به روایت اسناد
حرم 1357 در حالی فرا می‌رسید که شهرهای مهم کشور دوران حکومت نظامی را سپری می‌کرد. اما در آستانه محرم، رژیم پهلوی که بیش از پیش خود را در خطر می‌دید درصدد اعلام آماده‌باش سراسری برآمد تا با هرگونه فعالیت انقلابی و تظاهرات سیاسی مقابله کند.
کد خبر: ۷۰۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۴
انقلاب اسلامی در کاشان
نمازمان را تازه خوانده بودیم که صدای تکبیر و شعار جمعیت به گوشمان رسید. خیلی زود متوجه شدیم که این خبر به جلسات شب ما هم رسیده و مردم با هیجان و شور و با تکبیر و همراه با چوب و چماق راه افتاده بودند. شعار «یا مرگ یا خمینی» مردم، فضا را پر کرده بود. مردم آمدند و ما را با سلام و صلوات و تکبیر و شعار، جلوی جمعیت انداختند. پلیس هم در این گونه مواقع دخالت نمی‌کرد، مخصوصا در آن شرایط که نمی‌خواستند در حول و حوش ایام عاشورا مساله‌ای اتفاق بیفتد. به همین دلیل شاید اگر همان موقع هم ما را دستگیر می‌کردند، نگه نمی‌داشتند و پس از یک تهدید آزاد می‌کردند. به هر حال همراه با سیل خروشان جمعیت، به محل جلسات هر شبمان رفتیم.
کد خبر: ۷۰۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۸
تظاهرات عاشورای 42 به روایت اسناد و خاطرات
حاج‌مهدی عراقی از اعضای هیئت‌های موتلفه و بانیان آن تظاهرات بزرگ روز عاشورا، درباره وقایع عاشورای 42 می‌گوید: «نزدیکی‌های ساعت هشت‌ونیم ـ نه (صبح) بود که جمعیت حرکت کرد. پلاکاردهایی مختلف علیه آمریکا، علیه صهیونیست‌ها، علیه اسرائیل، به نفع فلسطین و علیه رفراندوم بود. به‌طور‌کلی این مسائلی بود که روی پلاکاردها نوشته شده بود. درباره جمعیت آن روز دو روایت گفته‌اند: یکی در حدود 70 هزار نفر و یکی هم در حدود 120 هزار نفر که اینها از مسجد حاج ابوالفتح در میدان شاه به طرف سرچشمه و مجلس حرکت کردند.
کد خبر: ۷۰۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۷
«... با این برنامه‌ریزی آن راهپیمایی عظیم به راه افتاد و کمر رژیم شاه را شکست؛ حتی می‌گفتند: آن روز شاه با هلیکوپتر از بالا جمعیت را دیده و همان جا گفته بود کار ما دیگر تمام است.»
کد خبر: ۷۰۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۵
انقلاب اسلامی در محرم
در این روز جمعی از روحانیانِ تهران با انتشار اعلامیه‌ای از مردم خواستند خود را محیای حضور در راهپیمایی روزهایِ تاسوعا و عاشورا کنند. در شهر قم طبق معمول تظاهرات مردم منجر به درگیری با مأموران شد. همچنین بعد از نماز مغرب و عشا در حرم مطهر حضرت معصومه(س)، تعدادی از نمازگزاران شعارهای انقلابی سر دادند که این حرکت به مدت 20 دقیقه ادامه یافت. اعتصاب در این شهر نیز ادامه داشت و تمام مغازه‌ها بسته و مدارس و اکثر ادارات دولتی تعطیل بودند. همچنین زنجان شاهد تظاهرات گسترده‌ای علیه رژیم بود و در گورستان شهر نیز تظاهراتی صورت گرفت که در نتیجه این درگیری تعدادی از مردم زخمی و یک نفر شهید شدند. در گورستان‌‌های شهر اهواز و آبادان هم در این روز حوادث مشابهی رخ داد و تعدادی از مردم به خاک و خون کشیده شدند.
