به بهانه سالروز تأسیس حزب رستاخیز در سال ۱۳۵۳
حزب رستاخیز... به جای ایجاد همبستگی اجتماعی، شکاف‌های عمیق‌تری میان حکومت و جامعه به وجود آورد. حزب رستاخیز که با هدف یکپارچه‌سازی قدرت و کنترل سیاسی تأسیس شد، در عمل به ضد خود تبدیل شد و زمینه‌های نارضایتی عمومی را تقویت کرد.
کد خبر: ۱۰۰۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۱۱
۶ بهمن| سالروز رفراندوم اصول ششگانه انقلاب سفید
انقلاب سفید با اصول ششگانه خود به شکلی بی‌سابقه ساختار جامعه ایران را به‌هم ریخت. این اقدام شاه با مخالفت‌های جدی علما و جریان‌های مذهبی مواجه شد چرا که معتقد بودند این اقدام نه‌تنها منجر به پیشرفت و ترقی کشور نمی‌شود بلکه مناسبات دیرینه جامعه ایرانی را که موجب بقای آن شده است هم از بین می‌برد.
کد خبر: ۹۸۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۰۷
به روایت اسناد خارجی
به گزارش گاردین «در ۲۲ آوریل ۱۹۷۵ روزنامه محافظه‌کار فرانسوی، لوموند، گزارش داد که نُه زندانی سیاسی پس از سال‌ها شکنجه جسمانی و روانی به دست ساواک، دوباره تا حد مرگ شکنجه شدند. عفو بین‌الملل در مه ۱۹۷۵ طی گزارشی از وضعیت ایران نوشت: سابقه شاه پیش چشم همه عیان است. رژیم او هزاران نفر را که جرئت کرده‌اند علیه سیاست‌های وی حرف بزنند، زندانی کرده است»
کد خبر: ۹۸۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۳۰
به روایت اسناد خارجی
جشنی در ورزشگاه صدهزار نفری آریامهر (آزادی فعلی) با حضور محمدرضا پهلوی برگزار شد که به قول «خبرگزاری رسمی فرانسه» حدود ۱۵۰ هزار نفر در آن جمع شده بودند. به دلیل ازدحام جمعیت تعدادی زخمی شده و نه نفر کشته شدند. روزنامه دیلی‌نیوز نیویورک به تاریخ ۲ آگوست ۱۹۷۳ (۱۱ مرداد ۱۳۵۲) به نقل از خبرگزاری رسمی پاریس این خبر را منتشر کرد.
کد خبر: ۹۸۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۲۲
به روایت سفیر وقت انگلیس
در سال 1356 زمانی که دوران نخست‌وزیری هویدا به سر آمده بود، یک بار میخواست به مطب دندان‌پزشکی در جنوب شهر برود و آنتونی پارسونز (سفیر وقت انگلیس در تهران) را هم سوار اتومبیلی که خود راننده آن بود، کرد. در راه مردم از او به گرمی استقبال کردند. همچنین هویدا در مسیر در پاسخ به برخی پرسش‌های پارسونز انتقادات صریحی را نسبت به شاه بیان می‌دارد
کد خبر: ۹۷۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۲
11 دی| ورود کارتر به ایران
از این‌که این انفجار در آستانه سفر کارتر صورت می‌گیرد، بالطبع مسئولیت این کار به گردن گروه‌های پنهان دست چپی و رادیکال مذهبی می‌افتد که وجود دارند و گویا در طول سال جاری از دست یازیدن به اعمال خشونت‌آمیز خودداری کرده‌اند.
کد خبر: ۹۷۹۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۱
به روایت اسناد خارجی
پیرو جاسوسی‌های متداوم ساواک در ایالات متحده و نظارت بر شهروندان ایرانی ساکن آمریکا، وزیر امور خارجه وقت ایالات متحده، هنری کیسینجر، قول بررسی مسئولیت شاه در این اقدامات را میدهد. روزنامه «پورتلند پرس هرالد» در اکتبر سال 1976 گزارش مختصری از گفته‌های کیسینجر درباره رسیدگی به این ماجرا و همچنین برنامه خود او در انتخابات پیش روی ایالات متحده منتشر کرده است
کد خبر: ۹۷۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۰۹
2 دی | انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
در خاطرات سایروس ونس(وزیر وقت سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا) در باره روزهای ابتدایی دی ماه سال 1357 آمده است: « مشکل این بود که شاه تنها در صورتی ایران را ترک می‌کرد که کارتر به او توصیه کند. سولیوان تأکید کرده بود در صورتی که رئیس‌جمهور می‌خواهد چنین توصیه‌ای به شاه بکند، فوراً به این کار اقدام نماید و اگر چنین تصمیمی ندارد، باید منتظر کودتایی نظامی در چند روز آینده باشیم.»
