مجلس و جنگ در تاریخ معاصر ایران
مجلس شورای اسلامی در دوران دفاع مقدس، فراتر از یک نهاد قانون‌گذار، به عنوان مرکز صیانت از حقوق ملی ظاهر شد. بزرگ‌ترین دستاورد این نهاد در سال‌های جنگ، حفظ تداوم قانون‌مداری و جلوگیری از تعطیلی ارکان نظام در سخت‌ترین شرایط سیاسی کشور بود.
کد خبر: ۱۱۲۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۷
مجلس و جنگ در تاریخ معاصر ایران
در طول جنگ جهانی دوم، سه دوره قانون‌گذاری یعنی دوره‌های دوازدهم، سیزدهم و چهاردهم، در ایران برپا بود. در دوره دوازدهم، به دلیل استبداد رضاخانی، عملاً مجلس شورای ملی قدرتی در کشور نداشت و صرفاً یک نهاد فرمایشی بود، اما در دو دوره بعدی رفته‌رفته اهمیت و جایگاه مجلس ارتقا یافت با این حال همچنان از جوانب گوناگون آسیب‌پذیر بود.
کد خبر: ۱۱۲۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۵
پوستین میش
شصت سال قبل لایحه‌ی قضاوت کنسولی مشهور به کاپیتولاسیون، به تصویب اکثریت نمایندگان مجلس شورای ملی رسید. این لایحه پس از برگزاری رفراندوم انقلاب سفید و تصویب لایحه‌ی انجمن‌های ایالتی و ولایتی در مجلس مطرح و پس از بررسی در دو نوبت چهار ساعته با ۷۴ رأی موافق و ۶۱ رأی مخالف تصویب شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اولین کاری که باید انجام می‌شد، لغو کاپیتولاسیون بود. این مسئله را شورای انقلاب در دستور کار گذاشت و سرانجام در فروردین سال ۱۳۵۸، لغو کاپیتولاسیون رسماً اعلام شد. علت تأخیر در اعلام رسمی لغو کاپیتولاسیون پیش‌بینی عواقب و رفتار دولت آمریکا با انقلاب و ایران بود؛ البته قطعاً قصد قطعی لغو فانون وجود داشت.
کد خبر: ۱۰۶۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۸
۲۱ مهر| تصویب طرح کاپیتولاسیون در مجلس در سال ۱۳۴۳
در اسناد محرمانه آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، مخالفت با کاپیتولاسیون آمریکایی در ۱۳۴۳ شمسی به عنوان نقطه عطفی در زیست سیاسی امام خمینی توصیف شده؛ لایحه‌ای ننگین که مصونیت قضایی مستشاران آمریکایی را تضمین کرد و نماد تحقیر ملی و نفوذ استعمار نوین به شمار می‌رفت. این گزارش تحلیلی که «اسلام در ایران» نام دارد و در مارس ۱۹۸۰ تهیه شده، با تمرکز بر تعارض سلطنت پهلوی و روحانیت شیعی، افشاگری امام خمینی علیه این «سند بردگی/ کاپیتولاسیون» را جرقه‌ای برای تبدیل تشیع سنتی به ایدئولوژی انقلابی می‌داند. رویدادی که تبعید امام را رقم زد و پایه‌های انقلاب اسلامی را محکم کرد، در حالی که دیدگاه غربی را از اسلام سیاسی به چالش می‌کشید.
کد خبر: ۱۰۶۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۱
به بهانه پایان کار اولین نهاد انقلاب
آخرین جلسه شورا در ۲۶ تیر ۱۳۵۹ برگزار شد. دکتر حسن حبیبی سخنگوی شورای انقلاب در آخرین مصاحبه‌ی خود گفت: «امروز با رسمیّت یافتن مجلس شورای اسلامی و کامل شدن اعضای شورای نگهبان قانون اساسی، کار شورای انقلاب که تاکنون وظیفه قانون‌گذاری را به عهده داشت نیز به پایان خواهد رسید زیرا با توجه به اینکه اعضای انتخاب شده شورای نگهبان قاعدتاً قبولی خود را شنبه اعلام می‌کنند و روز یکشنبه نیز جلسه علنی مجلس شورای اسلامی رسمیّت خواهد یافت عملاً کار شورای انقلاب به پایان خواهد رسید.»
