به‌روایت روزنامه نیویورک پست
در قسمتی از گزارش روزنامه نیویورک پست آمده است: تنگه هرمز دهانه باریک خلیج فارس است که بین ایران و نوک شمالی عمان در شبه‌جزیره عربستان قرار دارد. به گفته کارشناسان در اینجا، غرق شدن تنها یک تانکر در عرض این تنگه می‌تواند به طور موثری دریانوردی را مسدود کند. یک سفیر غربی اخیراً به میهمانی گفته است: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، چراغ‌های دنیای به اصطلاح آزاد کم‌سوتر خواهند شد.»
کد خبر: ۱۱۱۲۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۷
به روایت امیرخسرو افشار قاسملو در تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد
واگذاری بحرین در سال ۱۳۴۹، نه‌تنها یک اشتباه راهبردی بود که لطمات جبران‌ناپذیری به منافع ملی ایران در خلیج فارس وارد کرد، بلکه الگویی خطرناک از تفکر شاه را به نمایش گذاشت. او بحرین را صرفاً با معیار‌های هزینه-فایده و فشار‌های خارجی سنجید و آن را «سربار» و «غیراستراتژیک» قلمداد کرد. حال آنکه همین منطق، اگر در شرایط مشابهی به کار گرفته میشد، می‌توانست به واگذاری نقاط حیاتی‌تر و استراتژیک‌تر نظیر تنگه هرمز و سایر جزایر نیز بینجامد. به عبارت روشنتر، در نگرش محمدرضا پهلوی، مرز میان «نگهداشت» و «واگذاری» سرزمین‌ها بسیار شکننده بود؛ همانطور که بحرین رفت، این خطر وجود داشت که نوبت به هرمز هم برسد.
کد خبر: ۱۱۱۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۲
حاشیه جنوبی خلیج فارس در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین کانون‌های حضور نظامی ایالات متحده آمریکا تبدیل شده است. آمریکا با انعقاد پیمان‌های دفاعی دوجانبه و ایجاد یا استفاده از پایگاه‌های نظامی در کشورهای عربی منطقه، شبکه‌ای از تأسیسات نظامی را برای مدیریت تحولات امنیتی غرب آسیا شکل داده است.
کد خبر: ۱۱۱۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۸
سرباز پیروز نصیحت نمی‌پذیرد
کویت جزیره‌ای بنام بوبیان داشت. عراقی‌ها از کویت خواسته بودند که این جزیره را در اختیارشان قرار دهد. از تهران هم به من تلکس می‌زدند که به کویتی‌ها بگو که بوبیان را در اختیار آن‌ها قرار ندهند. اگر این منطقه در اختیار عراقی‌ها قرار می‌گرفت کار در فاو برای رزمندگان ما مشکل میشد. شیخ‌الاسلام به من گفت به وزیر خارجه کویت بگو : «سرباز پیروز نصیحت نمی‌پذیرد». من این جمله را به شیخ صباح گفتم و او گفت: این حرف یعنی چه؟ معنای جمله شیخ‌الاسلام این بود که نیروهای نظامی ما وقتی پیروز شوند دیگر حرف دیپلمات‌ها را گوش نمی‌دهند. اگر بوبیان را بگیریم دیگر پس نمی‌دهیم.
کد خبر: ۱۱۰۹۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۱۱
واکاوی ابعاد راهبردی تنگه هرمز
تنگه هرمز یکی از تنگه‌های مهم بین‌المللی است که در جنوب غرب آسیا واقع شده است و خلیج فارس را با اقیانوس هند پیوند می‌دهد. اهمیت ژئوپلیتیک و استراتژیک تنگه هرمز، این امکان را به ایران می‌دهد تا از آن به‌عنوان برگ برنده در بحران‌های منطقه‌ای بهره گیرد.
کد خبر: ۱۱۰۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۲۳
روایت مطبوعات غربی از وابستگی نظامی شاه
غرب تصویری از رژیم پهلوی ترسیم کرده بود که قرار بود «ژاندارم منطقه» و نگهبان منافع غرب در برابر کمونیسم باشد. این سند، فراتر از ارزش تاریخی، نشان‌دهنده عمق وابستگی استراتژیک رژیم پهلوی به ایالات متحده است.
کد خبر: ۱۰۷۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۴
از جشن «پوریم» تا تحریف نام «خلیج فارس»
در حالی که رژیم اسرائیل همواره از ایران دوستی خود صحبت کرده و به منظور تفرقه افکنی بین دولت و ملت ایران، جنگ 12 روزه تحمیلی اخیر را نه بر علیه مردم ایران، بلکه نظام جمهوری اسلامی اعلام کرد اما سابقه ایران ستیزی و تحریف هویت ایران و ایرانی توسط این رژیم به سالیان قبل بر می گردد.