کد خبر: ۹۷۵۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۰۱
روایت سقوط 14| فرهنگ مهر
محمدرضا پهلوی که در کتاب ماموریت برای وطنم به شدت نظام تک حزبی را تقبیح می‌کرد به یکباره تصمیم گرفت تک حزب رستاخیز را جانشین احزاب در داخل کند. فرهنگ مهر، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه بوستون امریکا، معاون نخست‌وزیر ایران و رئیس دانشگاه شیراز( پهلوی) تشکیل و فعالیت تک حزب رستاخیز و منحل شدن سایر احزاب سیاسی را روایت میکند.
کد خبر: ۹۷۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۲۴
روایت سقوط 11| استوارت راکول وزیر مختار امریکا در ایران
تاریخچهٔ رابطهٔ امریکا با شاه بستگی زیادی به شخصیت او داشت که به تغییرش از یک جوان بی‌تجربه، بداخلاق و ناامن از زمانی که به سلطنت رسید تا زمانی که به تدریج رشد کرد، برمی گردد. در این ارتباط، به ویژه این که کشور او ثروتمندتر و بانفوذتر شد و وی به یک رئیس کشور با اعتماد به نفس عالی و دارای بی‌اعتنایی متکبرانه نسبت به نظرات دیگران تبدیل شد، اهمیت داشت. بنابراین، سیاست کلی شاه و مشکلات اصلی ما با او برای ما که قبلاً به ایران رفته بودیم، کاملاً شناخته شده بود. مسائل اساساً تغییر نکرده بودند.
کد خبر: ۹۶۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۴
روایت سقوط 12 | محمد باهری؛ به بهانه روز دانشجو
جنبش دانشجویی در ایران پدیده‌ای است که دربیش از نیم قرن اخیر نقش مؤثری در تحولات سیاسی – اجتماعی ایران به ویژه در دهه پنجاه داشته است. تاثیرگزاری و رستاخیز دانشجویان در به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی را در حالی می‌توان روایت کرد که رژیم پهلوی از تمامی تدابیر امنیتی در دانشگاه‌ها استفاده می‌کرد. وجود گارد دانشگاهی در دانشگاه‌ها، از یک طرف نشان از اوج نگرانی رژیم پهلوی از تحرکات دانشجویان و از طرفی دیگر حاکی از فعالیت بالای ضد حکومتی توسط دانشجویان دارد.
کد خبر: ۹۶۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۶
11 آذر| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
در نیمه¬ آذرماه 1357 شاه با اوج تظاهرات انقلابی مردم مواجه شد. او که به دنبال یافتن راه¬حلی برای خاتمه‌دادن به چنین وضعیتی بود راهبردهای مختلفی را در سر می¬پرورانید. بر همین اساس دیداری با اپوزیسیون سکولار(شاپور بختیار و غلامحسین صدیقی) داشت و خواست از در مصالحه وارد شود اما بازخوردی بسیار منفی از این جریان گرفت. این در حالی است که گزینه سرکوب نظامی نیز برایش روی میز بود
کد خبر: ۹۶۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۱
6 آذر| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
در ماه های پایانی حیات سیاسی رژیم پهلوی، آمریکا برای نشان‌دادن حمایت خودش از شاه فرستادگان اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتیِ مهمی را به ایران فرستاد. باب بووی مرد شماره 3 سیا از جمله این افراد بود که برای ارائه برخی گزارش‌های امنیتی به ایران آمده بود اما بنا بر روایت سالیوان شاه که وضعیت سیاسی آشفته رژیمش مأیوس شده بود، بر خلاف گذشته دیگر هیچ وقعی بر گزارش‌های باب بووی نمی گذاشت.
