همدردی مردم ایران و لبنان به روایت اسناد
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان و بمباران بیسابقهی ضاحیه که منجر به شهادت سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، شد موجی از واکنشها را، بهخصوص در جهان اسلام، برانگیخت. اما این محکومیت و ابراز همدردی با مردم لبنان سابقهای تاریخی دارد. مردم و علمای ایران همواره از ابتدای تأسیس غیرقانونی رژیم صهیونیستی، به اقدامات و جنایتهای آن رژیم واکنش نشان میدادند. یکی از این موارد حملات ارتش اسرائیل به جنوب لبنان در فواصل زمانی مختلف بود که بیدرنگ با واکنش مراجع و علمای ایران مواجه میشد.
این نوشتار بر اساس اسناد و بیانیههای بهجای مانده در تاریخ، بهطور اجمالی به بررسی این مسئله میپردازد.
در آخرین روزهای سال ۱۳۵۶ و در پی حملهی رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان، مراجع و علما مسلمانان را به یاری مردم لبنان و ابراز همدردی با آنان دعوت کردند.
به گزارش بولتن ساواک «صبح روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ [۱۳۵۶] حدود یکهزار نفر از طلاب علوم دینی به منازل آیات اله سید کاظم شریعتمداری و سید محمدرضا گلپایگانی مراجعه و از آنها درخواست کرده بودند که اعلامیهای به پشتیبانی از شیعیان لبنان که در حمله اخیر نیروهای اسرائیل آسیب دیدهاند، صادر نمایند، که هر یک از آیات مطالبی در این زمینه اظهار کردهاند و آیت اله سید کاظم شریعتمداری گفته بود که اعلامیهای بهعنوان همدردی با شیعیان لبنان منتشر خواهد کرد.
بعد از ظهر روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ [۱۳۵۶] اعلامیه مذکور به امضاء سید کاظم شریعتمداری و خطاب به علما و برادران مسلمان لبنان در شهر قم انتشار یافته و طی آن برگزاری مراسم عید نوروز بمناسبت حوادث جنوب لبنان و وقایع شهرهای قم و تبریز تحریم شده است...»
در ادامهی این گزارش آمده است: «ساعت ۱۶۰۰ روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ [۱۳۵۶] حدود یکهزار نفر از طلاب علوم دینی و متعصبین مذهبی شهر قم به ترتیب به منازل آیات اله سید شهاب الدین نجفی مرعشی - سید صادق روحانی و سید[شیخ] هاشم آملی مراجعه و از آنها خواستهاند، به پشتیبانی از شیعیان جنگزده جنوب لبنان اعلامیهای صادر نمایند. اینعده در ساعت ۱۸:۳۰ پس از خروج از منزل سید هاشم آملی به تظاهرات خیابانی و دادن شعار علیه اسرائیل مبادرت و چند جام از شیشههای شعبه بانک ملی را در خیابان محمدرضا شاه شهر قم شکستهاند. تظاهرکنندگان با دخالت مامورین انتظامی متفرق گردیدهاند.»
آیتالله شریعتمداری در پیامی ضمن ابراز تأسف از «حمله نیروهای ظالم و متجاوز اسرائیل به جنوب لبنان» با اشاره به همزمانی این مسائل با شهادت مردم قم و تبریز اعلام کرد: «ما ضمن تسلیت در این حادثه بزرگ مراتب همدردی و تأسف عمیق خود را اعلام داشته[،] نابودی و محو اسرائیل و صهیونیسم غاصب و متجاوز را از خداوند متعال مسئلت میداریم... امروز این وظیفه خطیر و حساس متوجه تمام مسلمانان جهان است که در مقابل فاجعهٔ دردناک لبنان حداکثر سعی و کوشش را بعمل آورند و بهرترتیبی که میتوانند از مساعدت و معاضدت دریغ ننموده و دست تبهکار و متجاوز اسرائیل را از لبنان و سرزمینهای اشغالی مخصوصاً سرزمین ملت فلسطین کوتاه سازند چنانچه وظیفه همه مسلمانها است که از مساعدتهای مالی بهراندازه که بتوانند مضایقه ننمایند».