کد خبر: ۱۰۴۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۲۸
یک یادآوری تاریخی
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از دو منبع گزارش داده که ترامپ قصد دارد در سفر هفته آینده‌اش به عربستان اعلام کند که ایالات متحده از این پس خلیج فارس را با نام جعلی خلیج عربی می‌نامد. جعل نام خلیج فارس در نیم قرن گذشته همواره جزء سیاست‌های بیگانگان برای القای فشار سیاسی تبلیغاتی به ایران بوده است.. در خرداد ماه ۱۳۵۲ اظهار نظر معاون وزیر دفاع آمریکا در به کار بردن نام جعلی «خلیج فارس – عرب» به جای خلیج فارس با واکنش مواجه شد و سفارت آمریکا در تهران نیز از این اظهارات ابراز تأسف کرد. گزارش روزنامه اطلاعات را در این زمینه خواندنی است.
کد خبر: ۱۰۲۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۱۷
به مناسبت 10 اردیبهشت روز ملی خلیج فارس
تغییر نام تاریخی «خلیج فارس» به «خلیج عربی» در نیمه قرن بیستم و به‌ویژه پس از پایان جنگ جهانی دوم و اوج‌گیری ناسیونالیسم عربی، عمدتاً دلایل سیاسی و ایدئولوژیک داشت. در مقابل از سوی ایران نیز همواره تلاش‌ها برای حفظ هویت و نام حقیقی خلیج فارس ساری و جاری بوده است. در لابلای اسناد، نامه‌ای از یک ایرانی در سال 1347 شمسی وجود دارد، که در آن نویسنده با استناد به منابع تفسیری و تاریخی دانشمندان عربی و استنساخ نقشه‌های موجود در آثار آن‌ها حقانیت نام تاریخی «خلیج فارس» را ثابت می‌کند.
کد خبر: ۱۰۲۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۱۰
پیشنهادی که در دی ۱۳۶۰ مطرح شد
انتشار مقاله‌ای از جرج ویلسون، سناتور و تحلیلگر نظامی، در شماره یکشنبه واشنگتن پست در تاریخ ۶ ژانویه ۱۹۸۲، نه‌تنها توجه محافل سیاسی و نظامی در آمریکا را جلب کرد، بلکه بازتاب گسترده‌ای در ایران و منطقه خلیج‌فارس داشت. ویلسون در این مقاله... به طور خاص پیشنهاد داد که ارتش آمریکا با انجام تمرینات نظامی گسترده در بیابان‌های کالیفرنیا، که شرایط جغرافیایی مشابهی با مناطق نفت‌خیز جنوب غربی ایران دارد، خود را برای تصرف احتمالی این مناطق آماده سازد.
کد خبر: ۱۰۲۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۱۲
روزنامه‌گردی ۲۶ آبان
روزنامه ی جمهوری اسلامی روز سه شنبه ۲۶ آبان سال ۱۳۷۱ در صفحه ۱۴ خود که به تفسیر مطالب سیاسی روز اختصاص دارد، با چاپ یادداشتی بدون نام با عنوان " شورای همکاری، بیانیه های دیکته شده و تکراری" به بیانیه جدید وزرای دفاع کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که ادعاهای واهی خود درباره جزاير سه گانه ایرانی را مطرح کرده اند پاسخ داده است.
کد خبر: ۹۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۶
دیدگاه
بخش دیدگاه که به تازگی به پایگاه اینترنتی مرکز اسناد انقلاب اسلامی افزوده شده، محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا نظرات و آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند. فلذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت ها و پژوهش هایی ست که به صورت روش مند و آکادمیک، درباب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آنرا در اختیار دیگر علاقه مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۴۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۷/۲۹
جعل نام خلیج فارس در دوره پهلوی دوم
در دوره پهلوی دوم، یکی از عوامل تفرقه برانگیز مابین ایرانیان و اعراب، استفاده از واژه جعلی خلیج یا خلیج عربی به جای نام خلیج فارس بود. در این میان، مطبوعات کشورهای غربی نیز هم راستا با سیاست کشورهای مطبوع خویش، از توجه به این مساله به منظور تعمیق شکاف سیاسی مابین ایران و دیگر شیخ نشین‌های منطقه غافل نمانده؛ به طوری که روزنامه تایمز لندن در تحریفی آشکار در سال 1331ه.ش/1962م، خلیج فارس را به نام خلیج عربی نامید. این موضوع در طی سال های بعد نیز، دستمایه برخی از نشریات اروپایی شد.
کد خبر: ۸۹۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۰
به مناسبت 10 اردیبهشت روز ملی خلیج فارس
از سده نوزدهم میلادی با روی کار آمدن قاجار و شکل گیری رقابت انگلیس و روس در آن حوزه تا دوران پهلوی دوم و همچنین پس از انقلاب اسلامی، کشورهای مختلف اقداماتی در زمینه تحریف نام خلیج فارس داشته‌اند.در آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، سندی وجود دارد که ابعاد تازه‌ای از تحریف نام خلیج فارس روشن می کند. شاید هر بار که نام جعلی خلیج فارس(خلیج یا خلیج عربی) خوانده و یا شنیده می شود، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در ذهن متبادر می شود، اما در این سند پای رژیم صهیونیستی به این جعل باز شده است.
