به‌روایت اسناد خارجی
در ۲۹ مه ۱۹۷۶ (۸ خرداد ۱۳۵۵)، روزنامه‌ی آمریکایی اوکلاهاما ژورنال گزارشی تکان‌دهنده از جک اندرسن، منتشر کرد که پرده از چهره‌ی سرکوبگر حکومت پهلوی برمی‌داشت. اندرسن در این گزارش با عنوان «شاه با وحشت و شکنجه حکومت می‌کند»، با استناد به اسناد و شهادت‌های مستقیم، از شکنجه‌های سیستماتیک ساواک، وابستگی شاه به این دستگاه مخوف، و فاصله‌ی میان تبلیغات تجددگرایانه‌ی رژیم و واقعیت سیاه درون زندان‌هایش سخن می‌گوید. این مقاله یکی از مهمترین افشاگری‌های رسانه‌ای غرب درباره‌ی ماهیت استبدادی حکومت محمدرضا پهلوی به شمار می‌رود.
کد خبر: ۱۰۶۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۵
به گزارش روزنامه‌های «کیهان» و «اطلاعات»
دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا درپی سفر شاه به ایالت متحده در تاریخ ۲ آبان ۱۳۵۸ تظاهرات کردند و طی قطعنامه‌ای اعلام داشتند: «مرگ طبیعی برای شاه موهبت است و باید [تاوان] خون‌های کسانی را که کشته است پس بدهد».
کد خبر: ۱۰۶۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۲
مداخله شاه در امور دانشگاه‌ها و خودمختاری در عزل و نصب
هوشنگ نهاوندی در بخشی از گفت‌وگوی خود با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، از سرنوشت یکی از کارگزاران دولت پهلوی پرده برمی‌دارد که تنها به جرم سرپیچی از دستور شاه، از صحنه‌ی قدرت حذف شد. روایت او از «مغضوب شدن دکتر گودرزی» تصویری از سازوکار قدرت در نظام شاهنشاهی به دست می‌دهد؛ جایی که اطاعت، نه قانون و شایستگی، معیار بقا بود.
کد خبر: ۱۰۶۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۳۰
روایتی از آخرین دیدار هوشنگ نهاوندی با شاه
۲۸ مهرماه ۱۴۰۴، هوشهنگ نهاوندی، رئیس پشین دانشگاه‌های تهران و پهلوی وقت و رئیس دفتر فرح درگذشت. او در مصاحبه با تاریخ شفاهی هاروارد، از آخرین دیدار خود با شاه در آستانه فرار از ایران چنین روایت می‌کند:« یک مرتبه شاه با نهایت عصبانیت از پشت میزش بلند شد دستش را این‌جوری [اشاره] کرد به کله‌اش، گفت، «آقای نهاوندی»، وقتی یک کسی را آقای نهاوندی خطاب می‌کرد یعنی دیگر خیلی عصبانی است. «آقای نهاوندی؛ این کله را می‌بینید؟ این دیگر کار نمی‌کند. ولم کنید. می‌خواهم بروم. ارتش هم هر غلطی می‌خواهد بکند خودش بکند. از دست من دیگر کاری برنمی‌آید.»
کد خبر: ۱۰۶۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۹
به‌روایت اسناد خارجی
در آستانه انقلاب اسلامی، رژیم پهلوی با شعار بازسازی عظمت امپراتوری ایران باستان و تبدیل ایران به قدرت برتر منطقه، مسیری را در پیش گرفته بود که پیامدهای آن سرنوشت ملت ایران را برای همیشه تغییر داد. سند پیش رو که در روزنامه نیویورک‌پست به تاریخ ۲۶ مارس ۱۹۷۶ (۶ فروردین ۱۳۵۵)، پرده از ابعاد مختلف این پروژه بلندپروازانه برمی‌دارد؛ از تبدیل نظام مشروطه به استبداد فردی و سرکوب تمامی مخالفان گرفته تا هزینه کردن ثروت عظیم نفت برای خرید تسلیحات پیشرفته از غرب و ایجاد یکی از قدرتمندترین ارتش‌های منطقه تحت نظارت مستقیم مستشاران آمریکایی. این گزارش که در اوج قدرت ظاهری رژیم نگاشته شده، با وجود تلاش برای نمایش تصویری مقتدرانه، ناخواسته تضادها و تنش‌های درونی جامعه ایران را نیز عیان می‌سازد؛ جامعه‌ای که با وجود درآمدهای کلان نفتی، با چالش‌هایی چون بی‌سوادی گسترده، فقدان تخصص فنی و تمرکز قدرت در دست یک نفر روبه‌رو بود. مطالعه این سند تاریخی، زمینه‌های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی وقوع انقلاب اسلامی را شفاف‌تر می‌سازد.
