برخاستن و ایستادن ایران
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی - دیدگاه؛ مسعود زمانی‌مقدم: ایران به‌مثابۀ یک گنجینۀ فرهنگی، متشکل از اقلیم‌ها و اقوام گوناگون با زبان‌ها، گویش‌ها، آداب‌و‌رسوم و هنر‌های متفاوت، اما به‌هم‌پیوسته است. این گوناگونی، به لطف هویت غنی ایرانی -اسلامی، به عاملی برای انسجام بدل شده است. هویتی که، چون چتری گسترده، همۀ این رنگارنگی‌ها را در ذیل مفهوم واحد «ایران» گرد آورده و پیوندی ناگسستنی از همبستگی ملّی پدید آورده است. این ظرفیت عظیم، در ناخودآگاه جمعی و تاریخی مردم این سرزمین نهفته و در لحظات سرنوشت‌ساز - از دفاع در جنگ هشت‌ساله و جنگ دوازده‌روزه تا مقابله با فشار‌ها و دسیسه‌های خارجی و داخلی سال‌های اخیر - با شکوهی مثال‌زدنی ظهور می‌کند. این وحدت، بارو و حصار مستحکمی در برابر هرگونه تلاش برای تضعیف تمامیت ارضی و یکپارچگی ملّی است؛ و نیک می‌دانیم که ایران در تمامیت ارضی‌اش است که برپا می‌ماند. باید توجه داشت که محور اصلی این وحدتِ ریشه‌دار، مردم ایران هستند. از این‌رو، جذب و مشارکت فعال تمامی اقشار و گروه‌های اجتماعی در فرایند‌های ملّی بیش‌ازپیش ضروری است. تاریخ نشان داده که هرگاه ملت ایران با آگاهی و اراده در صحنه حاضر شده‌اند، توطئه‌های ایران‌ستیزانه و تجزیه‌طلبانه به سرانجامی نرسیده است. درس روشن این تجربه آن است که «دخیل بستن به بیگانه» ره به جایی نمی‌برد و آزادی حقیقی در سایۀ استقلال و عزت ملّی معنا می‌یابد.
اما، در یک جامعۀ پویا و سالم، اعتراض به‌مثابۀ یک حق شهروندی و ابزاری برای اصلاح و بهبود، باید از سوی نهاد‌های حاکمیت به رسمیت شناخته شود و فضایی امن برای بیان مسالمت‌آمیز آن فراهم گردد. اعتراض سازنده، خود نشانه‌ای از برخاستنِ آگاهانه و مطالبه‌گری برای تحقق حقوق مردم و احیاناً تظلم‌خواهی آنهاست. در عین حال، باید به‌وضوح میان «اعتراضِ اجتماعی مشروع و سازنده» و «آشوب‌طلبی ایران‌ستیزانه و تخریب‌گر» مرز گذاشت. اولی در چهارچوب منافع ملّی و آرمان‌های دولت - ملت حرکت می‌کند، حال آن که دومی با پیوند خوردن به شبکه‌های آشوب و تروریسم، هدفی جز فروپاشی ندارد و می‌دانیم که با تخریب‌گری چیزی اصلاح نمی‌شود، بلکه اصلاح از مشارکت انتقادی و مسئولانه و زمینه‌مند می‌روید.
هویت امروز ایران، آمیزه‌ای است از دو ریشۀ عمیق ایرانی و اسلامی که در طول قرن‌ها چنان درهم تنیده‌اند که جدایی آنها ناممکن است. فرهنگ اسلامی با غنای معنوی و اخلاقی خود، در جان فرهنگ ایرانی نشسته و به آن جلوه‌ای معنوی بخشیده است. بنابراین، هرگونه دشمنی یا تهاجم علیه اسلام، در بستر جغرافیای سیاسی - فرهنگی ایران، خواسته یا ناخواسته، به‌طور مستقیم هویت ملّی ایرانیان را هدف گرفته است. حفظ این هویت ایرانی - اسلامی‌مان در برابر تهاجم رسانه‌های بیگانه - که به‌ویژه نسل جدید را هدف قرار داده‌اند - نیازمند هوشیاری و تولید آگاهانۀ محتوای فرهنگی و هویتی مناسب است. پس، ظرفیت تمدنی این سرزمین در دو بُعد ایرانی و اسلامی آن چیزی است که می‌توان بدان امید داشت و براساس آن است که ایران‌ستیزان ناکام خواهند ماند.
البته در این مسیر پرچالش، دولت وظیفه‌ای خطیر بر عهده دارد. بهبود وضعیت معیشتی مردم، ایجاد اشتغال، مبارزۀ جدی با رانت‌خواری و فساد، توزیع عادلانۀ فرصت‌ها و تضمین آزادی‌های مدنی از فوری‌ترین اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد. مردم در سایۀ امنیت اقتصادی و امید به آینده است که می‌توانند حضوری فعال و سازنده در عرصۀ ملّی داشته باشند. بنابراین، با وجود نقد‌های جدی به برخی از عملکرد‌های نهاد‌های سیاسی، در این برهه، حمایت از دولت برای عبور از بحران‌های اقتصادی و حفظ ثبات، امری ضروری است. این حمایت به‌معنای چشم‌پوشی از نقد نیست، بلکه به‌معنای درک اولویت‌های ملّی و انتخاب عقلانی در شرایط دشوار برای حفظ جامعه است.
در نتیجه، بحران‌های کنونی، اگرچه هزینه‌ساز بوده‌اند، اما می‌توانند فرصت‌ساز نیز باشند و بار دیگر آگاهی جمعی، حس تعلق ملّی و غرور تمدنی ایرانیان را بیدار و تقویت کنند. این آگاهی، سدی در برابر ناآگاهی برنامه‌ریزی‌شده و تضعیف هویت نسل جوان خواهد بود. آیندۀ ایران بر پایۀ همان ظرفیت تمدنی آزموده‌شده بنا خواهد شد؛ ظرفیتی که در آن، وحدت در عین کثرت، ایمان در کنار خرد، و اصالت سنت‌ها در آمیختگی با پویایی جهان مدرن معنا می‌یابد. امروزه برخاستنِ ایران به‌معنای ایستادن بر این پایه‌های استوار و حرکت اصلاحی و روبه‌رشد به‌سوی فردایی روشن با تکیه بر ارادۀ جمعی این ملت ریشه‌دار و مقاوم است.
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آرای پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقمندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند؛ لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت‌ها و پژوهش‌هایی است که در باب تاریخ و سیاست ایران معاصر تدوین و نگاشته شده، و آن را در اختیار دیگر علاقمندان این حوزه قرار خواهد داد.
