پیدا و پنهان سند راهبرد امنیت ملی آمریکا در دوره ترامپ
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی - دیدگاه؛جواد منصوری: بر اساس قانون آمریکا، هر دولتی باید در آغاز دوران ریاست جمهوری، راهبرد امنیت ملی خودش را به مجالس آمریکا یعنی به کنگره و مجلس نمایندگان بدهد که البته این کار معمولا در همان سال اول انجام می‌گیرد؛ دولت حاضر این کار را تقریبا در پایان سال اول و با شش ماه تاخیر انجام داد.
نکته دوم اینکه، این راهبرد (سند) به طور کامل بیان‌کننده دیدگاه‌های رئیس جمهور آمریکا نیست، چون رئیس‌جمهور آمریکا مجبور است برای تصویب این سند در کنگره، بعضی از نکاتی که مورد اختلاف هست و یا نمی‌تواند به صراحت بیان کند را در سند قید نکند.
در واقع این سند بخش اعلام نشده‌ای دارد؛ به عنوان نمونه وقتی که این سند به مجلس ارائه می‌شود، رئیس جمهور آمریکا زیر این سند علاوه بر متنی که تهیه شده است یک تبصره اضافه می‌کند؛ مثلا در سند اخیر آنجا که در مورد ضعف ایران، توانایی بی‌نظیر شخص رئیس‌جمهور آمریکا اضافه اینکه سیاست «اول آمریکا» اشاراتی هست که در اصل سند وجود ندارد و در پیوست ذکر شده است.
اول. ابهامات متعددی در این سند دیده می‌شود. دوم. اهداف سند هم در مواردی مشخص نشده یعنی اصلا صحبتی در مورد اهداف و سیاست‌ها نشده سوم. تعدادی از محور‌هایی که در این سند اشاره شده است مخالف و مغایر با چیزی است که عمل می‌شود و این یکی از ویژگی‌هایی‌ست که کنگره آمریکا می‌تواند روی این موارد سوال کند.
این سند توسط گروهی از دولت موسوم به «ماکان» - جناح افراطی جمهوری‌خواه - تهیه شده است.
محور اول در این سند ایجاد سلطه دائمی در آمریکای لاتین است، مطلبی که در سند‌های پنجاه سال گذشته آمریکا اصلا وجود نداشت. محور دوم کاهش و در مواردی قطع کمک‌های آمریکا و در مقابل افزایش فروش سلاح: عملیات نظامی در برنامه ما نیست، اما ارتش وظیفه دارد که در دنیا بازار سلاح را در دست بگیرد؛ محور سوم تکیه بر درآمد‌های خارجی با کاهش واردات: تا آنجا ممکن است درآمد‌های خارجی را داشته باشد و متقابلا واردات را کاهش دهد؛ چهارم کاهش نقش و جایگاه اروپا و تا حدودی خاورمیانه، اگرچه در مورد خاورمیانه به صراحت صحبت نشد ولی در مورد اروپا به صراحت صحبت شد و حتی تعبیر اینکه تمدن اروپایی رو به پایان است، استفاده شده است.
چندی پیش نیز مکرون جمله‌ای مشابه را گفت و اشاره کرد: فرهنگ و تمدن و فلسفه اروپا دیگر در دنیا چندان مورد استقبال نیست.
نکته دیگر اینکه فرهنگ آسیایی به تدریج در دنیا نفوذ می‌کند که به نظر من منظورش از فرهنگ آسیایی باید اسلام سیاسی باشد، چون چیزی به نام فرهنگ آسیایی نداریم ولی آنها روی تعصبی که دارند کلمه اسلام را به کار نبرده‌اند.
محور پنجم، کاهش اهمیت و حضور مستقیم در آفریقا: حضور در افریقا معطوف به فعالیت‌های تجاری به ویژه در بخش معدن و نفت می‌شود.
محور ششم، حتی الامکان از جنگ جلوگیری می‌کنیم و بیشتر به تهدید، توطئه و تبلیغات می‌پردازیم به عبارت دیگر به جنگ روانی و جنگ نرم می‌پردازیم.
محور هفتم، به صراحت سیاست‌های سلطه جویانه هفتاد سال گذشته را نقد می‌کند: آمریکا ۹۳ کودتا بی‌خود داشته است.