کد خبر: ۱۰۴۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۲۶
10 دی| به بهانه سالگرد طرح نمایندگان مجلس هفدهم برای عفو خلیل طهماسبی
روایت از این قرار است که فردی به نام طاهری که از بستگان آقای شالچی (داماد آیت الله کاشانی) خلیل طهماسبی را در خانه خود مخفی می‌کند. شالچی از کاشانی می‌خواهد برای آزادی او تلاش کند و کاشانی هم می‌گوید تمام سعی‌اش را خواهد کرد
کد خبر: ۹۷۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۰
17 آذر| سالگرد غائله نان در سال 1321 ه.ش
حسن اسفندیاری(محتشم السلطنه) که ریاست سیزدهمین دوره مجلس شورای ملی را بر عهده داشت نسبت به پیشتازی دانش آموزان در یورش به مجلس گله مند بود. به عقیده او دانش آموزان که از خانواده های محترم بودند و امرار معاش آن ها به عهده پدران آن هاست نباید رسالت اصلی خود یعنی درس خواندن را کنار می گذاشتند و پیشتاز حمله به مجلس می شدند
کد خبر: ۹۶۸۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۷
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند. لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت ها و پژوهش‌هایی ست که در باب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آن را در اختیار دیگر علاقه مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۶۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۳
10 آذر| شهادت آیت الله مدرس
اختلاف شدید میان سید حسن مدرس و رضاخان که در مخالفت با سیاست‌های استبدادی سردار سپه و نقض میراث مشروطه ریشه داشت، با استیضاح رضاخان به اوج خود رسید. این کشمکش که از ابتدای فرایند استیضاح رضاخان توسط مدرس آغاز شد، به نزاعی لفظی و سپس فیزیکی در بالکن مجلس انجامید.
کد خبر: ۹۶۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۰
3 آذر | تأسیس روزنامه مجلس
روزنامه مجلس از مهم مطبوعات متأثر از نظام نوپای پارلمانتاریسم در ایران بود که در اثنای تحولات مشروطه تأسیس شد. رسالت اصلی این روزنامه بازتاب مسائل مربوط به حوزههای قانون، رویدادهای مجلس، بازتاب مذاکرات مجلس و بررسی اخبار داخلی و خارجی بود. این روزنامه در مسیر برگزاری انتخابات مجلس اول شورای ملی از وجود برخی چالشها و کارشکنیها از جانب حکام مستبد محلی مطلع و آنها را مورد انتقاد قرار داد.
کد خبر: ۹۶۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۵
روایتی از لطف‌الله فروزنده
لطف‌الله فروزنده قائم‌مقام وقت مرکز پژوهش‌های مجلس در بخشی از خاطرات خود که در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است ماجرای اتهامات بدون سند و مدرک پالیزدار را روایت می‌کند.
کد خبر: ۹۵۷۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۰
7 آبان | سالروز ترور نافرجام آیت الله مدرس
رضاشاه سعی داشت که با ورود نمایندگان دست نشانده به مجلس پنجم با بهانه جمهوری بساط قاجار را برچیده و خود بر منصب قدرت بنشیند. آیت الله مدرس اما به عنوان نماینده فراکسیون اقلیت در مقابل نمایندگان سفارشی رضاشاه در فراکسیون تجدد و سوسیالیست ها ایستادگی می کرد. همین باعث شد که دکتر حسین بهرامی (احیاء السلطنه) کشیده ای به صورت مدرس بزند و این امر در برآشفتن مجلس و مردم و برچیده‌شدن بحث جمهوری مؤثر واقع شد.
کد خبر: ۹۵۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۰۷
مروری بر تاریخچه رأی اعتماد مجلس به دولت‌ها | دولت اول
تشکیل کابینه‌ی اولین دولت رسمی جمهوری اسلامی به ریاست بنی‌صدر و نخست‌وزیری رجایی با چالش‌هایی مواجه شد. این چالشها که در ادامه‌ی تقابل بنی‌صدر و حزب جمهوری اسلامی بود، بار دیگر در معرفی فهرست وزرای پیشنهادی به مجلس نمایان شد.
کد خبر: ۹۱۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۱۷
انتشار برای اولین‌بار؛ به روایت گنجینه تصاویر مرکز اسناد انقلاب اسلامی
آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در 10 مهر ماه 1360 به عنوان سومین رئیس‌جمهور انتخاب شد. به دلیل شهادت شهید رجایی و باهنر توسط منافقین و از سوی دیگر جنگ تحمیلی رژیم بعث صدام علیه ملت ایران، کشور در شرایط بحرانی قرار داشت.
علی رغم وخامت اوضاع تکمیل نظام سیاسی کشور با هدایت و درایت امام خمینی و در فرآیندی قانونی طی شد و مراسم تحلیف آیت‌الله خامنه‌ای در 21 مهر ماه 60 در مجلس شورای اسلامی به ریاست هاشمی رفسنجانی برگزار شد. آیت‌الله موسوی اردبیلی نیز به عنوان رئیس دیوان عالی کشور در کنار آیت‌الله خامنه‌ای قرار داشت.
