قاب‌هایی از ارتش بیست میلیونی
شور و اشتیاق مردم برای یادگیری آموزش‌های دفاعی در اوایل انقلاب را در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار شده است. روز‌هایی که امام خمینی با تاکید بر ضرورت تشکیل ارتش بیست میلیونی؛ ظرفیت بسیج عمومی برای دفاع از کشور را ایجاد کرد. استقبال گسترده زنان و بانوان برای تعلیم و تعلم نظامی بیش از پیش بود. تصاویر ثبت شده از آن روز‌ها نشان از عزم و همت دختران و بانوان ایرانی برای دفاع همه‌جانبه از کشور دارد.
کد خبر: ۱۱۵۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
به روایت نویسنده برجسته مصری؛
تاریخ دگرگونی‌های بزرگ، همواره وامدار لحظاتی است که اخلاص و صدق یک پیشوا با عطش یک ملت برای عزت از دست رفته، تلاقی می‌کند. این تلاقی، نه فقط ساختار‌های سیاسی، بلکه اعماق باور‌های یک جامعه را از نو می‌سازد و از ویرانه‌های فساد، بنای پایداری و شکوه می‌آفریند.
کد خبر: ۱۱۲۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۲
از اعتصاب تا انقلاب
در ۱۸ آبان ۱۳۵۷، هم‌زمان با گسترش اعتصابات کارگری در سراسر کشور و فلج شدن چرخ اقتصاد رژیم پهلوی، امام خمینی (ره) با صدور دستوری تاریخی به روحانیون، اجازه دادند نیمی از «سهم امام»( خمس و زکات) برای یاری رساندن به کارگران و کارمندان در تنگنا هزینه شود. این اقدام، نه تنها نشان‌دهنده پیوند عمیق میان رهبری دینی و طبقه کارگر بود، بلکه به استمرار اعتصابات و تقویت همبستگی اجتماعی در مسیر پیروزی انقلاب اسلامی انجامید.
کد خبر: ۱۰۷۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۸
به بهانه درگذشت مبارز انقلابی
حسین مهدیان از مبارزان انقلابی پس از عمری مبارزه و خدمت دار فانی را وداع گفت. مرحوم مهدیان در بنیاد رفاه و تعاون اسلامی، صندوق ذخیره جاوید، صندوق خیریه رفاه فعالیت داشت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان سرپرست روزنامه کیهان به انجام وظیفه پرداخت. او در 4 شهریور 1358 به همراه حاج مهدی عراقی مورد سوءقصد گروهک فرقان قرار گرفت که به مجروحیت وی انجامید.
کد خبر: ۱۰۶۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۱
به‌روایت آرشیو دیجیتال اسناد سازمان سیا (CIA)
گزارش تحقیقی روزنامه واشنگتن پست، منتشرشده در اکتبر ۱۹۸۰، با استناد به اسناد محرمانه سیا، تأیید می‌کند که در روز هفدهم شهریور ۱۳۵۷، معروف به «جمعه سیاه»، نیرو‌های نظامی رژیم پهلوی با شلیک مستقیم به معترضان غیرمسلح در میدان ژاله تهران، یکی از خونین‌ترین سرکوب‌های انقلاب ایران را رقم زدند؛ رویدادی که نه‌تنها مشروعیت رژیم شاه را فروپاشید، بلکه به‌عنوان نقطه عطفی در تقویت جنبش انقلابی تحت رهبری آیت‌الله خمینی شناخته شد.
کد خبر: ۱۰۵۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۷
گزارشی از اسناد آرشیو امنیت ملی آمریکا (دانشگاه جرج تاون)
گزارش جورج بال(دیپلمات ارشد آمریکایی و مأمور در امور ایران) به رئیس‌جمهور جیمی کارتر با عنوان «مسائل و پیامدهای بحران ایران» که در ۱۲ دسامبر ۱۹۷۸ تهیه شده است، سندی کلیدی است که به تحلیل بحران سیاسی ایران در آستانه انقلاب اسلامی می‌پردازد. این گزارش، با طبقه‌بندی محرمانه، نه‌تنها وضعیت بحرانی رژیم پهلوی درآستانه یک تحول عظیم سیاسی را بررسی می‌کند، بلکه پیامدهای استراتژیک آن برای سیاست خارجی ایالات متحده، به‌ویژه در چارچوب دکترین نیکسون، را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
کد خبر: ۱۰۵۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۶
به‌روایت آرشیو دیجیتال اسناد سازمان سیا (CIA)
سند «گاه‌شمار بحران ایران: ۱ ژانویه ۱۹۷۸- ۱۵ فوریه ۱۹۷۹» که در مجموعه اسناد عمومی سازمان سیا ثبت شده است، یکی از منابع مهم برای مطالعه تحولات منجر به انقلاب اسلامی ایران است. این سند ۶۷ صفحه‌ای، که در اکتبر ۱۹۷۹ منتشر شده و در دسامبر ۲۰۰۴ از حالت طبقه‌بندی خارج شده است، رویداد‌های کلیدی دوره‌ای بحرانی را که به سرنگونی رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی منجر شد، به صورت روزشمار ثبت کرده است. روندی که از میانه شهریور ۱۳۵۷ آغاز می‌شود و تا چند ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه می‌یابد.