کد خبر: ۸۹۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۰
نقشه‌ای که نقشه‌ها را نقش بر آب کرد؛
ایران در شورای امنیت سال 1971، برای اثبات حق حاکمیت خویش بر جزایر، نقشه‌ای از خلیج فارس را که در سال 1967 به مناسبت پنجاهمین سال انقلاب اکتبر در شوروی چاپ شده است، انتشار داد. در این نقشه که به عنوان سند حقانیت ایران در سازمان ملل توزیع گردید، نقشه‌های جزایر تنگه هرمز به نام جزایر ایرانی ذکر گردیده و ذیل هر یک از جزایر نام ایران قید شده است. در اطلس یادبود پنجاهمین سالگرد انقلاب اکتبر که در سال 1967 از طرف شوروی انتشار یافته، جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، به رنگ قلمرو ایران در نقشه خلیج فارس مشخص شده‌اند و زیر نام هر جزیره، تعلق آن به ایران در پرانتز ذکر شده است. این نقشه در روزنامه اطلاعات روز دوشنبه 22 آذر ماه 1350 منتشر شده است.
کد خبر: ۸۶۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۹
یادبودی برای شهدای جزایر سه‌گانه
روز نهم آذر 1350، پس از سه سال مذاکرات فشرده و نفس‌گیر جهت اعاده حق حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج فارس، ایران توانست این جزایر را از اشغالگران انگلیسی پس بگیرد و نیروی دریایی ارتش ایران وارد این جزایر شد و پرچم ایران را به اهتزاز درآورد. وقتی فرمانده نیرو‌ها به جزیره تنب بزرگ وارد شد، با بلندگو به شرطه‌ها و ساکنان جزیره، ابلاغ شد که آن‌ها در امنیت کامل هستند. تعدادی از شرطه‌ها با بلند کردن هر دو دست از پاسگاه خارج شدند و فرمانده رضا سوزنچی، به همراه سه نفر دیگر جلوتر حرکت کردند. اما با صدای رگبار مسلسل، فرمانده سوزنچی، مهناوی یکم حبیب کهریزی و ناوی آیت خانی همان‌جا به شهادت رسیدند. بعد از زدوخوردی که در ادامه بین نیروهای ایرانی و اشغالگران پیش آمد، پرچم ایران زمین بر بلندترین نقطه جزیره به اهتزاز درآمد.
کد خبر: ۸۶۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۷
دیدگاه | دکتر علی خرم
علی خرم دیپلمات اسبق وازرت امور خارجه در خاطرات خود که در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است با تشریح ماهیت منافع ملی هر کشور به این سوال پاسخ می‌دهد که آیا به روسیه می‌توان اعتماد کرد؟
کد خبر: ۸۶۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۷
به روایت اسناد سری منتشر نشده
جزایر تنب و ابوموسی در حدود 75 تا 80 سال پیش در دست ما بود. در تمام طول تاریخ این جزایر به ما تعلق داشته است. اسناد و مدارکی داریم که حکام این جزایر به پادشاه ایران و یا وزیر خارجه نامه نوشته و تعلق این جزایر را به سرزمین ایران متذکر شده‌اند. حکام این جزایر ایرانی بودند و از طرف حکومت ایران تعیین می‌شدند. حکام محلی به دولت ایران، مالیات و خراج می‌پرداختند.
کد خبر: ۸۶۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۴
به مناسبت روز ملی خلیج فارس
شهید صفايی از دانشجويان نخبه دانشگاه شريف بود و من در لانه جاسوسی او را شناخته بودم. کاری که اين عزيز در سه ماه قبل از شهادتش در رابطه با ابوموسی کرد هنوز که هنوز هست راهنمای ماست، يعنی اين کاری که او کرده و کتباً در وزارت خارجه هست راهنمای کارهای بعدی شده و هنوز دارد بر اساس آن کار می‌شود.
کد خبر: ۷۷۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۲/۱۰
«مقاومت» در یادمان‌های حسین شیخ‌الاسلام
حسین شیخ‌الاسلام می‌گوید: «... حزب‌الله از ما جدا نيست، ما هم از حزب‌الله جدا نيستيم. ما يک خط، يک فکر و يک جبهه هستيم. به عبارت ديگر خط قرمز ما حزب‌الله است. مثل خودمان است، من حزب‌الله را هموطن خودم تعريف مي‌کنم. حزب‌اللهي هم مرا هموطن خودش تعريف مي‌کند... اعتقاد بچه‌هاي حزب‌الله به ولايت فقيه بسيار از ما محکم‌تر است. آن حركت سيدحسن نصرالله كه دست آقا را در کنفرانس فلسطين بوسيد، جنجال عجيبي به پا كرد.»
کد خبر: ۵۶۶۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۹