فرمان تاریخی امام خمینی در محرم ۵۷؛ تبدیل تکیهها به سنگر سقوط طاغوت
پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ ماه محرم سال ۱۳۵۷ هجری شمسی (آذرماه)، در تاریخنگاری رسمی انقلاب اسلامی به عنوان «نقطه عطف بیبازگشت» و موتور شتابدهنده سقوط رژیم پهلوی شناخته میشود. در این برهه، شاه با برقراری حکومت نظامی به فرماندهی غلامرضا ازهاری، در صدد بود تا با ایجاد رعب و وحشت فراگیر، خشم ملت را مهار کند، اما پیام حماسی و آگاهیبخش امام خمینی (ره) از تبعیدگاه پاریس (نوفللوشاتو)، تمام محاسبات سرکوبگرانه رژیم را برهم زد.
سند حاضر، نمونهای از اعلامیههای تکثیرشده در فضای خفقان پاییز ۵۷ است. امام خمینی با تکیه بر فرهنگ عاشورا، ترس از اسلحه و حکومت نظامی را در دل تودهها از بین برد و محرم را به بستر یک همهپرسی خیابانی علیه سلطنت تبدیل کرد. بر اساس این پیام، دستههای عزاداری تاسوعا و عاشورای ۵۷ به راهپیماییهای میلیونیِ بیسابقهای بدل شدند که عملاً مشروعیت شاه را در انظار داخلی و بینالمللی با چالش مواجه کرد.
تحلیل مفاد سند
این سند بیانیه و فرمان عملیاتی امام خمینی (ره) برای تبدیل ماه محرم به مانیفست سقوط رژیم شاهنشاهی است که حاوی نکات کلیدی زیر است:
عاشورا به مثابه الگوی مبارزه: در ابتدای پیام با عبارت مشهور «با حلول ماه محرم، ماه حماسه و شجاعت و فداکاری آغاز شد؛ ماهی که خون بر شمشیر پیروز شد»، قیام اباعبدالله الحسین (ع) به عنوان الگوی عینی تودهها برای درهمشکستن هیمنه پهلوی معرفی میشود.
تحریم پرداخت مالیات و نفت به رژیم: امام صراحتاً فرار از سربازی، عدم پرداخت مالیات و اعتصاب کارکنان شرکت نفت را تکیف شرعی دانسته و هرگونه کمک به دولت نظامی را حرام اعلام میکنند.
وظیفه تبیینی روحانیون و وعاظ: در اواسط متن، به وعاظ، خطبا و گویندگان دستور داده شده که مجالس عزاداری را به دادگاه افشاگری جرایم شاه تبدیل کنند و از توطئههای رژیم در ایجاد تفرقه میان قشر مذهبی و ارتش پرده بردارند.
رد مشروعیت نظام شاهنشاهی:در اواخر متن به وضوح بر «برچیده شدن سلسله پهلوی و هدم نظام منحط شاهنشاهی و برقراری جمهوری اسلامی مبتنی بر احکام قرآن» به عنوان هدف اصلی نهضت پایفشاری شده است.
ضمیمه فتوای مراجع: در بالای سند، فتوای تکاندهندهای دیده میشود که در آن آمده است: «بر تمام طبقات ملت لازم است با هر وسیله ممکن به سقوط این دستگاه جبار قیام کنند؛ اطاعت این دستگاه، اطاعت طاغوت و حرام است».