کد خبر: ۱۰۵۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۶
شهید چمران در این تحلیل که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است می‌گوید: تا به حال فکر می‌شد که مسئله توطّن فلسطینی‌ها در جنوب لبنان و مخالفت آقای صدر با این موضع، سبب ربوده شدن اوست، اما اوج انقلاب اسلامی ایران، و انتشار امید و آرزوی پیروزی محرومین و مظلومین در همه کشورهای ظلم‌زده، و احساس خطر اساسی برای سقوط نظام‌های فاسد و ظالم منطقه، همه و همه یک تفسیر جدید و یک آگاهی تازه درباره علل ربوده شدن آقای صدر به وجود آورده است.
کد خبر: ۱۰۵۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۰
محمد گلریز روایت می‌کند
محمد گلریز در بخشی از خاطرات خود در پاسخ به سوالی درباره نسبت روحانیت با موسیقی پس از پیروزی انقلاب، ماجرای کمتر شنیده شده‌ای را از برخورد شهید بهشتی با یک گروه ارکستر سمفونیک روایت می‌کند.
کد خبر: ۹۹۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۳
روایتی از محمد گلریز
محمد گلپایگانی (گلریز) خواننده مشهور سرودهای انقلاب است... گلریز در خاطرات خود که در گنجینه مرکز اسناد انقلاب اسلامی به ثبت و ضبط رسیده، برای نسل امروز روایت می‌کند که شعارهای مردم چگونه سرود انقلاب شد؟
کد خبر: ۹۹۵۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۱
در کتاب «بانگ آزادی»
کتاب «بانگ آزادی» مروری بر سرودهای ملی و انقلابی ایران و جهان؛ نخستین اثر مرکز اسناد انقلاب اسلامی است که در آن از رمزینه پاسخ سریع (QR_code) استفاده شده و دسترسی به نوای ماندگار سرودهای انقلاب را تسهیل کرده است.
کد خبر: ۹۹۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۵
تهران: ۱۹ بهمن ۱۳۵۷
بیعت همافران نیروی هوایی ارتش شاه در ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ با امام خمینی در مدرسه علوی روند پیروزی انقلاب اسلامی را سرعت بخشید.
کد خبر: ۹۹۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۱۹
روایتی از سید یحیی رحیم‌صفوی
مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها و اعلامیه‌های متعدد حضرت امام باید در یک ساز و کار مشخصی به سراسر ایران می‌رسید. سید یحیی رحیم‌صفوی در خاطرات خود گوشه‌ای از این تلاش‌ها را روایت کرده است.
کد خبر: ۹۹۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۷
۱۶ بهمن| سرانجام پهلوی به روایت اسناد
این سند مهم، گزارش مرکز فرماندهی ستاد بزرگ ارتشتاران (سب) بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده از فرمانداری‌های نظامی سراسر کشور تا تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۵۷ است.
۱،
کد خبر: ۹۹۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۱۶
روایتی از علی‌محمد بشارتی
بهمن ماه ۵۷ رژیم پهلوی در آستانه سقوط حتمی قرار داشت، اما یک نگرانی در افکار عمومی نقش بسته بود؛ کودتای ارتشی‌ها. افسران انقلابی ارتش پیشنهاد ترور ژنرال‌های ارتش شاهنشاهی را مطرح کردند. روایت علی‌محمد بشارتی در این رابطه بشنوید.
کد خبر: ۹۹۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۱۵
در دوران مبارزات علیه رژیم زنان پا به پا و گاه پیشگام مردان به صفوف تظاهرات می‌پیوستند و این حضور برگ برنده‌ای برای پیشبرد مبارزات بود.
