یکی از چالش‌های شاه پس از ناکامی دولت نظامی ارتشبد غلامرضا ازهاری، یافتن گزینه‌ای مناسب برای نخست‌وزیری بود. شاه برای آنکه بتواند امواج انقلاب ایران را مهار کند، اصرار داشت تا از میان اعضای شناخته‌شده جبهه ملی و یا مخالفین سابق خود، فردی را برای این مقام برگزیند که درنهایت به تاریخ ۹ دی ۱۳۵۷ شاپور بختیار به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی شد.
کد خبر: ۱۰۸۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۹
دو روایت از آنچه در شانزدهم آذر ۱۳۳۲ گذشت
همزمان با ورود نیکسون به ایران، خبرنگاران خارجی و امریکایی سفر او را پوشش می‌دادند و شهادت سه دانشجو در دانشگاه، عاملی برای شرمساری دولت کودتا در جهان شده بود. با توجه به اینکه قرار بود تا نیکسون در دانشگاه تهران حاضر شود و دکتری افتخاری بگیرد، این اتفاق وجهه دولت امریکا را نیز خدشه‌دار کرده بود و اگر بحران در دانشگاه ادامه می‌یافت، آبروریزی بزرگ تری برای شاه و دولت زاهدی در جهان به وجود می‌آمد. برای همین شاه و دولت کودتا سعی کردند تا به گونهای در برابر دانشگاهیان به عقب‌نشینی موقت و تاکتیکی دست بزنند و در زمان مناسب دوباره در پی ایجاد خفقان در دانشگاه برآیند.
کد خبر: ۱۰۷۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۶
به‌روایت اسناد
در آذر ۱۳۵۷، در اوج سرمای زمستان و همزمان با اعتصاب گسترده صنعت نفت، رئیس شرکت نفت همدان به استاندار اعلام کرد که توزیع نفت سفید باید به شدت کاهش یابد. استاندار که نگران کمبود در ایام محرم بود، درخواست کرد حداقل چند روز به روال سابق ادامه دهند. پاسخ صریح بود: «دستور از طرف شخص اول مملکت است.»
کد خبر: ۱۰۷۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۵
پاسخ اسناد به ادعای فیاض
ابراهیم فیاض از اساتید مردم‌شناسی دانشگاه تهران طی گفتگویی که در فضای مجازی منتشر شد شبهاتی همچون طرفداری شهید مطهری از شاه و انقلابی نبودن ایشان را مطرح کرده است. نگاهی به اسناد و گزارش‌های ساواک درباره استاد مطهری می‌تواند بازنمای شخصیت این نظریه‌پرداز انقلاب اسلامی باشد.
کد خبر: ۱۰۷۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴
به مناسبت امضای قرارداد کنسرسیوم توسط شاه
قرارداد کنسرسیوم در هفتم آبان ماه ۱۳۳۳ به امضای شاه رسید و دوران ملی شدن صنعت نفت برای همیشه به تاریخ پیوست، اما زخم آن تا سال‌ها تازه ماند. سند پیش رو، مبین تداوم زخم ملی‌شدن نفت در وجدان سیاسی نخبگان دهه ۴۰ است. این گزارش امنیتی، در ظاهر شرح یک نشست حزبی است، اما در عمق خود بازتاب حافظه زخمی ملی‌شدن نفت در عصر پساکنسـرسیوم است؛ دورانی که روشنفکران ملی هنوز از «خیانت کنسرسیومی» سخن می‌گفتند و در برابر نظم نفتی جدید، احساس بی‌قدرتی داشتند.
کد خبر: ۱۰۶۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۷
به‌روایت اسناد خارجی
در ۲۹ مه ۱۹۷۶ (۸ خرداد ۱۳۵۵)، روزنامه‌ی آمریکایی اوکلاهاما ژورنال گزارشی تکان‌دهنده از جک اندرسن، منتشر کرد که پرده از چهره‌ی سرکوبگر حکومت پهلوی برمی‌داشت. اندرسن در این گزارش با عنوان «شاه با وحشت و شکنجه حکومت می‌کند»، با استناد به اسناد و شهادت‌های مستقیم، از شکنجه‌های سیستماتیک ساواک، وابستگی شاه به این دستگاه مخوف، و فاصله‌ی میان تبلیغات تجددگرایانه‌ی رژیم و واقعیت سیاه درون زندان‌هایش سخن می‌گوید. این مقاله یکی از مهمترین افشاگری‌های رسانه‌ای غرب درباره‌ی ماهیت استبدادی حکومت محمدرضا پهلوی به شمار می‌رود.