کد خبر: ۹۱۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۱۰
نمایندگان مجلس در راستای مواضع دولت، تنها به بیان مواضع کلی اکتفا کرده و متأثر از گفتمان غالب در فضای سیاسی ایران، موضع‌گیری می‌کردند. از این رو، می‌توان مواضع نمایندگان مجلس شورای ملی را در قالب گفتمان غالب فضای سیاسی ایران دید.
کد خبر: ۹۰۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۲
به بهانه افتتاحیه مجلس شورای اسلامی
در جریان انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی، سه نیروی عمده مذهبی، ملی و گروه‌های چپ در مقابل هم قرار گرفتند. در راس نیروهای مذهبی، حزب جمهوری اسلامی و گروه‌های موتلفه ی آن مانند روحانیت مبارز تهران و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی قرار داشت.
کد خبر: ۹۰۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۷
از وزارت جنگ تا وزارت دفاع؛
از تاریخ تصویب این قانون به تاریخ 1363/3/2، نام وزارت دفاع ملی به وزارت دفاع تغییر یافت. این لایحه، برای تایید در تاریخ1363/3/5، به شورای نگهبان ارسال گردید و این شورا به دلیل عدم مغایرت آن با موازین شرعی و قانون اساسی، لایحه مذکور را در تاریخ 1363/3/14 تایید کرد.
کد خبر: ۸۹۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۴
پس از جدل فراوان بین نمایندگان مجلس
در دوران اسلامی، گاه شماری هجری قمری، تقویم رایج ایران بود. این تقویم به علت سیار بودن ماه های قمری نسبت به فصل های سال برای وصول مالیات و برای استفاده در کارهای دولتی مناسب نبود، به همین جهت، از گاهشماری های شمسی مثل گاهشماری خراجی و جلالی نیز استفاده می شد. بعد از انقلاب مشروطه و مدرن تر شدن امور مملکت، نیاز به یک تقویم ثابت بیش از پیش احساس شد. پس از گشایش مجلس دوم شورای ملی، در تاریخ 10 ربیع الثانی 1328 ه.ق، راپورت كمیسیون مبتكرات در خصوص طرح عبدالحسین خان شیبانی راجع به تغییر تاریخ از قمرى به شمسى قرائت شد. سرانجام پس از جدل های بسیار مابین نمایندگان در تاریخ 11 فروردین 1304، ماه های تاریخ ایران، به صورت رسمی به شمسی تبدیل شد.
کد خبر: ۸۸۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۱
بازخوانی جمهوری‌خواهی رضاخان
در آبان ماه 1302 خورشیدی، هم‌زمان با خروج احمدشاه، آخرین پادشاه قاجار از ایران، جمهوریت در ترکیه اعلام و مصطفی کمال پاشا، آتاتورک بعدی، به ریاست جمهوری آن کشور انتخاب گردید. مدتی بعد، رضا خان سردارسپه که گویا از همان روزها سودای سلطنت در سر می‌پروراند، سروصدای جمهوری‌خواهی را در ایران به راه انداخت تا در فروردین سال بعد در مجلس به تصویب برسد و او به‌عنوان نخستین رئیس جمهور ایران برگزیده شود، اما طرح جمهوری رضاخانی، با وجود مخالفان او در مجلس، به رهبری آیت‌الله مدرس، به باد فنا رفت و فراموش گردید. اما ماجرای این جمهوریت رضاخانی چه بود؟
کد خبر: ۸۸۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۰۳
به روایت اسناد
پس از چندین نوبت مذاکره میان دولت ایران با نمایندگان شرکت نفت ایران و انگلیس و «فرانسیس شپرد» سفیر وقت انگلیس در ایران، شپرد روز ۴ اسفند ۱۳۲۹ در نامه‌ای به رزم‌آرا، بر آمادگی شرکت برای تنظیم قرارداد بر پایه تنصیف درآمد تاکید کرد. اما رزم‌آرا با پوشیده نگاه داشتن موافقت‌نامه ۵۰-۵۰، همچنان در جلسه کمیسیون نفت، بر مخالفت با ملی شدن صنعت نفت در ایران به دلیل مشکلات فنی، اقتصادی و سازمانی ملی شدن نفت و هم‌چنین مشکل نداشتن متخصص و امکانات لازم به ویژه در زمینه حمل و نقل (کشتی نفتکش) و بازار فروش اصرار می ورزید. در این میان اسنادی وجود دارد که به ارتباطات رزم‌آرا با سفیر انگلیس در خصوص نفت و تصویب قرارداد الحاقی نفت و مقابله با نمایندگان مخالف اشاره دارد.
کد خبر: ۸۸۱۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۲۸