در همین رابطه آیتالله گلپایگانی در ۲۹ اسفند ۱۳۵۶ اطلاعیهی مهمی صادر کرد:
«بسم اللّه الرحمن الرحیم لُعِنَ الَّذینَ کَفَروُا مِنْ بَنی اِسْرائِیلَ عَلی لِسانِ داوُدَ وَ عیسَی اَبنِ مَرْیَمَ ذلِکَ بِما عَصَوْا وَ کانُواْ یَعْتَدوُنَ حوادث فجیعه و حملات وحشیانه حکومت ضدانسانی اسرائیل بجنوب لبنان و کشتار مرد و زن و اطفال بیدفاع و تخریب اماکن و خانههای آنها موجب تأثر شدید حوزه علمیه قم و عموم مسلمین گردید.
ما ضمن تجلیل از فداکاریها و جانبازیهای مسلمانان غیور که از ناموس و شرف و حیثیت خود دفاع مینمایند، این مصائب بزرگ را بحضرات علماء اسلام و برادران ایمانی و بازماندگان مقتولین جنوب لبنان تسلیت عرض مینمائیم. هنوز مسلمانان از حوادث خونین قم و تبریز داغدار بودند که خبر فاجعه جنوب لبنان بار دیگر قلوب همه را جریحه دار نمود و مردم مسلمان را در این ایام عزادار ساخت.
این وقایع از نقشه های صهیونیسم بینالمللی ضداسلام و کشورهای اسلامی پرده برمیدارد، و بهمه هشدار میدهد که بیش از این ذلت و خواری تجاوزات اسرائیل را تحمل نکنند. اکنون برادران مسلمان ما در دست ارتش خونخوار یهود اسیر و از شرافت و ایمان و اخوت اسلامی صدها ملیون مسلمان یاری میطلبند، و بزبان حال میگویند (یالَلْمُسْلِمین) کجا رفت غیرت و حمیّت اسلامی شما؟ کجا رفت برادری و فداکاری شما؟ ای مسلمانان چطور تحمل میکنید که یهود عنود بر شهر و دیار و نوامیس مسلمین مسلط شود؟ بعضی سران دول اسلامی بجای آنکه (اَشِدّاءُ عَلَی الکُّفارِ) باشند با اسرائیل سازش داشته باشند تا از فرصت استفاده کرده وحشیانهترین جنایتها را مرتکب شود؟ آیا کشورهای بزرگ و کوچک، اسرائیل و تجاوزات متوالی آنرا برای منطقه خطر نمیشمارند؟ آیا نمیدانند که دنیا هواداران اسرائیل را مسئول واقعی این جنایات میشناسد؟ چرا از خواب غفلت بیدار نمیشوند؟ صریحاً اعلام میکنیم تجاوز و تعدی بمسلمین لبنان تجاوز بعموم مسلمانان جهان و حقوق بشریت است، بر تمام دول و ملل مسلمان لازم است که در اینموقع حساس همبستگی و رشد اسلامی خود را اظهار و بهر نحو میتوانند با برادران مسلمان خود همکاری نمایند تا دست اسرائیل را از کشورهای اسلامی قطع کنند، و مخصوصاً با کمکهای مالی مؤثر جبهه اسلام را در مقابل جبهه کفر مستحکم سازند. زیرا بیتفاوتی و سکوت و یاری نکردن مسلمین در پیشگاه خداوند متعال مسئولیتی بزرگ دارد. طبق اخبار واصله بیش از صد و پنجاه هزار نفر از برادران و خواهران و اطفال صغیر آنها آواره و احتیاج شدید بغذا، دارو، خون و کمکهای دیگر دارند، و لازم است مؤمنین به ندای آنها پاسخ مثبت دهند و بوسائل مطمئن اعانات خود را برای آنها ارسال دارند.