کد خبر: ۷۰۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۴
انقلاب اسلامی در مشهد
پنج شش نفر بودند که منزلشان را در اختیار علمایی که از تهران یا قم می‌آمدند قرار می‌دادند. یکی از این افراد ماشاءالله سلامتی بود که زن و بچه‌هایش همه در عرصه مبارزات انقلابی بودند و واقعاً هم جان‌نثار بودند. وقتی آدم فکر می‌کند می‌بیند اینها چه انسان‌های بزرگی بودند. سید محمد وزیری وقتی به مشهد آمد با حاج ماشاءالله سلامتی در منزلشان ملاقاتی داشت. یک روز به من گفت تو با کشاندن این افراد به صحنه، کار بزرگی انجام داده‌ای. من بی‌‌اختیار این جمله را گفتم «ما اینها را به عرصه مبارزه نیاورده‌ایم، بلکه همه آن از عظمت نفس آقای خمینی است.» واقعاً هم این‌جوری بود. مثلاً وقتی می‌خواستیم این افراد را به تلاش و حرکت وادار کنیم، نمی‌توانستیم این‌کار را انجام دهیم تا اینکه به آن‌ها نوار صحبت‌های آقای خمینی را می‌دادیم. بعد از اینکه این نوارها را گوش می‌دادند با ما همکاری می‌کردند.
کد خبر: ۷۰۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۵
پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی تصاویر تاریخی از عزاداری ماه محرم را منتشر کرد.
کد خبر: ۷۰۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۵
پس از کودتای 28 مرداد 1332، فدائیان اسلام درصدد برآمد تا از منابر و مجالس عزاداری ماه محرم، بیشترین استفاده را ببرد تا ضمن بیان مسائل روز کشور به تبلیغ و افشاگری علیه رژیم بپردازد. منزل آیت‌الله کاشانی نیز در محرم و در مجالس عزاداری، محلی برای انتقاد علیه رژیم و مبارزه با آن بود. همچنین در ایام عزاداری ماه محرم 1332، تهران شاهد برپایی تظاهرات بزرگی بود. در چهارم محرم مردم در اعتراض به اقدامات سرکوبگرانه زمامدارانِ کودتا، تظاهراتی را سازماندهی کردند. در 7 محرم نیز تظاهرات گسترده‌تری در تهران برپا شد که توسط مأموران رژیم سرکوب گشت.
کد خبر: ۷۰۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۸
گفتگوی تفصیلی پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی با حاج احمد چینی،
من یادم هست در منزلمان پدرم عکس امام خمینی را در مطبخ‌خانه مان پنهان کرده بود تا کسی نفهمد ما عکس امام را در منزل داریم. نهایتا این جلسات حسینی در قالب یک انقلاب حسینی و اسلامی به ثمر نشست. کما اینکه صدام را نهضت حسینی از پای درآورد. هیچ ظالمی ظلمش در مقابل دستگاه امام حسین دوام نمی‌آورد. صدام چه جنایت‌هایی که در حرم سیدالشهدا انجام داد. هنوز آثار گلوله‌باران بارگاه حسینی در بخش‌هایی از حرم موجود است. عده‌ای از شیعیان را در حرم به رگبار بست. همین الان هم عده‌ای هستند که به انقلاب و امام ضربه می‌زنند. این افراد نتیجه کارشان را در نهایت می‌بینند. شاید جواب خیانت‌های شان قدری به تأخیر بیافتد ولی نهایتا این جنایات از جانب خداوند متعال بی پاسخ نمی‌ماند.