کد خبر: ۱۰۶۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۸
آغاز سلطنت محمدرضا شاه به روایت اسناد سازمان سیا
محمدرضا شاه پهلوی، که خود را پیشتاز مدنیزاسیون ایران می‌دانست، با تکیه بر اقتدار سنتی سلطنت و ابزارهای مدرن حکومتی، قدرت را در دستان خود متمرکز کرد. اما این تمرکز، که بر اساس سندی اطلاعاتی از سازمان سیا در سال ۱۹۷۱ تحلیل شده، نه تنها به سرکوب ظرفیت‌های اجتماعی و نهادینه‌سازی فساد منجر شد، بلکه با ایجاد شکاف‌های عمیق اجتماعی، پایه‌های رژیم او را شکننده کرد.
کد خبر: ۱۰۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۷
به‌گزارش روزنامه لس آنجلس تایمز:
سند پیش رو، برگرفته از روزنامة لس آنجلس تایمز به تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۷۸ (مصادف با ۲۱ خرداد ۱۳۵۷)، تحلیلی از وضعیت ایران در آستانه انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد. این گزارش که «جو الکس موریس جونیور» آن را نوشته، با عنوان تأمل‌برانگیز «بیچاره شاه؛ هرچه به در و دیوار می‌زند کسی دوستش ندارد»، روایتی از ناآرامی‌های گسترده، واکنش‌های حکومت پهلوی و ناکامی پروژه مدرن‌سازی موسوم به «انقلاب سفید» را به تصویر می‌کشد.
کد خبر: ۱۰۵۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
به‌روایت نشریه کریستین ساینس مانیتور
نشریه کریستین ساینس مانیتور به تاریخ ۱۹ سپتامبر ۱۹۷۸ (شهریور ۱۳۵۷) به بررسی اظهارات محمدرضا شاه پهلوی پیرامون وضعیت سیاسی ایران در سال ۱۳۵۷ و چالش‌های پیش‌روی کشور پرداخته است.
کد خبر: ۱۰۵۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۲۶
به‌روایت روزنامه معاریو
سند منتشرشده در روزنامه معاریو به تاریخ ۱ آبان ۱۳۵۴، که از خرید اقلام سفره شاهنشاه ایران، از جمله پنیر و میوه، از شرکت‌های اسرائیلی خبر می‌دهد، پرده از عمق وابستگی رژیم پهلوی به رژیم صهیونیستی برمی‌دارد. این اقدام، که حتی ریزترین اقلام مصرفی کاخ سلطنتی را از اسرائیل تأمین می‌کرد، نمادی از خودباختگی و بی‌توجهی کامل به توانمندی و تولیدات داخلی است.
کد خبر: ۱۰۴۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۱۵
تحریم بی‌تحریم
در روزهایی که جنگ اعراب و اسرائیل، اقتصاد نفت در جهان را متأثر ساخته بود، کشورهای عرب صادرات نفت به آمریکا و کشورهای متحد با اسرائیل را تحریم کردند، در چنین شرایطی حکومت پهلوی تصمیم گرفت به‌صورت مخفیانه به اسرائیل نفت بفروشد، حاصل این همکاری خط لوله ایران-اسرائیل یا خط لوله ایلات-اشکلون بود که در سال ۱۹۶۹، از خلیج عقبه در دریای سرخ تا دریای مدیترانه، به صورت مشترک توسط ایران و اسرائیل ساخته شد.
کد خبر: ۱۰۴۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۲۴
انقلاب اسلامی و محرم
کد خبر: ۱۰۴۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۱۴
به روایت اسناد خارجی
شاه امروز هم در پنجمین روز از سفر نه روزه‌اش مورد استقبال سردی قرار گرفت. در شهر قرون وسطایی روتنبورگ اب دِر تاوبر که در باواریا واقع است، مقامات آلمان غربی اندکی به دیدار او آمدند. ضمن این‌که با جمعیت پراکنده‌ای هم روبه‌رو شد و یکی از تظاهرات‌کنندگان نیز فریاد زد: «مرگ بر شاه»
کد خبر: ۱۰۲۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۰۸
به روایت اسناد خارجی
«این پرونده مشکلات روانی شاه را از سه سرچشمه پی می‌گیرد: یکی داشتن پدری سلطه‌گر، دیگری احساس حقارت از ایفای نقش در مقام حاکمی آلت دست دیگران، و سرانجام سال‌ها ناتوانی در تولد جانشین پسر برای تاج و تخت.»
