بیرجند، نخستین گام مهم مبارزاتی آیتالله خامنهای
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ بر اساس اسناد بازخوانی شده، آیت الله خامنهای در بهار ۱۳۴۲ با حضور در بیرجند، کانون توجهات امنیتی قرار گرفتند. در گزارش شهربانی به استانداری خراسان، صراحتاً قید شده است که این محصل مدرسه حجتیه به دلیل افشاگری درباره «وقایع قم و ایراد ضرب به علما» و بیان اظهارات تحریکآمیز، بازداشت شده است. تحلیل ساواک نشان میداد که نفوذ کلام ایشان فراتر از یک سخنرانی ساده است.
حساسیت به قدری بالا بود که سندی پرده از هراس امنیتی رژیم برمیدارد؛ جایی که دستگاه امنیتی از ترس وقوع تظاهرات مردمی در مسیر راه، دستور صادر کرد که ایشان تحتالحفظ و با خودروی ژاندارمری به مشهد اعزام گردند. نهایتاً در ۲۰ خرداد ۱۳۴۲، ایشان تحویل ساواک خراسان شدند.
این رویارویی نخستین، عملاً به نقطه تثبیت مسیر مبارزاتی ایشان تبدیل شد. شکست رژیم در مهار یک طلبه جوان در منطقهای دورافتاده مانند بیرجند، نشاندهنده گسست راهبردی در پروژه سرکوب بود. ساواک با انتقال تحتالحفظ ایشان، ناخواسته به تثبیت پرستیژ تشکیلاتی ایشان در شرق کشور کمک کرد.
