ارتش ۱۲۰ هزار نفری که دو روزه ناپدید شد!
ارتش رضاشاه حاصل دو دهه تمرکز قدرت بود، اما در شهریور ۱۳۲۰ هنگام حمله متفقین، معضلات گوناگون آن از جمله ضعف فرماندهی، فقدان پوشش هوایی، آموزش ناکافی، مشکلات تدارکاتی و روحیه شکننده آن آشکار شد و ارتشی بزرگ، بدون مقاومت مؤثر، فروپاشید.
کد خبر: ۱۱۴۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۳
بهروایت هلاکو رامبد | پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد
در یکی از مانورهای بزرگ ارتش در سالهای پایانی سلطنت رضاشاه، یکی از فرماندهان در برابر شاه با اشاره به شمال و جنوب کشور گفت: "اول قفقاز، بعد شطالعرب. " اما تنها مدت کوتاهی بعد، همان ارتش که رؤیای پیشروی به فراسوی مرزها را در سر میپروراند، در برابر تهاجم متفقین از هم گسیخت؛ تا آنجا که حتی رساندن نان به سربازان گارد شاهنشاهی با مشکل مواجه شد. هلاکو رامبد در خاطرات خود از شکاف میان بلندپروازیهای نظامی و واقعیت تلخ شهریور ۱۳۲۰ پرده برمیدارد.
کد خبر: ۱۱۴۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
بهروایت هلاکو رامبد
شهریور ماه ۱۳۲۰ در مجلس شورای ملی علی دشتی پیشنهاد میکند که شاه مخلوع، همسر و دخترانش پیش از خروج از کشور بازرسی شوند تا مبادا جواهرات و اموال ارزشمند ایران را با خود ببرند. این سخنان برای بسیاری از حاضران شگفتآور بود. زیرا گویندگان آن همان نمایندگانی بودند که تا چندی پیش در سایه اقتدار رضاشاه فعالیت میکردند. هلاکو رامبد در خاطرهای از آن روزها، از فضای ملتهب تهران، شایعات گسترده درباره فرار شاه و تغییر ناگهانی مناسبات سیاسی پس از شهریور ۱۳۲۰ روایت میکند.
کد خبر: ۱۱۴۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۰
اجباریشدن کلاه پهلوی و مقاومتهای اجتماعی
اجباریشدن کلاه پهلوی در دوره رضاشاه، بخشی از سیاست لباس متحدالشکل بود؛ سیاستی که با شعار تجدد و اتحاد ملی آغاز شد، اما در عمل به ابزاری برای کنترل اجتماعی، تضعیف هویتهای بومی و مذهبی و اعمال اقتدار دولت پهلوی تبدیل گردید.
کد خبر: ۱۱۳۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۲
برگی از تاریخ
شاهنامه فردوسی در طول قرنها نه تنها یکی از مهمترین متون هویتساز ایرانیان بوده، بلکه در میان عشایر و اقوام مختلف ایران نقشی فراتر از یک اثر ادبی ایفا کرده است. اهمیت این کتاب در حفظ روحیه حماسی و جنگاوری به اندازهای بود که حکومت رضاشاه در جریان سیاستهای تمرکزگرایانه و اسکان اجباری عشایر، به جمعآوری و حذف نسخههای شاهنامه از میان آنان اقدام کرد؛ سیاستی که در برخی موارد با خشونت نیز همراه شد.
کد خبر: ۱۱۲۵۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۷
بهروایت اسناد
اسناد منتشرنشدهای از سال ۱۳۰۸ نشان میدهد که برخلاف تصویری که گاه از رضاشاه بهعنوان حامی گسترش حضور اجتماعی زنان ارائه میشود، حکومت او حتی با تأسیس یک کافه اختصاصی برای بانوان ــ با مدیریت و کارکنان زن ــ مخالفت کرده و آن را «مقتضی» ندانسته است.
کد خبر: ۱۱۲۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۸
بهروایت اسناد
اسنادی از سال ۱۳۰۶ شمسی نشان میدهد که حکومت رضاشاه در برابر سلطه نظامی انگلستان بر خلیج فارس ناتوان بوده است. ورود بدون اطلاع کشتی جنگی انگلیس به بندر بوشهر، تنها پاسخِ استعلام و راپرتنویسی مقامات ایرانی را در پی داشت، نه اقدام عملی برای صیانت از آبهای سرزمینی.
کد خبر: ۱۱۱۵۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۵
۱۷ دی| سالروز اجرای کشف حجاب
روزی که رضا شاه مرا از اندرون برداشتند و بدون حجاب با خود به دانشسرای عالی بردند، در بین راه در اتومبیل به من گفتند من امروز مرگ را بر این زندگی ترجیح میدادم که زنم را سربرهنه پیش اغیار ببرم، ولی چه کنم کاری است که برای کشور لازم است.
کد خبر: ۱۰۹۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۷
زندگی شاعر لب دوخته
زندگی فرخی یزدی فراز و فرود بسیار داشته اما نقطه عطف این زندگی در رنجهای شاعر لب دوخته است که به واسطه اعتراض به استبداد زندانهای پی در پی را در سرنوشت وی سیاهه کرد.
