نظر آیت‌الله کاشانی درباره سلاح اتمی در سال ۱۳۲۹+ سند
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ این روز‌ها اخبار احتمالی فراوانی درباره بمباران اتمی و استفاده از سلاح هسته‌ای در فضای مجازی دست به دست می‌شود.
اما نخستین فعالیت‌های برای جلوگیری از بکارگیری سلاح اتمی پس از جنگ کره و در دوران جنگ سرد آغاز شد و جمعیت ایرانی هواداران صلح پیشگام این امر در ایران بود.
جمعیت ایرانی هواداران صلح یکی از تشکل‌های سیاسی و اجتماعی فعال در سال‌های آغازین دهه ۱۳۳۰ شمسی بود که در فضای سیاسی پس از جنگ جهانی دوم و هم‌زمان با تشدید جنگ سرد شکل گرفت. این تشکل در سال ۱۳۲۹ تأسیس شد و در زمینه‌هایی مانند جمع‌آوری امضا، برگزاری اجتماعات و ارتباط با نهاد‌های بین‌المللی صلح فعالیت می‌کرد.
ریاست جمعیت را در آغاز ملک‌الشعرای بهار بر عهده داشت. حضور بهار، که از چهره‌های برجسته ادبی و سیاسی ایران بود، به این تشکل اعتبار اجتماعی و فرهنگی می‌بخشید. از دیگر اعضای این جمعیت می‌توان به دکتر سید علی شایگان (وزیر فرهنگ، استاد دانشگاه و نماینده مجلس)، محمود هرمز (دبیر جمعیت و وکیل دادگستری)، احمد لنکرانی (مدیر روزنامه مصلحت)، ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس)، ابوالقاسم بختیار (رئیس ایل بختیاری)، احمد عقیلی، مرتضی قاسمی، محمدعلی حکمت و محمد رشاد اشاره کرد.
در سال ۱۳۲۹ شمسی از جمله فعالیت‌های این جمعیت جمع‌آوری امضاء در حمایت از بیانیه کنگره جهانی صلح در استکهلم در مخالفت با بکارگیری سلاح اتمی بود. بیانیه استکهلم ابتکاری بود که توسط شورای جهانی صلح در ۱۹ مارس ۱۹۵۰ (۲۸ اسفند ۱۳۲۸) برای ترویج خلع سلاح هسته‌ای و جلوگیری از جنگ اتمی آغاز شد.
جمعیت ایرانی هواداران صلح برای تبلیغ بیانیه استکهلم و جمع‌آوری امضاء از عموم مردم سراغ شخصیت‌های مختلفی رفت. از جمله شخصیت‌های مهمی که از این دعوت استقبال کرد، آیت‌الله سید ابوالقاسم کاشانی روحانی مبارز و نامدار آن سال‌ها بود. در گنجینه اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی اعلامیه‌ای از جمعیت ایرانی هواداران صلح با تقریظ آیت‌الله کاشانی درباره مذمت جنگ و به خصوص استفاده از سلاح اتمی موجود است.
این سند با بیانیه استکهلم آغاز می‌شود. در گوشه سمت راست عکس آیت‌الله کاشانی و در ذیل آن متنی خطاب به خوانندگان مطلب و در جهت تشویق مردم به امضای بیانیه استکهلم و هواداری صلح به چشم می‌خورد. در سمت چپ و بالای متن نیز «مهر جمعیت ایرانی هواداران صلح / تهران – ۱۳۲۹» تعبیه شده است.
متن اصلی سند:
«بیانیه استکهلم
ما می‌خواهیم استعمال سلاح اتمی یعنی سلاح وحشت‌زائی که وسیله کشتار دسته‌جمعی مردم است مطلقاً ممنوع گردد.
ما می‌خواهیم نظارت بین‌المللی و تحقیقی برقرار شود تا اجرای آئین منع استعمال سلاح اتمی را تأمین کند.
ما یقین داریم هر دولتی که در استعمال سلاح اتمی بر ضد کشور دیگری پیشدستی نماید جنایتی به زیان بشریت مرتکب میگردد و، چون جنایتکار جنگ با او رفتار خواهد شد.
ما کلیه مردمان خیرخواه جهان را به امضای این بیانیه دعوت میکنیم.
[متن تقریظ آیت‌الله کاشانی:]اساساً جنگ به خصوص استعمال اسلحه اتمی باعث بدبختی نوع بشر و تقلیل نفوس و انواع مصائب در عالم است با بروز جنگ در هر نقطه از نقاط عالم باید مخالفت نمود. الصلح خیر سید ابوالقاسم کاشانی»
گوشه سمت راست سند: «پیشوای بزرگ اسلام، حضرت آیت‌الله کاشانی می‌فرمایند با بروز جنگ در هر نقطه عالم باید مخالفت نمود – خواننده عزیز – در هر مذهب و مسلک هستی با امضای بیانیه استکهلم به هواداری صلح برخیز»
پی‌نوشت‌ها:
-گنجینه اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی
-استدراکات، مجموعه‌ای از مکتوبات و پیام‌های آیت‌الله کاشانی، جلد پنجم، انتشارات چاپخش
- کتابچه تصمیمات و قطعنامه‌های دومین کنگره جهانی هواداران صلح
