کد خبر: ۱۱۶۵۱
روزنامهگردی؛ آبان ۱۳۶۶
از ترویج کتابخوانی تا پاسداری از زبان فارسی؛ گزارشی از سخنرانی آیتالله خامنهای در اولین نمایشگاه کتاب
نخستین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در آبان ۱۳۶۶ با تأکید آیتالله خامنهای بر سه محور «ترویج کتابخوانی»، «کیفیت محتوا» و «حفاظت از زبان فارسی» گشایش یافت. رئیسجمهور در این مراسم، کتاب را نه کالایی مصرفی بلکه ابزاری برای انتقال فرهنگ و اندیشه دانست و از نویسندگان و ناشران خواست تا در ارائه آثار مفید و سازنده تلاش کنند.
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در صفحه ۱۲ روزنامه «جمهوری اسلامی» به تاریخ ۱۶ آبان ۱۳۶۶، تیتر اصلی به سخنرانی رئیسجمهور وقت در مراسم گشایش «نخستین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران» اختصاص یافته است. عنوانی که برای این گزارش برگزیده شده، به روشنی سیاستها و دغدغههای فرهنگی آیتالله خامنهای را بازتاب میدهد: «رئیس جمهور خواستار گسترش فرهنگ کتابخوانی، توجه دلسوزانه به زبان فارسی و ارائه کتاب خوب برای مردم شد».
این نمایشگاه در شرایطی آغاز به کار کرده بود که کشور هنوز درگیر جنگ بود و پرداختن به چنین موضوعاتی، نشاندهنده اهمیت استراتژیک جبهه فرهنگی در آن مقطع حساس است.
در این گزارش، رئیسجمهور بر ضرورت ورود کتاب به زندگی روزمره مردم تأکید کرده و فرمودهاند: «متاسفانه در بین مردم ما کتابخوانی یک رویه معمول نیست، در حالیکه روح کتابخوانی در مردم با پیشرفت علمی کشور مرتبط است». در بخش دیگری از این گزارش هم آمده: «درگذشته به کتاب نه به عنوان یک وسیله لازم برای همه مردم بلکه به عنوان یک چیز لوکس و تشریفاتی نگریسته میشد. این خلاء باید جبران شود. محققین بایستی به کار تحقیق بپردازند و نویسندگان نیز زبان استوار و غنی فارسی را به بهترین وجه بکار گیرند.»
بخش دیگری از این گزارش به مسئولیت نویسندگان و ناشران در قبال جامعه اختصاص دارد. رئیسجمهور وقت با تأکید بر لزوم ارائه «کتاب خوب» برای مردم، از تولیدکنندگان محتوای فرهنگی خواسته تا در ارائه آثار مفید و سازنده تلاش کنند. در کنار این موضوع، «توجه دلسوزانه به زبان فارسی» مهمترین محور سخنان ایشان بوده است.
در متن گزارش، زبان فارسی نه صرفاً یک ابزار ارتباطی، بلکه به عنوان یک عامل وحدتبخش و میراث فرهنگی ارزشمند معرفی شده که پاسداشت آن در برابر آسیبها و تأثیرات احتمالی زبانهای بیگانه، یک وظیفه ملی است:«به موازات پیشرفت علمی فرهنگ غربی، برخی از آداب و رسوم و اصطلاحات این فرهنگ وارد فرهنگ و زبان کشورهای جهان سوم و از جمله زبان فارسی که غنیترین زبان دنیاست، شده است. ما باید این درد را علاج کنیم. تقدم علمی یک چیز و تسلط فرهنگی مطلب دیگری است. ما با به کار بردن واژههای فرهنگی که معادل فارسی ندارد مخالف نیستیم. البته از جمله خصوصیات مثبت زبان فارسی این است که میتوان برای همه مفاهیم جدید معادل ساخت. وقتی اصطلاح، لغت و واژهای در زبان فارسی وجود دارد، چرا از آن استفاده نکنیم وواژه یک زبان بیگانه را بر آن ترجیح دهیم. یکی از اساسیترین کارها در باب استقلال فرهنگی توجه به زبان ملی و به زبان فارسی است و لازم است زبان فارسی مورد توجه دلسوزانه ادبا و علما قرار گیرد. این زبان علاوه بر اینکه زبان ممتاز، پیشرفته و زبان علم، فرهنگ، ادب و هنر در طول قرون متمادی بوده است، امروز زبان انقلاب و اسلام است.»
در این گزارش روزنامه جمهوری اسلامی از نخستین نمایشگاه بینالمللی کتاب و از زبان رئیسجمهور وقت سه محور «ترویج کتابخوانی»، «کیفیت محتوا» و «حفاظت از زبان فارسی» را از ارکان چارچوبی میداند که در آن کتاب نه صرفاً یک کالای مصرفی، بلکه ابزاری برای انتقال فرهنگ و اندیشه محسوب میشود؛ محتوای ارائهشده در آن باید از کیفیت و فایده لازم برخوردار باشد تا بتواند مخاطب را جذب کند و زبان فارسی به عنوان ظرف این محتوا، نیازمند صیانت و توجه دلسوزانه مردم و مسئولین است تا نقش وحدتبخش و هویتساز خود را حفظ کند.