کد خبر: ۷۰۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۳
برگی از خاطرات محمدمهدی کتیبه
در محرم سال 1349 من در تيپ هوابرد، براى ايام دهه عاشورا در گروهان به جمع‌آورى پول براى خريد چاى، قند و شكر اقدام كردم. اين موضوع را به ضداطلاعات گزارش كردند كه آقاى كتيبه در گروهان خود شروع به فعاليت براى دهه محرم كرده است و مى‌خواهد مراسم عزادارى در پادگان راه بيندازد. پس از اين گزارش فورى، ضداطلاعات مرا احضار كرد و گفتند: چرا اين‌كار را كردى؟ اين عمل شما درست نبود.
کد خبر: ۷۰۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۰
محرم 1341؛
«...ممکن است عناصر اخلالگر و ناراحت از موقعیت استفاده کرده و با تحریکات و نفوذ در دستجات ایجاد بلوا و آشوب نمایند... نفوذ کامل بین دستجات و محل‌های مختلف عزاداری و کسب اطلاع سریع و به‌موقع و در جریان گذاردن مراجع انتظامی.»
کد خبر: ۷۰۵۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۰
انقلاب اسلامی در چهارمحال و بختیاری
« محترماً ... معروض می‌دارد در ساعت 10 صبح مورخه 30/2/45 کمیته اطلاعاتی شهرستان شهرکرد در محل اداره ساواک بختیار و چهارمحال تشکیل و تصمیمات لازم اتخاذ و اینک رونوشت طرح منظمی کمیته مذکور جهت استحضار به پیوست تقدیم و نتیجه اجراء در ثانی به عرض خواهد رسید. رئیس شهربانی _شهرکرد_ سرگرد کیان افراز»
کد خبر: ۷۰۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۸
«... افسر بعثی دیگری که همه روزهای عاشورا را با لباس قرمز وارد اردوگاه می‌شد، می‌آمد و روبه‌روی بچه‌ها می‌ایستاد و با حالت نفرت انگیزی می‌گفت: حسین شما را هم من کشتم حالا چه می‌گوئید؟ و از این قبیل حرکات که راستی جز این هم از یزیدیان ددمنش بعثی انتظار نمی‌رفت.»
کد خبر: ۷۰۵۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۹
پیام امام که در اول آذر ماه (برابر با 21 ذی‌الحجه 1398) صادر شد، تأکید کرده بودند: «اکنون که ماه محرّم چون شمشیر الهی در دست سربازان اسلام و روحانیون معظم و خطبای محترم و شیعیان عالیمقام سیدالشهداء ـ علیه‌الصلوه والسلام ـ است، باید حد اعلای استفاده از آن را بنمایند و با اتکا به قدرت الهی، ریشه‌های باقیماندۀ این درخت ستمکاری و خیانت را قطع نمایند؛ که ماه محرّم، ماه شکست قدرتهای یزیدی و حیله‌های شیطانی است.»
کد خبر: ۶۱۳۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۵
پیوند نهضت اسلامی و نهضت عاشورا
جایگاه عاشورا در تاریخ تشیع و پیوند ماهوی آن با نهضت امام خمینی، باعث شده بود که در طول تاریخ این نهضت مردم همواره در دهه اول محرم به تأسی از واقعه عاشورا با دسته‌های عزاداری به خیابان‌ها بیایند و شعار «مرگ بر شاه و درود بر خمینی» سر دهند. ساواک برای کنترل قیام‌های مردمی در این دهه از ابزارهای مختلفی ازجمله، کشتار مردم، گماشتن مأمور در دسته‌های عزاداری، ممنوع‌المنبر کردن خطبا و... استفاده می‌کرد. اما حضور بیش از پیش مردم در مبارزه علیه رژیم در دهه اول محرم، همه این نقشه‌ها را خنثی می‌کرد. به طوری که به دنبال حضور میلیونی مردم در مراسم تاسوعا و عاشورای 57 نیویورک‌تایمز نوشت رژیم پهلوی: «فقط باید کناری بایستد و بگذارد که رهبرانِ مذهبی خود کارها را رو به راه کنند».
