در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سیلی از نقد‌ها و داوری‌ها بر جلال آل‌احمد فروباریده است؛ از دید این منتقدان، جلال با نگاهی مغشوش و عاطفی به تمدن غرب، ناخواسته مبانی نظری‌ای را پی‌ریخته که در سال‌های بعد، به صورت پشتوانه‌ی فکریِ جمهوری اسلامی جلوه‌گر شد؛ و از این رهگذر، او را هم‌دستِ همه‌ی نابسامانی‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی امروز ایران دانسته‌اند. از سوی دیگر، یاران و ستایش‌گران جلال نیز بی‌تقصیر نبوده‌اند. آنان، در سودای نظام‌مند کردن اندیشه‌هایش، کوشیده‌اند از دل نوشته‌های پراضطراب و سیال او، دستگاهی نظری و عقلانیتی سیاسی استخراج کنند؛ تلاشی که به‌جای تداوم راه جلال، به نوعی عبور از او انجامیده است.

میرزای نائینی به رغم آنکه در جریان عملی مشروطه شخصیت درجه اولی محسوب نمی‌شد، اما به لحاظ صورت‌بندی نظری مشروطه شخصیتی دارای اهمیت است. علمای تراز اول مشروطه را باید همان علمای ثلاث یعنی محمدکاظم خراسانی، میرزا حسین خلیلی تهرانی و عبدالله مازندرانی دانست. اما میرزای نائینی، خاصه برای معاصرین، اهمیتی بیش از اهمیت جایگاه تاریخی‌اش یافت. در این میان، مرحوم دکتر فیرحی توجهی ویژه به اهمیت نظری میرزای نائینی داشت و همین نگره، یکی از بستر‌های اختلاف فکری او با استادش مرحوم جواد طباطبایی شد.