گذری بر زندگی و مبارزات حجتالاسلام عبدالسید محمودی بهبهانی
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ حجت الاسلام والمسلمین عبدالسید محمودی بهبهانی از وعاظ و خطبای معروف قم بود که سابقه بیش از شصت سال تبلیغ و منبر در اطراف و اکناف کشور و بیوت مراجع عظام تقلید را در کارنامه حوزوی خود داشت؛ دار فانی را وداع گفت.
عبدالسید محمودی (معروف به «شیخ مرشد» و «محمودی بهبهانی»)، فرزند شیخ علیباز (حاجآخوند)، در سال ۱۳۱۴ شمسی در بهبهان به دنیا آمد. نام وی در برخی از اسناد و مکاتبات اداری به اشتباه «عبدالسعید» نیز ثبت شده است. او پس از گذراندن بخشی از دروس سطح در زادگاه خود بهبهان، جهت ادامه تحصیلات حوزوی راهی اهواز شد و در مدرسه علمیه آیتالله انصاری به بهرهگیری از اساتید آن حوزه علمیه پرداخت. اشتیاق علمی، وی را به حوزهی علمیه قم کشانید؛ جایی که در سن ۲۳ سالگی موفق شد امتحانات دروس خارج فقه و اصول را با موفقیت بگذراند و پس از آن، فعالیتهای گستردهی تبلیغی، فرهنگی، وعظ و خطابه را آغاز نماید.
با آغاز نهضت امام خمینی (ره) در اوایل دهه ۱۳۴۰، حجتالاسلام محمودی به صف مبارزان پیوست و منابر خود را به سنگری برای افشاگری علیه رژیم پهلوی تبدیل ساخت. در خردادماه ۱۳۴۳، به دلیل ایراد سخنرانیهای پرشور و تحریکآمیز در آبادان، از سوی ماموران دستگاه امنیتی طرد و به شهر قم تبعید شد. پس از بازگشت به قم، وی در تیرماه همان سال در بیت امام خمینی (ره) به منبر رفت و علیه سیاستهای رژیم و حکومت اسرائیل به سخنرانی پرداخت. این اقدام موجب شد در ۲۱ تیرماه ۱۳۴۳ دستگیر و به زندان قزلقلعه منتقل گردد و تا ۱۴ مردادماه همان سال در حبس به سر برد.
پس از آزادی از زندان، ممانعت از فعالیتهای تبلیغی او در دستور کار ساواک قرار گرفت. در تلگرافی به تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۴۴ تصریح شد که مشارالیه اخیراً با بیان مطالب تحریکآمیز در شهرستان یزد نیز ممنوعالمنبر گردیده و رفع ممنوعیت او در آن مقطع به مصلحت دانسته نشده است. با این وجود، وی در هر فرصتی از نهضت امام دفاع میکرد؛ چنانکه در مجلس ترحیم آیتالله حاج سیدمحمد مرعشی در اهواز نیز منبر رفت و به تبیین مواضع انقلاب پرداخت.
دامنه فعالیتهای وعظ و تبلیغی حجتالاسلام محمودی تنها به قم و خوزستان محدود نمیشد، بلکه وی در استانهای مختلف حضور مییافت. بر اساس گزارشهای افشاشده ساواک در شهریور ۱۳۵۲، وی در شبهای ۱۹، ۲۱ و ۲۲ رمضان در مساجد جامع، تکایا و مسجد طباطبایی کرمان پس از نماز شب، بر فراز منبر رفته و پیرامون فضائل اخلاقی امام علی (ع) و مسائل دینی سخنرانی میکرد (+ سند شماره ۲). در همین ایام (شهریور ۱۳۵۲)، وی علاوه بر سخنرانی برای جوانان درباره مسائل اخلاقی و دینی، با همکاری روحانیونی، چون «شیخ علیاصغر صالحی کرمانی» اقدام به جمعآوری کمکهای مالی مردمی (حدود ۵۰۰ هزار تومان) جهت کمک به مسلمانان و جنگزدگان کشور لبنان نمود و پس از پایان برنامهها در تاریخ ۲۶ شهریور ۱۳۵۲ با هواپیما به تهران بازگشت.