ترامپ عملا می‌گوید که من آمده‌ام تا مسیر غلط هشتاد ساله آمریکا را اصلاح کنم.
همچنین در این سند برای سازمان‌های بین‌المللی هیچ نقشی قائل نشده‌اند به نوعی که گویا اصلا چنین سازمان‌هایی وجود ندارد.
بخش دوم سند در ارتباط با خاورمیانه، متحدین آمریکا، اسرائیل و ایران است؛ در مورد ایران اشاره به ضعف‌های ایران دارد و اشاره به اینکه ما (آمریکا) ایران را از قدرت حذف و توانایی مقابله ایران سلب کرده است؛ با این وجود بر اساس سند منتشر شده منطقه خاورمیانه در واقع برای آمریکا اهمیت درجه اول ندارد، زیرا که قرار است که بر کل آمریکای لاتین مسلط شود.
جمله معروفی را که این روز‌ها مقامات آمریکایی می‌گویند که نفت ونزوئلا برای ماست ناشی از همین موضوع است که سلطه آمریکا از روی خاورمیانه به آمریکای لاتین رفته کرده است.
پیش از این آمریکایی‌ها اعتقاد داشتند که اگر از کل دنیا خارج شوند باز می‌توانند آقای دنیا باشند، اما اگر از خاورمیانه خارج شوند معلوم نیست بتوانند سلطه را حفظ کنند ولی الان ظاهرا با این قوت و قدرت چنینی اعتقادی را مطرح نمی‌کنند.
بر اساس این سند اهمیت خاورمیانه همچنان پابرجاست نه به عنوان اولین منطقه، البته اهمیت ویژه به آمریکای لاتین و اقیانوس آرام در این سند نکته‌ای است که می‌تواند تله و فریب باشد؛ چرا که عرب‌های منطقه و ایران را نسبت به آمریکا منعطف کند -، چون عرب‌های منطقه چندان از پشتیبانی اسرائیل توسط آمریکا راضی نیستند - و می‌تواند تله باشد.
بعد از انتشار این سند نتانیاهو سخنرانی تندی علیه آمریکا و شخص رئیس جمهور کرد. نتانیاهو در این سخنرانی خطاب به ترامپ می‌گوید که شما می‌دانید آمریکا را ما درست کردیم، ما یهودی‌ها آمریکا را ساختیم، ما یهودی‌ها دنیا را برای شما نگه داشته‌ایم، ما در راستای فرهنگ و منافع آمریکا و اروپا گام بر‌می‌داریم، ما قربانی حمایت از شما هستیم.
در این سند حتی المقدور سعی شده تا از تکرار جنگ علیه ایران و توسعه اسرائیل در منطقه جلوگیری شود. ولی در عین حال مشروط کرده که ایران باید سه مسئله را بپذیرد: حذف کامل غنی سازی، حذف کامل موشکی و قطع حمایت از جریان مقاومت.
همچنین در این سند اشاره شده است که آمریکا نباید به عرب‌ها برای تغییر فرهنگ و حکومتشان فشار بیاورد، بحث دموکراسی، حقوق بشر، جمهوریت و امثال این مسائل نباید با عرب‌ها مطرح شود. نکته مهم دیگر اینکه آب‌راه‌های منطقه مثل تنگه هرمز، باب المندب، کانال سوئز باید تحت کنترل قرار گیرد تا تردد‌های نفتی تجاری و تسلیحاتی برقرار باشد. چهارم اسرائیل همچنان محور سیاست‌ها و منافع آمریکا و مدافع آمریکا در منطقه باقی می‌ماند اگرچه ظاهرا با سیاست‌های کشتار، تخریب، اشغال و سرکوب اسرائیل چندان موافقت نمی‌شود و همین موضوع موجب خشم و برخورد تند نتانیاهو شد؛ در نهایت پس از این مباحث، نکته کلیدی در این سند بحث مقابله با تروریسم است.
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آرای پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقمندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند؛ لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت‌ها و پژوهش‌هایی است که در باب تاریخ و سیاست ایران معاصر تدوین و نگاشته شده، و آن را در اختیار دیگر علاقمندان این حوزه قرار خواهد داد.