از خداوند متعال مسئلت داریم که اسلام و مسلمین را در تمام جبهه ها منصور و مؤید بدارد، و بهمه ما توفیق عمل بوظیفه در اینموقع حساس عنایت فرماید. وَمَاالنَّصْرُالامِنْ عِنْدِاللّه ِالْعَزیزِالْحَکیم. ۱۰ / ع / ۲ ه / ۱۳۹۸ محمدرضا الموسوی الگلپایگانی ۱۰ ربیع الثانی ۱۳۹۸
کسانیکه بخواهند میتوانند وجوه خود را بوسیلهٔ تمام شعب بانکها در همه شهرستانها بحساب ۵۹۵۹ بانک ملی شعبه قم که مخصوص شیعیان لبنان افتتاح شده واریز نمایند و فیش آنرا بدفتر حضرت آیه اللّه العظمی آقای گلپایگانی دامت برکاته بقم بفرستند تا رسید معظم له برای آنها ارسال شود.»
علاوه بر این امام خمینی در دوم فرودین ماه ۱۳۵۷ طی بیانیهای اعلام داشت: «اوضاع اسفناک لبنان و مصیبتهای وارده به برادران ایمانی مظلوم ما در ناحیه جنوب آن موجب کمال تأثر و تألم است. اکنون دهها هزار لشکر جرار جنایت پیشهی اسرائیل، این جرثومه فساد با اسلحهها و توپها و تانکها و هواپیماها بر اراضی جنوب مرکز برادران ایمانی ما مسلط و اهالی مظلوم را از منازل خود رانده و خانههای آنها را خراب و مزارع را به آتش کشیده و دول اسلامی غالبا در مقابل این جنایات بی تفاوت و احیانا کمک کار بهجنایات و یا به نشست و برخاست و مذاکرات بی نتیجه سرگرم هستند و مجاهدین شجاع فلسطین را که مردانه در مقابل اسرائیل مقاومت مینمایند تنها گذاشته و شاید این نمایشگر توطئهای بین ابرقدرتها باشد. اکنون برادران ما و فرزندان بی پناهشان در آتش میسوزند و مواجه با خطرهای بسیار هستند. لازم است مسلمین خیراندیش خصوصا اهالی محترم ایران که در خیرات پیشقدم استند در این امر حیاتی باسرع وقت در نجات آوارگان بی پناه بپا خیزند و با هر وسیلهی ممکن بکمک آنها بشتابند و با احساس مسئولیت در پیشگاه خداوند تعالی از هیچگونه مساعدت محترمانه دریغ نکنند و اگر بخواهند از سهم مبارک امام علیه السلام مصرف آوارگان و جنگ زدگان کنند، مجازند تا ثلث صرف نمایند. امید است سران دول اسلامی و خصوص دولتهای عربی با وحدت کلمه در دفع اسرائیل این ماده فساد کوشش کنند و اگر مسامحه کنند، خوف آن است که خدای ناخواسته این جریان در سایر کشورهای مشابه عمل شود. از خداوند متعال قطع ایادی اجانب و هواداران آنها را خواستار و استقلال دول اسلامی را خواهانم. والسلام من اتبع الهدی روح اللّه الموسوی الخمینی.»
آیتالله سید عبدالله شیرازی نیز در پیام دیگری حوادث اسف انگیز لبنان و حمله وحشیانه اسرائیل را محکوم کرد و اعلان داشت: «وظیفهٔ عموم برادران ایمانی است که جهت انقاذ مسلمانان لبنان دست کمک و یاری دراز نموده و بمقدار مقدور خود امداد بنمایند، و مومنین مجاز میباشند که از بابت سهم مبارک امام و وجوه خیریّهٔ دیگر نیز حساب بنمایند.»
از علمای مطرح دیگر آیتالله صدوقی بود که به مناسیت حوادث قم و تبریز و همچنین لبنان و فلسطین در اعلامیهای نوروز ۵۷ را عزای عمومی اعلام کرد: «... سال نو با سفرههای آغشته بخون بیگناهان قم و تبریز و سایر شهرستانها که برای دفاع از حریم مقدّس قرآن و روحانیت قربانی شده اند به چشم میخورد.
از طرفی دیگر برادران مسلمان لبنان و رزمندگان مجاهد فلسطین مورد تهاجم ناجوانمردانهء اسرائیل اشغالگر قرار گرفته و متجاوز از یکصد هزار نفر کشته، زخمی و یا آواره شدهاند.
لذا مناسب است که عموم برادران مسلمان از برگزاری مراسم نوروز خودداری فرموده و به سوگ و ماتم شهیدان بنشینند.»