کد خبر: ۹۶۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۶
5 آذر | انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
مایک بلومنتال (وزیر خزانه داری آمریکا در دولت کارتر) در دسامبر 1978 (آذر 1357) از طرف واشینگتن به دلیل صحبت بر سر مسائل نفت و اقتصاد به تهران سفر و با شاه دیدار کرد. پشت پرده آمریکا از اعزام مقامات سیاسی و امنیتی خود به ایران دلگرمی شاه و تحریک او برای ادامه فعالیت بود. بلومنتال اما پس از دیدار با شاه بیان می کند که شاه قافیه را باخته و دیگر نمی تواند اوضاع کشور را مدیریت کند.
کد خبر: ۹۶۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۵
4 آذر | واکنش شوروی به پیوستن ایران به پیمان بغداد
با انعقاد پیمان بغداد و پیوستن ایران به آن، شوروی از قدرتگیری ایالات متحده آمریکا و نفوذش در میان کشورهای نزدیک به خود بیمناک میشود و از این بابت با آن مقابله میکند. در سندی که در آرشیو دانشگاه جرج تاون در این زمینه موجود است آمده است که شاه با خروشچف و مقامات شوروی در مسکو به گفتوگو مینشیند و پس از تأکید بر صلح جهانی و خروج از وضعیت جنگ سرد اطمینان میدهد که تا او زنده است خطری از جانب ایران، شوروی را تهدید نمیکند.
کد خبر: ۹۶۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۴
3 آذر| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
زبیگنیف برژینسکی(مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت کارتر) در خاطرات خود می گوید که آذرماه 1357 در کاخ سفید درباره بقا سیاسی شاه و چگونگی آن دودستگی ایجاد شده بود. عده ای که خود او سردسته آنان بود معتقدند بودند که جریان باید با توسل به اقدامات نظامی و مشت آهنین حتی بدون اطلاع شاه خاتمه یابد. عده ای دیگر اما معتقد به ایجاد فضای باز سیاسی و میدان دادن به مخالفان سیاسی برای بهبود اوضاع بودند.
کد خبر: ۹۶۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۳
1 آذر | انقلاب ایرانی در خاطرات دولت مردان آمریکایی
سایروس ونس، وزیر امور خارجه وقت آمریکا، در بحبوحه بحران‌های سیاسی ایران معتقد بود که حمایت از شاه باید ادامه یابد تا او بتواند از طریق گفتوگو با مخالفان، آ ن ها را به پذیرش سلطنت مشروطه ای که از آن با دیکتاوری عدول کرده بود متقاعد کند
کد خبر: ۹۶۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۱
30 آبان |انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
جیمی کارتر رئیس‌جمهور آمریکا در واپسین ماه های مبارزات انقلابی ایران در برآیند خود از رژیم شاه معتقد است که او هیچ گونه پایگاه بروکراتیک، نخبگانی و مردمی برای خود به وجود نیاورده بود و تنها بر خودمحوری و ارتش اتکا داشت. همین هم باعث انزوای سیاسی و بسته شدن تمام راه ها بر رویش در ماه های آخر سلطنتش شد
کد خبر: ۹۶۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۱
23 آبان | سالگرد دیدار شاه و کارتر در سال 1356
در آبان ماه سال 1356 شاه و کارتر در کاخ سفید با یکدیگر دیدار کردند. کارتر که میخواست شاه توجه بیشتری به رعایت حقوق بشر داشته باشد و نگران از بدنامی خود به دلیل حمایت از شاه بود خواست تا او با مخالفین سیاسی با تساهل رفتار کند. شاه اما خطر کمونیسم را پیش کشید و این هراس مشترک بهانه‌ای برای استمرار مسیر اختناق در ایران شد.
کد خبر: ۹۵۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۳
انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
ماه های واپسین حیات سیاسی رژیم پهلوی در تب‌وتاب مواجهه با شئون مختلف تحولات انقلابی گذشت. خاطرات آمریکایی ها به عنوان متحد شاه می تواند یکی از مهم‌ترین منابع برای شناخت وقایع آن ماه ها باشد. بخشی از این جریان به خاطرات جیمی کارتر رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده (1977-1981)در کشاکش انقلاب ایران باز می گردد که از بلاتکلیفی شاه از کناره گرفتن از سلطنت تا ایجاد حکومت‌نظامی خبر می دهد.
کد خبر: ۹۵۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۰۶