یکی از بسترهای مهم مبارزاتی وی، مقابله با مفاسد فرهنگی رژیم و پشتیبانی مالی از جنبشهای اسلامی و مبارزان بود. در اوایل اردیبهشت ۱۳۵۴ بر اساس گزارشهای ساواک، حجتالاسلام محمودی در جریان سفر به یزد (در ماه ربیعالثانی)، ضمن سخنرانی برای حوزویان و مردم، حدود ۳۰ هزار تومان وجوهات گردآوری نمود. وی علاوه بر کمک به تبعیدشدگانی همچون «شیخ محمد فاضل» و «احمد همدانی»، در مسیر بازگشت به قم، در نائین نیز توقف نموده و با تبعیدشدگان آن شهر دیدار و کمکهای مالی ارائه داد. همچنین در همین سفر، وی مبالغی را جهت خرید سینمای قم برای آیتالله نجفی جمعآوری کرد تا از توسعهی مراکز فساد در شهر مذهبی قم جلوگیری نماید؛ مکانی که ساخت آن از سال ۱۳۴۷ با اعتراض شدید روحانیت روبهرو شده بود و همین فعالیتها احضار و ممنوعالمنبریهای مکرر وی را توسط ساواک به همراه داشت.
در کنار مبارزات سیاسی، خدمات اجتماعی و عمرانی وی در مناطق محروم نیز چشمگیر بود. در خرداد ۱۳۵۲، ساواک گزارش داد که وی به همراه هیئتی از سوی آیتالله العظمی گلپایگانی به روستاهای بخش ابرکوه و شهرستان آباد (مانند اسفندآباد، مهرباد، صغاد، خرمبید و...) سفر کرده است. او در اسفندآباد ابرکوه ضمن سخنرانی برای اهالی، مبلغ ۳۰۰ هزار ریال جهت ساخت درمانگاه و ۷۰ هزار ریال برای تقسیم میان نیازمندان اختصاص داد و با حملات شدید بر روی منبر علیه فرقه بهائیت، مردم را به تحریم محصولات شرکتهای وابسته به این فرقه (نظیر زمزم و ارج) فراخواند که موجب تحریک اهالی و گزارشهای محرمانه ساواک گردید.
همچنین در تیرماه ۱۳۵۴، وی با حضور در شهرستان ایذه، مبلغ ۳۰ هزار تومان جهت احداث حسینیه جمعآوری و به روحانیون محل تحویل داد تا صرف ساخت آن بنا گردد.
از دیگر اقدامات ماندگار وی، توجه به آموزش علوم دینی بانوان بود. از سال ۱۳۵۳ و با نظر آیتالله العظمی گلپایگانی، وی تلاشهای گستردهای را برای راهاندازی مدرسه علوم دینی دخترانه آغاز کرد که در سال ۱۳۵۶ به تأسیس رسمی مدرسه علمیه دخترانه در خیابان صفائیه قم انجامید. گزارشهای محرمانه ساواک نشان میدهد که ساواک وی را فردی «افراطی و خلاگر» دانسته و نسبت به فعالیتهای شبانهروزی این مدرسه با حدود ۷۰ دانشآموز از شهرهای مختلف (کرمان، یزد، مشهد و...) حساسیت شدیدی نشان میداد؛ بهطوری که ساواک و وزارت آموزش و پرورش وقت تلاش کردند فعالیت این مدرسه دینی را فاقد ارزش قانونی اعلام کرده و از ادامه کار آن جلوگیری نمایند.
با اوجگیری انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، حجتالاسلام محمودی به عنوان یکی از خطبای اصلی مراسم چهلم شهدای تبریز در فروردین ۱۳۵۷ در مسجد اعظم قم به افشاگری پرداخت. این اقدام واکنش شدید رژیم را در پی داشت؛ در اردیبهشت ۱۳۵۷ تصمیم به تبعید وی گرفته شد و در دهم خرداد ۱۳۵۷ توسط عناصر ساواک دستگیر و به پیرانشهر تبعید گردید. متعاقباً بر اساس اسناد خیلی محرمانه و فوری ساواک در مرداد ۱۳۵۷، کمیسیون امنیت اجتماعی تصمیم گرفت محل تبعید وی را از پیرانشهر به شهرستان سقز تغییر دهد که این حکم بلافاصله اجرایی گردید.
حجتالاسلام عبدالسید محمودی که دارای آثار قلمی و علمی ارزشمندی همچون «فواید وجود حضرت ولی عصر (عج)» و «استخاره از نظر قرآن و روایات» بود، پس از پیروزی درخشان انقلاب اسلامی نیز از پای ننشست. او با ادامه فعالیت در حوزه نشر و همچنین تأسیس «مکتب حضرت زینب (س)» در حوزه علمیه قم، خدمات علمی، آموزشی و فرهنگی خود را به جامعه اسلامی تا پایان عمر پربرکت خویش ادامه داد.
