13 آبان | مقدمات گشایش اولین مجلس مؤسسان
پس از خلع قاجار و نقشی که رضاشاه و حامیان او در مجلس و فضای سیاسی کشور ایفا کردند، این بار در گامی فراتر می خواستند مقدمات سلطنت پهلوی را از طریق مجلس مؤسسان فراهم کنند. بر این اساس دست به مهندسی، دخل و تصرف و برنامه ریزی انتخابات برای کنار زدن مخالفان خود زدند به حدی که صدای اعتراض برخی ولایات در آمد.
مجلس مؤسسان ۱۳۰۴ در تاریخ ایران نقطه عطفی بود که با هدف خلع سلسله قاجار و انتخاب رضا خان به عنوان شاه ایران تشکیل شد. این مجلس در چارچوب تغییر نظام حکومتی ایران از قاجاریه به پهلوی، در شرایطی تشکیل شد که رضا خان، پس از کودتای ۱۲۹۹ و طی چهار سال، قدرت خود را در ایران به عنوان وزیر جنگ و سپس نخست‌وزیر تثبیت کرده بود. تشکیل این مجلس، زمینه قانونی و سیاسی لازم برای انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی را فراهم کرد.
کد خبر: ۹۵۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۱۴
طی پیامی؛
حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی پورمحمدی رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در پیامی به مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور منتخب ملت ایران تبریک گفت.
کد خبر: ۹۰۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۶
حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی پورمحمدی مطرح کرد؛
حجت الاسلام و المسلمین مصطفی پورمحمدی رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در مراسمی به مناسبت روز مباهله با اشاره به اهمیت این روز در فرهنگ اسلامی نکاتی پیرامون حضور خود در عرصه انتخابات ریاست جمهوری مطرح کرد.
کد خبر: ۹۰۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۱
به مناسبت فاجعه هفتم تیر 1360
برخي دوستان پيشنهاد كردند موضوع جلسه با توجه به اينكه مسئله‌ي رياست‌جمهوري از اهميت بيشتري برخوردار است تغيير و در اين رابطه سخن گفته شود. شهيد مظلوم گفت مانعي ندارد، ليكن بايد رأي گرفته شود چنانچه همه رأي دادند، بحث را درخصوص رياست‌جمهوري آغاز كنيم. نظر به اهميت مسئله، حاضران با وحدت نظر پذيرفتند و دستور جلسه تغيير كرد»
کد خبر: ۹۰۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۰۸
اولین انتخابات ریاست جمهوری ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تاریخ 5 بهمن 1358 برگزار شد. منتخب مردم در این انتخابات، ابوالحسن بنی صدر بود که با کسب بیش از 10 میلیون رای، توانست 75 درصد آرا را کسب کند.
کد خبر: ۹۰۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۰۶
نادیده‌های انتخابات ریاست‌جمهوری - ۲
با انصراف جلال‌الدین فارسی از نامزدی اولین دوره‌ی انتخابات ریاست‌جمهوری با شائبه‌ی ایرانی‌الاصل نبودن، حزب جمهوری اسلامی بدون نامزد ماند و در نهایت، چند روز مانده به انتخابات، به دکتر حسن ابراهیم حبیبی که نامزد مورد حمایت جامعه‌ی مدرسین حوزه‌ی علمیه‌ی قم و نهضت آزادی ایران بود، روی آورد؛ حمایتی که به طور صریح اعلام نشد.
کد خبر: ۹۰۵۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۹
به بهانه انتخابات ریاست جمهوری
ناگهان صادق خلخالی را دیدم که بی هیچ پرده‌پوشی، هاشمی رفسنجانی را با این پرسش مخاطب ساخت که: «چرا من نباید نخست‌وزیر شوم؟» هاشمی با لبخندی به اوگفت: «نیروهای اداری، با تو کار نمی‌کنند.» روشن بود که آن پاسخ حرف دل رفسنجانی نبود. اگر او در پاسخ شفاف‌تر سخن می‌گفت، چه‌بسا رنجش پیش می‌آمد، اما سماجت خلخالی بیش از آن بود که به آن طفره‌روی قانع شود.