کد خبر: ۱۰۶۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۵
به گزارش روزنامه‌های «کیهان» و «اطلاعات»
دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا درپی سفر شاه به ایالت متحده در تاریخ ۲ آبان ۱۳۵۸ تظاهرات کردند و طی قطعنامه‌ای اعلام داشتند: «مرگ طبیعی برای شاه موهبت است و باید [تاوان] خون‌های کسانی را که کشته است پس بدهد».
کد خبر: ۱۰۶۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۲
مداخله شاه در امور دانشگاه‌ها و خودمختاری در عزل و نصب
هوشنگ نهاوندی در بخشی از گفت‌وگوی خود با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، از سرنوشت یکی از کارگزاران دولت پهلوی پرده برمی‌دارد که تنها به جرم سرپیچی از دستور شاه، از صحنه‌ی قدرت حذف شد. روایت او از «مغضوب شدن دکتر گودرزی» تصویری از سازوکار قدرت در نظام شاهنشاهی به دست می‌دهد؛ جایی که اطاعت، نه قانون و شایستگی، معیار بقا بود.
کد خبر: ۱۰۶۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۳۰
روایتی از آخرین دیدار هوشنگ نهاوندی با شاه
۲۸ مهرماه ۱۴۰۴، هوشهنگ نهاوندی، رئیس پشین دانشگاه‌های تهران و پهلوی وقت و رئیس دفتر فرح درگذشت. او در مصاحبه با تاریخ شفاهی هاروارد، از آخرین دیدار خود با شاه در آستانه فرار از ایران چنین روایت می‌کند:« یک مرتبه شاه با نهایت عصبانیت از پشت میزش بلند شد دستش را این‌جوری [اشاره] کرد به کله‌اش، گفت، «آقای نهاوندی»، وقتی یک کسی را آقای نهاوندی خطاب می‌کرد یعنی دیگر خیلی عصبانی است. «آقای نهاوندی؛ این کله را می‌بینید؟ این دیگر کار نمی‌کند. ولم کنید. می‌خواهم بروم. ارتش هم هر غلطی می‌خواهد بکند خودش بکند. از دست من دیگر کاری برنمی‌آید.»
کد خبر: ۱۰۶۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۹
به‌روایت اسناد خارجی
در آستانه انقلاب اسلامی، رژیم پهلوی با شعار بازسازی عظمت امپراتوری ایران باستان و تبدیل ایران به قدرت برتر منطقه، مسیری را در پیش گرفته بود که پیامدهای آن سرنوشت ملت ایران را برای همیشه تغییر داد. سند پیش رو که در روزنامه نیویورک‌پست به تاریخ ۲۶ مارس ۱۹۷۶ (۶ فروردین ۱۳۵۵)، پرده از ابعاد مختلف این پروژه بلندپروازانه برمی‌دارد؛ از تبدیل نظام مشروطه به استبداد فردی و سرکوب تمامی مخالفان گرفته تا هزینه کردن ثروت عظیم نفت برای خرید تسلیحات پیشرفته از غرب و ایجاد یکی از قدرتمندترین ارتش‌های منطقه تحت نظارت مستقیم مستشاران آمریکایی. این گزارش که در اوج قدرت ظاهری رژیم نگاشته شده، با وجود تلاش برای نمایش تصویری مقتدرانه، ناخواسته تضادها و تنش‌های درونی جامعه ایران را نیز عیان می‌سازد؛ جامعه‌ای که با وجود درآمدهای کلان نفتی، با چالش‌هایی چون بی‌سوادی گسترده، فقدان تخصص فنی و تمرکز قدرت در دست یک نفر روبه‌رو بود. مطالعه این سند تاریخی، زمینه‌های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی وقوع انقلاب اسلامی را شفاف‌تر می‌سازد.
کد خبر: ۱۰۶۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۸
آغاز سلطنت محمدرضا شاه به روایت اسناد سازمان سیا
محمدرضا شاه پهلوی، که خود را پیشتاز مدنیزاسیون ایران می‌دانست، با تکیه بر اقتدار سنتی سلطنت و ابزارهای مدرن حکومتی، قدرت را در دستان خود متمرکز کرد. اما این تمرکز، که بر اساس سندی اطلاعاتی از سازمان سیا در سال ۱۹۷۱ تحلیل شده، نه تنها به سرکوب ظرفیت‌های اجتماعی و نهادینه‌سازی فساد منجر شد، بلکه با ایجاد شکاف‌های عمیق اجتماعی، پایه‌های رژیم او را شکننده کرد.
