اختلاف نظر میان شهید رجایی و ابوالحسن بنی صدر جزء تاریک ترین تجربیات ساختار جمهوری پارلمانی در جمهوری اسلامی است. در این ساختار اجرایی، دو مقام متفاوت سمت رئیس کشور و رئیس دولت را بر عهده می‌گیرند. رئیس دولت که در جمهوری پارلمانی معمولاً نخست‌وزیر یا صدراعظم نامیده می‌شود، ریاست قوه‌ی مجریه را بر عهده دارد و قدرت اصلی اجرایی کشور در اختیار اوست. اما رئیس کشور یا رئیس‌جمهور مقامی تشریفاتی یا دارای اختیاراتی محدود محسوب می‌شود. در تجربه‌ی دو دولت مبتنی بر ساختار جمهوری پارلمانی در تاریخ جمهوری اسلامی، با جنبه‌های مختلفی از اختلاف نظر و ناکارآمدی مواجه بودیم که در نهایت منجر به اصلاح و تبدیل به جمهوری ریاستی شد.
کد خبر: ۹۲۵۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۶/۰۷
دیدگاه
بی‌اغراق، فاجعه‌بارترین سیستم حکومتی‌ای که بشر به خود دیده، سیستم «محاصصة» است. محاصصة یعنی تقسیم مناصب حکومتی بر اساس وابستگی‌های قومی و مذهبی. در دنیا، فعلاً عراق و لبنان رسماً چنین سیستمی دارند و می‌بینیم هربار هنگام انتخاب رؤسای سه قوه (یا در لبنان حتی هنگام انتخاب فرمانده ارتش و فرمانده نیروهای امنیت داخلی و رئیس بانک مرکزی و ... که هر کدام باید از طائفه‌ای خاص باشند) چه وضع وحشتناکی به وجود می‌آید: قفل مطلق!
کد خبر: ۹۱۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۰۳
شهید صدر ایده تغییرناپذیری دولت در تفکرات ذهن‌گرایان را رد می‌کند و معتقد است که دولت همواره به یک شکل نیست و شدن مقتضیات زمانی و شرایط مختلف، امکان دگرگونی در ساختار و شکل دولت وجود دارد. دولت مطلوب شهید صدر به نظام ریاستی نزدیکی زیادی دارد اما رویکرد اصلی آن به این شرح است که ریاست دولت مشروعیت خود را از قانون اساسی منطبق با اسلام یا مشارکت سیاسی امت از طریق انتخاب مستقیم به دست می‌آورد؛ البته باید در نظر داشت که به اعتقاد وی، شریعت اصل نظارت ولی امر بر فعالیت عمومی جامعه و نیز اصل دخالت دولت برای حمایت از منافع عمومی و به طور مشخص مراقبت از این منافع را در برابر آزادی‌های فردی در زمانی که افراد به فعالیت‌های شخصی خود مشغول‌اند، تأسیس کرده است. بنابراین، دولت مورد نظر شهید صدر یکی از ابزارهای حمایت از منافع عمومی در نظام سیاسی اسلام خواهد بود.
کد خبر: ۸۳۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۱/۲۰
مرتضی محمودی در گفت‌وگوی تفصیلی با پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی مطرح کرد:
مرتضی محمودی گفت: مجلس اول واقعاً الگوی مجلس انقلابی بود و اکثراً مکتبی و اسلام‌گرا بودند حالا کم‌کم بعضی‌ها در سال‌های بعد تغییر ماهیت دادند. اما مجلس شورای اسلامی آن هم مجلس اول در بسیاری از مسائل مملکت نقش بسیار اساسی بازی کرد و می‌توانم بگویم که نقش اول داشت یعنی مجلس اول، نقش اول را داشت.مجلس اول نقش اصلی را در حفظ و حراست از نظام داشت
کد خبر: ۵۳۵۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰
اینستاگرام مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرد؛
اینستاگرام مرکز اسناد انقلاب اسلامی تصاویری از شهیدان رجایی و باهنر را منتشر کرد.