کد خبر: ۹۰۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۱
نخستین وزیر اطلاعات ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ماجرای درخواست یکی از مسئولان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را درباره رد صلاحیت یکی از نامزدها افشا کرده است.
کد خبر: ۹۰۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۷
به روایت علی امینی
انتخابات نمایشی و فرمایشی دوران پهلوی علاوه بر اینکه با تخلف و تقلب گسترده همراه بوده، عدم اقبال عمومی را هم به همراه داشته است. علی امینی که در دوران رژیم پهلوی سمت نخست‌وزیری را بر عهده داشت در خاطرات خود روایت جالبی از نحوه برگزاری انتخابات و دلیل عدم مشارکت مردم را مطرح کرده است.
کد خبر: ۸۷۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۲
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"| بازخوانی دومین دوره انتخابات مجلس
نگاهی به لیست‌های ارائه‌شده توسط احزاب و گروه‌ها مختلف شرکت‌کننده در انتخابات حکایت از آن دارد که آنان بیش از آنکه وابستگی حزبی را معیار و ملاک معرفی کاندیداها قرار دهند تأکیدشان بر صلاحیّت افراد و ورود نیروهای خط امام به مجلس بوده است. آیت‌الله خامنه‌ای دبیر کل وقت حزب جمهوری در دیدار با شورای دفاتر حزب جمهوری در این خصوص چنین بیان داشت: «ما افراد صالح را کاندیدا خواهیم کرد، ولو اینکه عضو حزب جمهوری اسلامی نباشند».
کد خبر: ۸۷۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۰
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"
انتخابات پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی، طی دو مرحله در اسفند 1374 و فـروردین 1375 و با مشارکت 71/10 درصدی مردم (دور اول) برگزار گردید که پس از انقلاب، بالاترین میزان مشارکت در طول یازده دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی محسوب می‌شود.درواقع رقابت جدی میان نیروهای سیاسی رقیب، روشن‌تر شدن مواضع و جهت‌گیری‌های سیاسی و فرهنگی احزاب و جریانات، وجود فضای نسبتاً باز مطبوعاتی و برخورداری هر یک از جریانات از نشریات متعدد، ازجمله عواملی بود که به این انتخابات شور و نشاط قابل ملاحظه‌ای بخشید.
کد خبر: ۸۷۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۰
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"
انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی، روز 24 اسفند 1358 در شرایطی برگزار شد که هنوز بیش از یک سال از عمر نظام جمهوری اسلامی نگذشته بود. این انتخابات، پنجمین انتخابات عمومی پس از رفراندوم تعیین نظام جمهوری اسلامی و انتخاب نمایندگان مجلس خبرگان، همه‌پرسی قانون اساسی و انتخابات ریاست جمهوری در یک سال بود. در جریان این انتخابات سه نیروی عمده‌ی مذهبی، ملی و گروه‌های چپ در مقابل هم قرار گرفتند. رقابت اصلی در این انتخابات بین حزب جمهوری اسلامی، دفتر همکاری‌های مردم با رئیس‌جمهور و گروه همنام بود.
کد خبر: ۸۷۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۹
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"
با سقوط رضاشاه، ماده طنز سیاسی که برای مدتی به محاق رفته بود، بار دیگر رخ نمود و نشریات طنز و فکاهی هم مانند نشریات غیر آن، در مورد مسائل مختلف جاری کشور به اظهار نظر می‌پرداختند. در این دوره، مجلس شورای ملی از حلاجی و جراحی نشریه توفیق برکنار نبود؛ به گونه‌ای که توفیق در کنار اشاره به مسائل مختلف مبتلابه جامعه، همیشه سری هم به اوضاع و احوال مجلس می‌زد و این توجه و حساسیت در مواقع نزدیک به روزهای انتخابات، بیشتر و بیشتر می‌شد. نگاه منتقدانه توفیق به مجلس تا حدودی تسویه حساب با مجالس دوره رضاشاهی هم به شمار می‌آمد؛ به خصوص مجلس سیزدهم شورای ملی.