کد خبر: ۱۰۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۷
به‌گزارش روزنامه لس آنجلس تایمز:
سند پیش رو، برگرفته از روزنامة لس آنجلس تایمز به تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۷۸ (مصادف با ۲۱ خرداد ۱۳۵۷)، تحلیلی از وضعیت ایران در آستانه انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد. این گزارش که «جو الکس موریس جونیور» آن را نوشته، با عنوان تأمل‌برانگیز «بیچاره شاه؛ هرچه به در و دیوار می‌زند کسی دوستش ندارد»، روایتی از ناآرامی‌های گسترده، واکنش‌های حکومت پهلوی و ناکامی پروژه مدرن‌سازی موسوم به «انقلاب سفید» را به تصویر می‌کشد.
کد خبر: ۱۰۵۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
به‌روایت نشریه کریستین ساینس مانیتور
نشریه کریستین ساینس مانیتور به تاریخ ۱۹ سپتامبر ۱۹۷۸ (شهریور ۱۳۵۷) به بررسی اظهارات محمدرضا شاه پهلوی پیرامون وضعیت سیاسی ایران در سال ۱۳۵۷ و چالش‌های پیش‌روی کشور پرداخته است.
کد خبر: ۱۰۵۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۲۶
به‌روایت روزنامه معاریو
سند منتشرشده در روزنامه معاریو به تاریخ ۱ آبان ۱۳۵۴، که از خرید اقلام سفره شاهنشاه ایران، از جمله پنیر و میوه، از شرکت‌های اسرائیلی خبر می‌دهد، پرده از عمق وابستگی رژیم پهلوی به رژیم صهیونیستی برمی‌دارد. این اقدام، که حتی ریزترین اقلام مصرفی کاخ سلطنتی را از اسرائیل تأمین می‌کرد، نمادی از خودباختگی و بی‌توجهی کامل به توانمندی و تولیدات داخلی است.
کد خبر: ۱۰۴۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۱۵
تحریم بی‌تحریم
در روزهایی که جنگ اعراب و اسرائیل، اقتصاد نفت در جهان را متأثر ساخته بود، کشورهای عرب صادرات نفت به آمریکا و کشورهای متحد با اسرائیل را تحریم کردند، در چنین شرایطی حکومت پهلوی تصمیم گرفت به‌صورت مخفیانه به اسرائیل نفت بفروشد، حاصل این همکاری خط لوله ایران-اسرائیل یا خط لوله ایلات-اشکلون بود که در سال ۱۹۶۹، از خلیج عقبه در دریای سرخ تا دریای مدیترانه، به صورت مشترک توسط ایران و اسرائیل ساخته شد.
کد خبر: ۱۰۴۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۲۴
انقلاب اسلامی و محرم
کد خبر: ۱۰۴۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۱۴
به روایت اسناد خارجی
شاه امروز هم در پنجمین روز از سفر نه روزه‌اش مورد استقبال سردی قرار گرفت. در شهر قرون وسطایی روتنبورگ اب دِر تاوبر که در باواریا واقع است، مقامات آلمان غربی اندکی به دیدار او آمدند. ضمن اینکه با جمعیت پراکنده‌ای هم روبه‌رو شد و یکی از تظاهرات‌کنندگان نیز فریاد زد: «مرگ بر شاه»
کد خبر: ۱۰۲۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۰۸
به روایت اسناد خارجی
«این پرونده مشکلات روانی شاه را از سه سرچشمه پی می‌گیرد: یکی داشتن پدری سلطه‌گر، دیگری احساس حقارت از ایفای نقش در مقام حاکمی آلت دست دیگران، و سرانجام سال‌ها ناتوانی در تولد جانشین پسر برای تاج و تخت.»
کد خبر: ۱۰۱۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۱/۲۰
رمضان در تاریخ انقلاب اسلامی| به روایت شیخ حسین انصاریان
«روز بیست‌ویکم ماه رمضان، من بر روی منبر با استناد به قرآن کریم گفتم: هرکس به شعائر اسلامی حمله کند، کافر و واجب‌القتل است... بدانید که هیچ‌کس بیش از شخص شاه و دولتش به این امور حمله نکرده است؛ بنابراین، این‌ها واجب‌القتل‌اند.»
کد خبر: ۱۰۱۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۱/۰۱
سندی درباره سردار فاخر حکمت
«شاه اسراری پیش سردار فاخر حکمت دارد که برای حفظ آن هر چند وقت یک بار مجبور است به نام خرید زمین و خانه سه چهار ملیون تومان پولی به وی برساند»
کد خبر: ۱۰۰۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۲۳