کد خبر: ۹۳۵۴
گفت‌و‌گو با خانم دکتر قمر آریان، همسر استاد عبدالحسین زرین‌کوب
همسرم، استاد زرين کوب، آن گونه که من شناختم
روزنامه ایران در شماره روز سه شنبه ۲۹ شهریور سال ۱۳۷۹ و در اولین سالروز درگذشت یکی از مفاخر بزرگ فرهنگ، تمدن و ادب ایران دکتر عبدالحسین زرین کوب، گفت‌و‌گویی با همسر ایشان دکتر قمر آریان داشته‌اند که در ادامه ملاحظه می‌فرمایید؛
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در مقدمه این گفت‌و‌گو می‌خوانیم؛
به مناسبت نخستين سال خاموشی دکتر زرين کوب با خانم دکتر قمر آریان همسر استاد به گفت و گو نشستیم. وی در طی سالها زندگی مشترک نه تنها به عنوان همسر و یار و یاور دکتر زرین‌کوب در کنار وی بوده است بلکه بعنوان همکاری جدی در تدوین آثار دکتر فعالیت چشمگیری داشته است. قمر آریان در سال ۱۳۳۲ با دکتر ازدواج کرد. وی علاوه بر دارا بودن دکترای ادبیات فارسی، مترجم و محقق زبردست و ضمن تسلط کامل به زبان‌های انگليسی و فرانسه، پس از سالها تدریس در دانشگاه شهید بهشتی تهران به افتخار بازنشستگی نائل آمده است. از خانم دکتر آریان تاکنون دو اثر مستقل به نام‌های "چهره مسيح در ادبیات فارسی" و "استاد کمال الدین بهزاد" و همچنین یک اثر مشترک با دکتر زرين کوب به نام "نی نامه" منتشر شده است. در این گفت‌وگوی صمیمی سعی شده است تا ناگفته‌هایی از دکتر عبدالحسين زرين کوب بازگو شود.
▪️خانم دکتر قدری از ابعاد شخصیت استاد برای ما صحبت کنید.
- ایشان از لحاظ علمی دارای شخصیتی هستند که تقریبا بر کسی پوشیده نیست. اما آنچه که حائز اهمیت است آنکه زرین‌کوب نمونه والای یک انسان نمونه بود و همه ارادت حقیر در طی سالها زندگی مشترک بیشتر از حیث فضایل انسانی، تواضع، فروتنی، مهربانی و خصوصیات اخلاقی برجسته وی بود. یکی از خصوصیات بسیار بارز اینکه اگر مطلبی را می نوشت و در گذشته اساتید ایشان و یا حتی دانشجویان وی در آن زمینه کار کرده بودند، حتما تک تک از آنها نام می برد و بویژه آنکه اگر جوانتر بودند آنها را تشویق و ترغیب می کرد. خاطره‌یی دارم دانشجویی برای رساله دکتری وقت گرفته بود که از مشهد خدمت آقای دکتر در کتابخانه خیابان میرزای شیرازی برسند، وعده ایشان تا قبل از ظهر آن روز بود که بنا به عللی نتوانسته بود سر وقت برسند و از آنجایی که دکتر احترام فوق العاده‌یی برای دانشجویان قائل بودند چندین‌ساعت بدون غذا و با وجود ضعف و بیماری منتظر ایشان مانده بود که آن روز دیروقت به منزل رسیدند.
▪️در خلق آثار علمی دکتر اگر خاطره‌یی دارید برای خوانندگان بیان بفرمایید.
- زرین‌کوب هیچگاه نیازی به تشویق اطرافیان نداشت. در خلق یک اثر علمی احساس مسئولیت و تکلیف می کرد و بیشتر درون و باطن او بود که نیاز به نوشتن داشت و هر گاه که کاری را به پایان می رساند روحش آرام می گرفت و آسایش عجیبی سراسر وجودش را در بر می گرفت. در خلق اثر "فرار از مدرسه" که اندر احوالات غزالی است آن موقع در لس آنجلس بودیم. ایشان چنان با تعمیق و پشتکار در این زمینه کار می کردند بطوری که تمام مراجع و آثار غزالی به زبان‌های فرانسه، اسپانیایی و آلمانی را به دقت مطالعه کردند و تمامی راه‌ها و تجربیاتی که در شناخت غزالی موثر بود را مورد بررسی قرار داده و پس از یکسال تلاش مستمر علمی، نتیجه آن کتاب " فرار از مدرسه" بود.
قبل از انقلاب کتابی نوشته شده بود از حسین‌منزوی یا علی دشتی تحت عنوان "۲۳ سال" که در آن شبهه‌هایی به پیامبر گرامی اسلام وارد شده بود دقیقا یادم است که شهید مطهری از او خواسته بود که پاسخ آنرا در کتابی بدهد اما زرین‌کوب اعتقاد داشت که اگر پاسخ مستقیمی به آن کتاب بدهد باعث معروف شدن آن کتاب می‌شود لذا اقدام به نگارش کتابی تحت عنوان "انسان الهی" کردند که درباره زندگی و شخصیت علی بن ابیطالب (ع) است که آنرا در ارديبهشت ۵۷ به پایان رساندند که متاسفانه جزو ۴ اثر گمشده استاد هستند که تاکنون به چاپ نرسیده است.
ایشان در تحقیقات علمی بسیار حساس و دقیق بودند در طول سالها زندگی با او سفرهای بسیار زیاد و طولانی به اکثر کشورهای دنیا داشتم اما هیچکدام از این سفرها تفریحی و سیاحتی نبود بلکه تماما علمی و در راستای تحقیقات بود و زندگی وی تماما صرف علم شده بود. این اواخر هم که بیمار و ناتوان شده بود ساعت ۲ بامداد از خواب بر میخواست و کار می کرد.
▪️خانم آریان، توضیحاتی در خصوص آثار چاپ نشده و اسناد باقی مانده از استاد بفرمایید.
- بله تحقیقات و فیش‌های بسیار مستند و زیاد از ایشان باقی مانده است که برای این حقیر باعث حیرت است که چگونه وی در طول حیات وقت کم نیاورده است؟ وی در طول حیات خویش ۴۹ جلد کتاب، ۳۰۶ مقاله، سخنرانی، مصاحبه و... ۱۷ مقاله به زبان‌های خارجی، ۱۹ عناوین شعر و ۵ جلد کتاب نوشته است که متاسفانه مفقود شده است.