کد خبر: ۱۰۱۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۱/۲۰
رمضان در تاریخ انقلاب اسلامی| به روایت شیخ حسین انصاریان
«روز بیست‌ویکم ماه رمضان، من بر روی منبر با استناد به قرآن کریم گفتم: هرکس به شعائر اسلامی حمله کند، کافر و واجب‌القتل است... بدانید که هیچ‌کس بیش از شخص شاه و دولتش به این امور حمله نکرده است؛ بنابراین، این‌ها واجب‌القتل‌اند.»
کد خبر: ۱۰۱۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۱/۰۱
سندی درباره سردار فاخر حکمت
«شاه اسراری پیش سردار فاخر حکمت دارد که برای حفظ آن هر چند وقت یک بار مجبور است به نام خرید زمین و خانه سه چهار ملیون تومان پولی به وی برساند»
کد خبر: ۱۰۰۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۲۳
به بهانه سالروز تأسیس حزب رستاخیز در سال ۱۳۵۳
حزب رستاخیز... به جای ایجاد همبستگی اجتماعی، شکاف‌های عمیق‌تری میان حکومت و جامعه به وجود آورد. حزب رستاخیز که با هدف یکپارچه‌سازی قدرت و کنترل سیاسی تأسیس شد، در عمل به ضد خود تبدیل شد و زمینه‌های نارضایتی عمومی را تقویت کرد.
کد خبر: ۱۰۰۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۱۱
۶ بهمن| سالروز رفراندوم اصول ششگانه انقلاب سفید
انقلاب سفید با اصول ششگانه خود به شکلی بی‌سابقه ساختار جامعه ایران را به‌هم ریخت. این اقدام شاه با مخالفت‌های جدی علما و جریان‌های مذهبی مواجه شد چرا که معتقد بودند این اقدام نه‌تنها منجر به پیشرفت و ترقی کشور نمی‌شود بلکه مناسبات دیرینه جامعه ایرانی را که موجب بقای آن شده است هم از بین می‌برد.
کد خبر: ۹۸۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۰۷
به روایت اسناد خارجی
به گزارش گاردین «در ۲۲ آوریل ۱۹۷۵ روزنامه محافظه‌کار فرانسوی، لوموند، گزارش داد که نُه زندانی سیاسی پس از سال‌ها شکنجه جسمانی و روانی به دست ساواک، دوباره تا حد مرگ شکنجه شدند. عفو بین‌الملل در مه ۱۹۷۵ طی گزارشی از وضعیت ایران نوشت: سابقه شاه پیش چشم همه عیان است. رژیم او هزاران نفر را که جرئت کرده‌اند علیه سیاست‌های وی حرف بزنند، زندانی کرده است»
کد خبر: ۹۸۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۳۰
به روایت اسناد خارجی
جشنی در ورزشگاه صدهزار نفری آریامهر (آزادی فعلی) با حضور محمدرضا پهلوی برگزار شد که به قول «خبرگزاری رسمی فرانسه» حدود ۱۵۰ هزار نفر در آن جمع شده بودند. به دلیل ازدحام جمعیت تعدادی زخمی شده و نه نفر کشته شدند. روزنامه دیلی‌نیوز نیویورک به تاریخ ۲ آگوست ۱۹۷۳ (۱۱ مرداد ۱۳۵۲) به نقل از خبرگزاری رسمی پاریس این خبر را منتشر کرد.
کد خبر: ۹۸۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۲۲
به روایت سفیر وقت انگلیس
در سال 1356 زمانی که دوران نخست‌وزیری هویدا به سر آمده بود، یک بار می‌خواست به مطب دندان‌پزشکی در جنوب شهر برود و آنتونی پارسونز (سفیر وقت انگلیس در تهران) را هم سوار اتومبیلی که خود راننده آن بود، کرد. در راه مردم از او به گرمی استقبال کردند. همچنین هویدا در مسیر در پاسخ به برخی پرسش‌های پارسونز انتقادات صریحی را نسبت به شاه بیان می‌دارد
کد خبر: ۹۷۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۲