کد خبر: ۳۴۵۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۰۷
برشی از خاطرات آیت‌الله فاضل استرآبادی
از جمله يادم مي‌آيد كه آقاي دكتر حسن روحاني به من گفت: «آقاي فاضل سؤالت را پس بگيري بهتر است». من هم گفتم: خير. من حرف دارم و سؤالم را پس نمي‌گيرم. پس از طرح سؤال آقاي شيخ عبدالله نوري به عنوان نماينده‌ي دولت در مجلس حاضر شد و من هم سؤالم را طرح كردم و ايشان نيز موضع دولت را توضيح داد و از آن حمايت كرد. در نهايت بنده هم از جواب ايشان قانع شدم و گفتم: خواستم اين جهت قضيه روشن شود كه قطع ارتباط با دولت اردن موجب تضعيف رابطه‌ي ايران با مسلمانان نشود. پس از اين جريان از دكتر روحاني پرسيدم كه آيا سؤال من اشكال داشت؟ گفت: به اين صورتي كه تو طرح كردي، اشكال نداشت.
کد خبر: ۳۴۴۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۲۳
ویژگی‌های دولت مطلوب در اندیشه امام خمینی
از نظر امام خمینی، مهم‌ترین وظیفه دولت، اصل خدمت به مردم است به طوری که ایشان اهمیت خدمت به مردم را نشانه "شرافت" دولت‌مردان می‌دانند. امام خمینی در تاریخ 11 مرداد 1360 در مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری محمدعلی رجایی ضمن نصیحت به مسئولان و رئیس‌جمهور، به تبیین رسالت دولت در مقابل مردم پرداخته، خدمت به مردم را مهم‌ترین وظیفه دولت دانسته و فرمودند: «این ملت حق دارد؛ دست شما را گرفته آورده این بالا نشانده؛ شما باید خدمت کنید به این مردم؛ شما، ما، همه باید خدمت‌گزار اینها باشیم. و شرافت همه ما به این است که خدمت به خلق خدا بکنیم.» امام خدمت به مردم را تکلیف شرعی دولت‌مردان عنوان کرده و دولت را ملزم به ارائه گزارش به مردم می‌دانند. ایشان در 4 شهریور 1363 خطاب به اعضای دولت فرمودند: «از اوّل من مکرر این را گفته‌ام که شما کارهایی که می‌کنید به مردم بگویید... مردم باید بفهمند که دولت چه کرده است برای مردم. این قاعده‌اش بود از اوّلی که دولت تأسیس می‌شود هرکاری که انجام می‌دهند برای مردم ذکر کنند که مردم بفهمند که چه کرده است»
کد خبر: ۳۴۳۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۰۴
بازخوانی فرمایشات امام خمینی درباره رای اعتماد مجلس به وزیران
امام خمینی فرمودند: از اول باید یک دولتی که قاطع باشد و جوان باشد، قاطع باشد بتواند مملکت را اداره کند [قرار می‌دادیم]، نه یک دولتی که نتواند. منتها آن وقت ما نداشتیم فردی را که بتوانیم، آشنا نبودیم [تا] بتوانیم انتخاب کنیم. انتخاب شد و خطا شد. و حالا هم که دولت می‌خواهد در مجلس شورا ایجاد بشود، حالا ما باید این مطلب را به مجلس شورا اعلام کنیم که باید یک دولت متدینِ تمام، صددرصد اسلامی و قاطع [انتخاب شود]، یک نفر وزیر اگر مثل بعضی از این وزرا که الآن هستند باشد، اینها نپذیرند. تمام وزرا یکی یکی باید بررسی بشود. وزیر متدین صددرصد انقلابی، مکتبی و قاطع. اگر ما دولتمان باز مثل سابق باشد، و آنطور وضع و آنطور دید را داشته باشد، ما باید عزای این نهضت را بگیریم، و پیروزی ما امکان ندارد. و لهذا ما باید این اشتباهات سابق را جبران کنیم.
کد خبر: ۱۱۴۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۵/۲۱