عرصه سخنرانیهای عمومی نیز گامبهگام به تعقیب ایشان پرداخت.
گزارش پلیس تهران به ریاست اداره اطلاعات نشان میدهد که ایشان در اوایل سال ۱۳۵۱ با حضور در پایگاه مهم تجددخواهی دینی آن دوران یعنی حسینیه ارشاد، برای حدود ۵۰۰ نفر از مشتاقان پیرامون صلح امام حسن (ع) و جهاد و استمرار پایگاه امام مجتبی (ع) سخنرانی کرده است.
پیوند میان این دو سند تاریخی آشکار میسازد که استراتژی رژیم پهلوی در زنجیر کردن اندیشههای انقلابی ناکام مانده بود. دستگاه امنیتی شاه با وجود توقیف کتابها در سال ۱۳۴۵، چند سال بعد در سال ۱۳۵۱ ناچار بود تا تریبونهای پرمخاطب تهران نظیر حسینیه ارشاد را برای کنترل سخنرانیهای بیدارگرانه ایشان رصد کند؛ امری که نشاندهنده نفوذ روزافزون این مصلح دینی در میان نسل جوان و اقشار تحصیلکرده جامعه آن روز ایران بود.