کد خبر: ۶۰۹۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۳
خاطره‌نگاری در حسینیه دلریش در گفت‌وشنود با محمدرسول فیضی
پس از انقلاب آن زمانیکه ما احساس کردیم در بازار تهران برخی از هیئآت از خلق مسلمان نشأت گرفته‌اند و زیر نظر آن‌ها تحرکاتی را در قالب دسته‌های عزاداری انجام می‌دهند. تصمیم گرفتیم برای مقابله با این جریان دسته عزاداری به بازار تهران ببریم. بر خودمان واجب دیدیم که به بازار دسته ببریم. چون در عزاداری بازار خلاء انقلابی‌گری احساس می‌شد و مرکز خلق مسلمان در تهران بازار بزرگ بود. برخی آذری‌های پولدار بازار مروج تفکرات ضد انقلابی خلق مسلمان بودند. خلاصه ما با پرچم حزب‌الله دلریش به بازار تهران دسته بردیم. وقتی دسته عظیم حزب‌الله دلریش وارد بازار شد بساط ضدانقلاب‌های اطراف آقای شریعتمداری از بازار تهران جمع شد.
کد خبر: ۶۰۹۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۳
همزمان با فرا رسیدن ایام سوگواری سرور شهیدان اباعبدالله الحسین (ع) چهار کتاب با عناوین، «نهضت عاشورا و تاثیرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن بر جامعه ایرانی»، «محرم 1357 به روایت اسناد»، «محرم و انقلاب اسلامی ایران»، «هیئت‌های مذهبی و انقلاب اسلامی» معرفی می‌شود.
کد خبر: ۶۰۸۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۱
روایت‌هایی از خفقان رضاخانی در ایام محرم
رژیم رضاخانی با قلدری و فشار بر مردم، مانع از برگزاری مجالس و مراسم عزاداری می‌شد به طوری که مردم با ترس و دلهره و گاه به صورت مخفیانه به برپایی مجالس عزای سیدالشهدا(ع) اقدام می‌کردند. حجت‌الاسلام سیدحسین حسینی در بخشی از خاطرات خود به نقل از پدرش در این رابطه می‌گوید: «مرحوم پدرم نقل می‌کرد که زمان رضاشاه ملعون مجالس روضه‌خوانی را تعطیل کرده بودند و اجازه نمی‌دادند که مردم برای امام حسین(ع) مجلس عزاداری برپا کنند. بسیاری از روحانیون از پوشیدن لباس روحانیت منع شدند. با وجود این علاقمندان به اهل بیت به صورت مخفیانه مجلس روضه می‌گرفتند.»
کد خبر: ۵۱۸۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷
آثار انقلاب اسلامی به قدری متاثر از حماسه حسینی است که به وضوح در اندیشه و عمل رهبران انقلاب - چه در دروان مبارزه و چه دوران پس از پیروزی- این نشانه‌ها به منصه ظهور رسیده است. به همین تناظر، در دوران نهضت اسلامی بهره‌گیری رهبران و مبارزان انقلابی از فرهنگ عاشورایی بیشترین تأثیر را در مقابله با رژیم پهلوی و مناسبات حاکم بر آن داشت. به گواه تاریخ مهم‌ترین و موثرترین مبارزات انقلابی در ماه محرم سال 1357 به وقوع پیوست بطوری که همه راهکارها، اقدامات و تلاش‌های مبارزاتی اعم از سیاسی، فرهنگی، مذهبی و حتی اقتصادی در ایام عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) برنامه‌ریزی و اجرا شد.مردم انقلابی ایران با استفاده از تاکتیک‌های متعدد مبارزاتی و با بهره‌برداری از ایام سوگواری حسینی مبارزات خود علیه رژیم پهلوی را بیش از پیش شدت بخشیدند.
کد خبر: ۵۱۸۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷
در اینستاگرام مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شد:
سیزدهمین قسمت از بسته تصویری "خاطره نگاشت" با محوریت محرم منتشر شد.
کد خبر: ۵۱۷۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