بد رفتاری با ایرانیان مقیم شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس در سال ۱۳۰۹

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در نوزدهم آذرماه سال ۱۳۰۹، ادارۀ کابینۀ تشکیلات کل نظمیه مملکتی وابسته به وزارت داخله، گزارش محرمانه‌ای به شمارۀ ۲۹۱۱ خطاب به ریاست محترم دفتر مخصوص شاهنشاهی صادر کرد. این سند که به امضای رئیس کل تشکیلات نظمیه، سرتیپ محمدصادق کوپال (ملقب به سالار نظام)، رسیده است، یکی از اسناد جالب توجه دربارۀ وضعیت اتباع ایرانی در شیخ‌نشین‌های جنوبی خلیج فارس در اوایل دوران پهلوی اول به شمار می‌رود. گزارش بر پایۀ راپورت‌های دریافتی از نظمیه بندرعباس و نظمیه بوشهر تنظیم شده و تصویری روشن از تنش‌های روزافزون میان مهاجران و تجار ایرانی با مقامات و متنفذین محلی در دبی (دوپی)، شارجه و مناطق عمانات ارائه می‌دهد. گزارش نظمیه به صراحت اعلام می‌کند که برخی از اتباع ایران که برای کاسبی، تجارت یا عملگی (کارگری) به جزایر و بنادر دبی، شارجه یا عمانات می‌روند، از سوی متنفذین و اعراب محلی با بدرفتاری مواجه می‌شوند. نکته‌ای که در سند برجسته شده، ممنوعیت ورود کسانی است که لباس متحدالشکل بر تن دارند. این لباس احتمالاً به پوشش رسمی در ایران دوران رضاشاه اشاره دارد که به عنوان نماد هویت جدید ملی ایرانی تلقی می‌شد و در میان اهالی محلی حساسیت‌برانگیز بود. گزارش تصریح می‌کند که این رفتار‌ها نتیجۀ تحریکات عمّال خارجی  به‌ویژه عمّال انگلیس  نسبت به شیوخ آن حدود است. به عبارت دیگر، مقامات نظمیه معتقد بودند که عوامل بریتانیایی شیوخ را به محدود کردن حضور و نفوذ ایرانیان تشویق می‌کردند. نکته مهم دیگر، ناکارآمدی شکایات ایرانیان است. هرگاه اتباع ایران به حکومت محلی شکایت می‌بردند، مقامات محلی از دخالت خودداری کرده و به شکایات آنان وقعی نمی‌نهادند. این بی‌توجهی، احساس بی‌پناهی را در میان مهاجران ایرانی تشدید می‌کرد و نشان می‌داد که ساختار قدرت محلی تحت حمایت بریتانیا، ایرانیان را در موقعیت فرودست قرار داده است.