کد خبر: ۹۹۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۱۵
انتشار برای نخستین‌بار| روایتی از علاء میرمحمدصادقی
علاء میرمحمد صادقی در سال 1310 در اصفهان به دنیا آمد و از دوران جوانی وارد فعالیت‌های سیاسی مذهبی شد. در آستانه پیروزی انقلاب در کمیته اعتصابات در کنار افردای چون دکتر باهنر و سحابی به بررسی امور کارخانه‌ها و کارگران پرداخت. در اولین روزهای پیروزی انقلاب نیز همراه با دیگر همراهانش به عنوان نماینده امام خمینی در اتاق بازرگانی به رتق و فتق مشکلات اقتصادی پرداخت.
کد خبر: ۹۷۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۰۳
6 آذر| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
در ماه های پایانی حیات سیاسی رژیم پهلوی، آمریکا برای نشان‌دادن حمایت خودش از شاه فرستادگان اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتیِ مهمی را به ایران فرستاد. باب بووی مرد شماره 3 سیا از جمله این افراد بود که برای ارائه برخی گزارش‌های امنیتی به ایران آمده بود اما بنا بر روایت سالیوان شاه که وضعیت سیاسی آشفته رژیمش مأیوس شده بود، بر خلاف گذشته دیگر هیچ وقعی بر گزارش‌های باب بووی نمی گذاشت.
کد خبر: ۹۶۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۶
بخش سوم
شاه و به اصطلاح کاروان همراهان او در مسیر توهم‌آلود تمدن بزرگ، با ناکارآمدی‌های سیاستی برنامه توسعه خود شرایط انقلاب را به‌وجود آوردند. در نهایت و شوربختانه، درس‌آموخته‌های دوران پهلوی دوم به زودی فراموش شد و مردم ایران به تدریج شاهد اشتباهات راهبردی سیاست اقتصادی و ناکارآمدی‌های بسیار جدی دیگری در فرآیند توسعه شدند. جامعه امروز ایران با مشکلات بسیار جدی اقتصادی و اجتماعی دست به گریبان است که امید نسل جوان برای آزادی، برابری، رفاه و آسایش را کاهش داده است. بحران کنونی ایران جدی‌تر از سال‌های ۱۳۳۲ یا ۱۳۵۷ است؛ زیرا کشور نه تنها با شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بسیار سختی روبه‌رو است، بلکه گرفتار یک درگیری منطقه‌ای به‌شدت آتشی مزاج است که هر لحظه ممکن است منفجر شود. در چارچوب و پیشینه‌ای که در این نوشتار مطرح شد، آیا منصفانه است که همه بحران‌های کنونی توسعه کشور، یعنی ۴۵سال بعد از انقلاب را به گردن به اصطلاح پنجاه‌وهفتی‌ها بیاویزیم و آنها را مسوول کلیه مشکلات سیاستی و معیشتی امروز بدانیم؟ پس مسوولیت آنهایی (پنجاهی‌ها) که شرایط انقلاب را هموار کردند و آنهایی (شصتی‌ها) که در سال‌های بعد از انقلاب از آرمان‌های نخستین و والای آن دور شدند، چه می‌شود؟
کد خبر: ۹۱۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۱۵
چند روایت از تظاهرات عاشورای ۵۷ در تهران
شب عاشورا، شهر تهران در تاریکی مطلق فرو رفته بود و از بام خانه‌ها فریاد «الله اکبر» و «لا اله الا الله» برمی‌‌خاست. گاهی به طعنه شعاری نیز به بعضی خانواده‌هایی که به پشت‌بام نیامده بودند و یا به گونه‌ای از همراهی خودداری می‌کردند، داده می‌شد: « سکوت هر مسلمان، خیانت است به قرآن». شماری از جوانان و نوجوانان بی‌توجه به حکومت نظامی و مقررات منع رفت‌وآمد، در کوچه و خیابان به شعاردادن مشغول بودند. مردم خطاب به سربازان شعار می‌دادند: « توپ، تانک، مسلسل دیگر اثر ندارد، حتی اگر شب و روز برما گلوله بارد»، «ارتشی ارتشی، تا کی برادر کشی؟» بدین ترتیب مردم تهران شب عاشورای ۵۷ را تا دیروقت در پشت‌بام‌ها گذراندند.
کد خبر: ۹۱۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۲۶