مرکز اسناد انقلاب اسلامی

کد خبر: ۷۷۹۶
دکتر رشید جعفرپور
در جدال بین دو مکتب مسلط در این چند دهه، در سال 1357 در ایران، انقلابی به وقوع پیوست که با انقلاب‌های دو سه قرن اخیر که بر اساس دو ایدئولوژی لیبرالیسم و مارکسیسم شکل گرفته‌اند تفاوت ماهوی داشته است؛ شعار اصلی انقلاب اسلامی ایران در طی دوران شکل‌گیری و نیز بعد آن، این بوده"نه شرقی، نه غربی". معمار این انقلاب یک روحانی برجسته بوده که تحصیلات خود را تا بالاترین مرحله حوزوی(مرجعیت) طی کرده و به سان یک شخصیت دینی تمام عیار توانسته بر اساس الگوی "امام _ امت" با مردم خود صادقانه مسائل مربوط به انقلاب را طرح و اقدام نماید. خطاب او در تمام مراحل انقلاب از سال 41 الی 57 و از آن زمان تا سال 68، با تعبیر قرآنی "یا ایهاالناس" به همه گروه‌ها و طبقات مردم بوده است.
تاریخ انتشار: ۱۳:۳۲ - ۱۴ خرداد ۱۴۰۱ - 2022June 04

پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی-دکتر رشید جعفرپور؛ هر انقلابی بر اساس ایدئولوژی و مکتبی شکل گرفته، شعارها و کنشگران متفاوتی هم دارد. غالبا انقلاب‌ها در دو سه قرن اخیر بر اساس دو ایدئولوژی لیبرالیسم و مارکسیسم شکل گرفته‌اند. به عنوان نمونه انقلاب فرانسه ماهیت لیبرالیستی و انقلاب روسیه ماهیت مارکسیستی دارد. بقیه انقلاب‌ها در قرن‌های اخیر با تمسک به یکی از این دو مکتب مسیر خود را طی کرده‌اند. همچنین شعارها و کنشگران انقلاب‌ها با توجه به ماهیت ایدئولوژیکشان، متفاوت شکل گرفته‌اند. برخی از شعارها ماهیت لیبرالیستی و برخی ماهیت مارکسیستی داشته‌اند. اما نکته مشترک همه آنها این بوده که مبتنی بر مکتب توحیدی نبوده و از عناصر دینی فاصله داشته و ماهیت مادی دارند.

در جدال بین دو مکتب مسلط در این چند دهه، در سال 1357 در ایران، انقلابی به وقوع پیوسته که ماهیتی متفاوت داشته و تعلقی به این دو اردوگاه نظری نداشته است؛ نه ماهیتی لیبرالیستی و نه ماهیتی کمونیستی. شعار اصلی آن در طی دوران شکل گیری و نیز بعد آن، این بوده"نه شرقی، نه غربی". معمار این انقلاب یک روحانی برجسته بوده که تحصیلات خود را تا بالاترین مرحله حوزوی(مرجعیت) طی کرده و به سان یک شخصیت دینی تمام عیار توانسته بر اساس الگوی "امام _ امت" با مردم خود صادقانه مسائل مربوط به انقلاب را طرح و اقدام نماید. خطاب او در تمام مراحل انقلاب از سال 41 الی 57 و از آن زمان تا سال 68، با تعبیر قرآنی "یا ایهاالناس" به همه گروهها و طبقات مردم بوده است.

انقلاب اسلامی؛ برمبنای توکل بر خدا

 

اگر به نامه امام خمینی(ره) به آقای حجت الاسلام و المسلمین سید حمید روحانی برای تدوین تاریخ انقلاب اسلامی نگاه کنیم(25 دي ماه 1367)، ماهیت انقلاب اسلامی، عناصر اصلی شکل دهنده و تداوم بخش آن از دیدگاه امام(ره) مشخص می شود:

الف) ایدئولوژی: براساس اندیشه امام خمینی(ره) انقلاب اسلامی مبتنی بر مکتب اسلام و مستقل و در تضاد با مکاتب غربی و شرقی شکل گرفته است. ایشان معتقد است ایدئولوژی حاکم بر انقلاب اسلامی مبتنی بر باور و توکل به خدا و بر اساس اسلام ناب محمدی شکل گرفته است. در فرازی از نامه آمده است: "شما باید نشان دهید که چگونه مردم، علیه ظلم و بیداد، تحجر و واپسگرایی قیام‌‎ ‌‏کردند و فکر اسلام ناب محمدی را جایگزین تفکر اسلام سلطنتی، اسلام سرمایه‌داری،‌‎ ‌‏اسلام التقاط و در یک کلمه اسلام امریکایی کردند.‏"

 

انقلاب اسلامی؛ برمبنای توکل بر خدا

 

ب)عناصر شکل دهنده: به نظر امام خمینی(ره) عناصر شکل دهنده انقلاب اسلامی دو گروه هستند که؛

 1) بخش عمده آنها که به عنوان پایه‌های انقلاب اسلامی هستند مردم، و به تعبیر امام "پابرهنگان مغضوب غرب و شرق" می باشند. ایشان می فرمایند: "باید‌‎ ‌‏پایه‌های تاریخ انقلاب اسلامی ما چون خود انقلاب بر دوش پابرهنگان مغضوب قدرتها‌‎ ‌‏و ابرقدرتها باشد.‏" و تداوم انقلاب اسلامی را هم بر دوش همانان می دانند.

2) روحانیت اصیل: امام خمینی(ره) رکن دیگر انقلاب اسلامی را "روحانیت اصیل" و "عالمان دین باوری" می‌داند که با توکل بر خدا توانسته‌اند در جدال بین تحجر و روشنفکری راه صحیحی را انتخاب نمایند و در هدایت مردم به سمت پیروزی تا سر منزل مقصود دریغ ننمایند. ایشان در فرازی دیگر آورده‌اند: "شما باید به روشنی ترسیم کنید که در سال 41، سال شروع انقلاب اسلامی و مبارزۀ‌‎ ‌‏روحانیت اصیل در مرگ آباد تحجر و تقدس‌مآبی چه ظلم‌ها بر عده ای روحانی پاکباخته‌‎ ‌‏رفت، چه ناله های دردمندانه کردند، چه خون دلها خوردند، متهم به جاسوسی و بی دینی‌‎ ‌‏شدند ولی با توکل بر خدای بزرگ کمر همت را بستند و از تهمت و ناسزا نهراسیدند و‌‎ ‌‏خود را به توفان بلا زدند و در جنگ نابرابر ایمان و کفر، علم و خرافه، روشنفکری و‌‎ ‌‏تحجرگرایی، سرافراز ـ ولی غرقه به خون یاران و رفیقان خویش ـ پیروز شدند.‏"

آنچه که از تحلیل نامه برمی‌آید، این است که از منظر امام خمینی(ره) سه رکن اصلی انقلاب اسلامی در تکوین و تداوم انقلاب عبارتند از: مکتب اسلام، روحانیت اصیل و مردم.

ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ارسال نظر