کد خبر: ۸۷۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۲
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس" | بازخوانی مجلس سیزدهم
سنت انتخاب نمایندگان فرمایشی نه تنها در سراسر دوره رضاشاه بلکه در دوره سیزدهم مجلس شورای ملی که مصادف با سقوط رضاشاه بود، ادامه یافت. مردم از دولت فروغی خواستند که انتخابات دستوری دوره رضاشاه را ملغی سازد تا ملت بتوانند در حساس‌ترین دقایق تاریخی، نمایندگان حقیقی خود را به مجلس بفرستند و در عریضه‌ای به محمدرضاشاه پهلوی نوشتند:«این وکلا که غالبا هفت دوره است به همین ترتیب، بدون اینکه روح ملت از آن‌ها با خبر باشد، به مجلس ملی وارد شده‌اند...انتخابات تهران پبش چشم ما صورت گرفته و یک نفر از افراد ملت از روی میل رای نداده‌اند و به وسیله پلیس و سپور و عمله و بنا با پشت‌گردنی و رای ماشین شده، صندوق انتخابات پر شده است...»
کد خبر: ۸۷۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۱
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"| یک دهه تکاپوی انتخاباتی نیروهای مذهبی
در ادوار سیزدهم تا شانزدهم مجلس، نیروهای مذهبی به‌نوعی تمرین سیاست‌ورزی می‌کردند و هنوز از آمادگی لازم برای ایفای نقش مؤثر در عرصه انتخابات و کاندیداهای مذهبی برخوردار نبودند. شاید رویکرد آیت‌الله بروجردی در کناره‌گیری از عرصه سیاست و بالطبع مقلدین ایشان، از زمره علل این گرایش بود. اما به‌تدریج با نقش‌آفرینی فدائیان اسلام و به‌خصوص آیت‌الله کاشانی در مبارزات ملی‌شدن صنعت نفت و رویکرد اقشار مختلف مذهبی به این نهضت، جایگاه نیروهای مذهبی روزبه‌روز در عرصه رقابت‌های سیاسی پررنگ‌تر شد؛ به‌گونه‌ای که در مجلس هفدهم آیت‌الله کاشانی به ریاست مجلس برگزیده شد.
کد خبر: ۸۷۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۱
ویژه‌نامه " انتخابات مجلس"
سنت انتخاب نمایندگان فرمایشی نه تنها در سراسر عهد رضاشاه بلکه در دوره سیزدهم مجلس شورای ملی که مصادف با کنار رفتن رضاشاه بود، ادامه یافت. با آزاد شدن فضای سیاسی و درهم شکستن سایه دیکتاتوری رضاشاه، بسیاری از جریان‌ها، مطبوعات و افراد مناطق مختلف در شکایت از نحوه برگزاری انتخابات به تکاپو پرداخته و خواستار ابطال انتخابات و تجدید آن شدند. اما دولت و مجلس با توجه به شرایط ویژه آن زمان، از پذیرش این درخواست امتناع کردند.
کد خبر: ۸۷۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۳۰
ویژه‌نامه " انتخابات مجلس"
در زمان سلطنت رضاشاه، هشت دوره انتخابات مجلس شورای ملی(دوره‌های ششم تا سیزدهم) برگزار شد که هفت دوره آن در زمان سلطنت وی افتتاح گردید و دوره سیزدهم در اوایل سلطنت محمدرضا پهلوی، فعالیت خود را آغاز کرد. رضاشاه قصد داشت با مداخله دربار و نظامیان، مجلسی مطیع و دنباله رو دولت پدید آورد تا بتواند برنامه‌های خود را بدون تنش و درگیری به انجام رساند. از دوره ششم به بعد و خصوصا در دوره هفتم، همه چیز شکل انتصابی به خود گرفت. در این میان، نقش تیمورتاش حائز اهمیت بود به طوری که سرنوشت دوره ششم تا نهم کاملا در دست وی بود و از دوره هفتم به بعد حتی یکی از شخصیت‌های مخالف رضاشاه به مجلس راه پیدا نکرد.