کد خبر: ۱۰۶۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۵
۱۷ دی| سالروز اجرای کشف حجاب
روزی که رضا شاه مرا از اندرون برداشتند و بدون حجاب با خود به دانشسرای عالی بردند، در بین راه در اتومبیل به من گفتند من امروز مرگ را بر این زندگی ترجیح میدادم که زنم را سربرهنه پیش اغیار ببرم، ولی چه کنم کاری است که برای کشور لازم است.
کد خبر: ۹۸۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۷
۲۵ شهریور | سالروز خلع رضاشاه پهلوی از سلطنت
کشف حجاب در ایران بزرگترین رویداد فرهنگی اجتماعی دوران سلطنت رضاشاه به شمار میآید. تغییر پوشش زنان، با قانون کشف حجاب در ۱۷ دی ۱۳۱۴، تصویب و اجرا شد. به موجب آن، زنان و دختران ایرانی در استفاده از چادر، روبنده و روسری در مدارس و دانشگاهها، مراکز اداری و دولتی منع شدند و باید از کلاه و پالتو استفاده میکردند. با ورود متفقین به ایران در جریان جنگ جهانی دوم و تبعید رضاشاه از ایران در شهریورماه ۱۳۲۰، به جزیره ژوهانسبورگ افریقای جنوبی، موجی از بازگشت به حجاب در میان بانوان به وجود آمد.
کد خبر: ۹۳۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۶/۲۵
زوایای پیدا و پنهان نفت در ایران
7 خرداد 1280 اولین قرارداد مهم بهرهبرداری از معادن نفت ایران به مدت 60 سال به ویلیام ناکسی دارسی از اتباع انگلستان واگذار شد.برخی از مفاد این امتیاز در دوره رضاشاه دستخوش تغییراتی گشت. این اتفاق در سال 1933 میان دو کشور صورت گرفت و به قرارداد جدیدی با عنوان قرارداد 1933 منجر گردید. انعقاد قرارداد 1933 بزرگترین خیانتی بود که یک دولت برای حفظ منافع بیگانگان علیه مردمش مرتکب شد و قطعا میتوان حدوث کودتای ننگین 28 مرداد و ایجاد دولت نظامی زاهدی در سال 1953 میلادی را نیز علت و دلیلی بر لغو قرارداد 1933 در فرآیند ملی شدن صنعت نفت ایران دانست که پس از آن هم پیدایش و ایجاد فضای استعماری نوین با تشکیل کنسرسیوم نفتی انگلیسی – آمریکائی را ادامه زنجیره نوین امپریالیستی تا وقوع انقلاب اسلامی ایران دانست.
کد خبر: ۸۴۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۳/۰۷
دکتر مظفر شاهدی
در روزهای پس از سوم شهریور ۱۳۲۰ و تا ساعاتِ آخری که رضاشاه ناگزیر از کنارهگیری از سلطنت شد، بارها و بارها، بهنزد نمایندگان سیاسی و اطلاعاتی- جاسوسی انگلستان در تهران، پیام فرستاد و التماس کرد، او را از سلطنت عزل نکنند، که او قول میدهد، هر آنچه در توان دارد، در راستای اهدافِ متفقین در سراسر خاک ایران عمل نماید! اما، انگلیسیها برای اینگونه پیامهای التماسگرانه شاه نگونبخت، کمترین اعتباری قائل نشدند. باعزل رضاشاه، بذرهای امیدی که در روز ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ در میان جامعه ایران، در حال جوانه زدن بود به دلایلی به بار ننشست. چراکه محمدرضاشاه پهلوی هم نظیر پدرش ترجیح داد، از مشروعیت و مقبولیت سیاسی ناشی از اراده ملت ایران فاصله بگیرد و اتکای بیحرف و حدیثِ به کشورهای سلطهجوی غرب را پیش گیرد.
کد خبر: ۸۰۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۳
تطهیرناشدنی
رژیم پهلوی علیرغم ظاهرسازی بسیار در مورد تکریم زن و احترام به حقوق زنان همچنین برخلاف مانورهای تبلیغاتی فراوان مبنی بر زمینهسازی حضور زنان در زمینههای مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، همواره نگاهی تحقیرآمیز به زن داشت؛ به طوری که گفتهاند رضاشاه اصولاً نوعی حالت بیتفاوتی به زنان داشت و به هیچ وجه ارزشی همانند مردان برای آنان قائل نبود. محمدرضا بر خلاف پدر خود علاقه وافری به زن داشت. علی شهبازی، یکی از نیروهای گارد شاهنشاهی و سرتیم محافظ شاه، در خاطرات خود، پرده از شبکهای برمیدارد که برای فساد و زنبارگی شاه فعالیت میکردند. علاوه بر خاندان سلطنتی، كارگزاران پایینتر رژیم نیز دیدگاهی بهتر از شاه دربارهی زنان نداشتند و واقعیت این است كه غالب مهرههای اصلی رژیم در دورهی سلطنت پهلوی اینگونه بودند.
کد خبر: ۷۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۱/۰۲