اعتراف ساواک به محبوبیت آیت‌الله خامنه‌ای در ایرانشهر+ سند
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ تبعید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به ایرانشهر در سال 1356 در پی فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی ایشان در مشهد و دیگر مناطق کشور علیه رژیم پهلوی رخ داد. این رویداد در دوران اوج‌گیری نارضایتی‌های سیاسی و اجتماعی در ایران و در بستر گسترش مخالفت‌ها با سیاست‌های پهلوی اتفاق افتاد. آیت‌الله خامنه‌ای در سال‌های منتهی به 1356، با برگزاری جلسات مذهبی، سخنرانی‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، دیدگاه‌های انتقادی خود را درباره مسائل مختلف سیاسی و اجتماعی مطرح می‌کردند. این اقدامات در نهایت باعث شد ساواک تصمیم به محدود کردن فعالیت‌های ایشان بگیرد و به همین دلیل ایشان به ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان تبعید شدند.
ایرانشهر در آن دوران، شهری کوچک و دورافتاده با شرایط جغرافیایی دشوار و آب‌وهوای گرم بود. تبعید مخالفان سیاسی به چنین مناطقی، یکی از راهکارهای رژیم برای منزوی‌کردن و کاهش نفوذ اجتماعی آنها به شمار می‌رفت. در دوران تبعید، آیت‌الله خامنه‌ای با مردم ایرانشهر، که عمدتاً از اقشار کم‌برخوردار بودند، ارتباط نزدیکی برقرار کردند. این تعامل به شناخت بیشتر ایشان از وضعیت اجتماعی و فرهنگی مناطق محروم کشور منجر شد. ایشان در این دوره به تدریس و برگزاری جلسات مذهبی و فرهنگی پرداختند. جلسات آموزشی ایشان که شامل تفسیر قرآن و مباحث دینی بود، با استقبال برخی از ساکنان منطقه روبه‌رو شد.
ایرانشهر به دلیل تنوع مذهبی، منطقه‌ای حساس به شمار می‌رفت. حضور آیت‌الله خامنه‌ای در این منطقه فرصتی شد تا تعامل میان پیروان مذاهب مختلف، به‌ویژه شیعه و اهل سنت، تقویت شود. پس از مدتی و در پی پیگیری‌های برخی از چهره‌های مذهبی و اجتماعی، دوره تبعید آیت‌الله خامنه‌ای در ایرانشهر به پایان رسید و ایشان به مشهد بازگشتند. دوران تبعید در ایرانشهر به آشنایی بیشتر ایشان با وضعیت فرهنگی و اجتماعی مناطق کمتر توسعه‌یافته ایران منجر شد و تجربیات ارزشمندی برای ایشان به همراه داشت. تبعید به ایرانشهر بخشی از روند کنترل و محدودسازی فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی شخصیت‌های تأثیرگذار در آن دوران بود که نتایج و پیامدهای خاص خود را به همراه داشت.
درخصوص میزان محبوبیت آیت‌الله خامنه‌ای و تأثیری که در سیستان و بلوچستان داشت سندی موجود است که توسط ریاست اداره ساواک آنجا مخابره گردیده:
به طوری که استحضار دارند در حال حاضر در شهرستان ایرانشهر چهار نفر معمم تبعیدی به اسامی 1- خامنه‌ای 2- راشدپور یزدی 3- سید محمدعلی موسویان 4- سید فخرالدین رحیمی به سر می‌برند که با توجه به محل مسکونی دو نفر اول (مشهد و یزد) به علت نزدیکی نسبی راه همه روزه تعداد زیادی از اهالی شهرهای مذکور جهت ملاقات آنان وارد ایرانشهر می‌گردند، سازمان ایرانشهر اعلام داشته است به علت کثرت ملاقات‌کنندگان امکان مراقبت دقیق و کنترل آنان وجود ندارد و چون روحانیون مذکور از بدو ورود به ایرانشهر محبوبیت زیادی در بین اهالی کسب و جوانان زیادی را در پوشش تعالیم مذهبی جذب نموده‌اند ادامه این وضعیت به صلاح نمی‌باشد. از طرفی روحانیون مزبور طی شکوائیه‌ای به شهربانی اعلام داشته‌اند پاسبانی که در نزدیک منزل آنان به عنوان پست مراقبت گماشته‌اند که افراد ملاقات‌کننده را جلب و در شهربانی بازرسی می‌کنند و این برخلاف قانون اساسی و اعلامیه حقوق بشر می‌باشد. سازمان ایرانشهر پیشنهاد نموده یادشدگان به یکی از شهرهای دوردست (مهاباد یا سنندج) منتقل گردند، مراتب جهت استحضار و صدور و اوامر مقتضی اعلام می‌گردد. رئیس سازمان اطلاعات و امنیت سیستان و بلوچستان - رضوانی