کد خبر: ۸۷۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۹
ویژه‌نامه " انتخابات مجلس"
نظام‌نامه یک درجه یا سومین قانون انتخابات مجلس بیشتر از قوانین قبلی دموکراتیک بود. زیرا دموکرات‌ها خواهان ایجاد اصلاح و تغییرات سریع سیاسی و اجتماعی، اعاده حاکمیت ملی و برابری همه مردم در مشارکت سیاسی و قانونگذاری بودند اما توجهی به آمادگی و پذیرش جامعه در شرایط این برهه زمانی نداشتند. از سوی دیگر وجود تضاد عقاید و منافع نمایندگان مجلس و تاثیر آن در قانون، موجب نارسایی و تناقضات موجود در آن گردید. از این رو قانون مذکور نیز به واسطه اشکالات موجود، نتوانست بر مشکلات گذشته فائق آید. نمونه این امر، عدم تاثیرگذاری منطقی این قانون در کاهش نفوذ قوه مجریه در امر انتخابات است به گونه‌ای که در دوره‌های بعد، بیشترین شکایت‌ها در خصوص انتخابات ناشی از دخالت دولتیان و تقلبات انتخاباتی در مناطق مختلف است.
کد خبر: ۸۷۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۸
ویژه‌نامه " انتخابات مجلس"
نظام‌نامه دو درجه‌ای نتیجه حوادث و رخدادهای سیاسی دوره استبداد صغیر، فشارهای سیاسی قدرت‌های بزرگ و شورش‌ها و آشوب‌های داخلی به منظور احیای مشروطه و بازگشایی مجلس بود. از این رو با توجه به نواقص موجود و شتاب در تهیه و تدوین مواد آن و در نتیجه نادیده گرفتن بسیاری از مسائل به جهت گشایش مجلس و جلوگیری از تنش‌های داخلی و رفع هرج و مرج در کشور، نمی‌توانست نسخه نهایی برای حل مسائل و مشکلات قانون انتخابات مجلس ایران باشد. بنابراین در دوره دوم مجلس شورای ملی، بار دیگر تصمیم بر آن شد که نظام‌نامه انتخابات مجلس مورد تجدیدنظر و اصلاح قرار گرفته و نواقص آن با توجه به شرایط جامعه آن روز ایران مرتفع گردد. این امر زمینه ایجاد قانون انتخابات یک درجه‌ای و عمومی را در دوره دوم مجلس شورای ملی فراهم کرد.
کد خبر: ۸۷۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۸
ویژه‌نامه " انتخابات مجلس"
اولین نظام نامه انتخابات مجلس شورای ملی دارای 2 فصل، 33 ماده و 2 تبصره بود. فصل اول شامل قواعد انتخابات و فصل دوم ترتیب انتخابات را در بر می گرفت. این قانون که به نظام نامه انتخابات مجلس شورای ملی معروف شد، صنفی و طبقاتی بود. از جمله عوامل طبقاتی شدن قانون مزبور را می توان در تاثیر دیدگاه های شاه و وضع طبقاتی و اجتماعی جامعه ایران و قوانین انتخاباتی دیگر کشورها جستجو کرد. برطبق فرمان مظفرالدین شاه قاجار، مجلس شورای ملی می بایست از منتخبین شاهزادگان، علما، قاجاریه، اعیان، اشراف، ملاکین، تجار و اصناف تشکیل گردد.[
کد خبر: ۸۷۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۱