ساواک و امنیت ملی
شعار اصلی ساواک حفظ امنیت ملی و حمایت از حقوق اساسی مردم ایران بود، اما با نگاهی به فعالیت‌های خارجی ساواک میتوان به سیاست دوگانۀ آن در قبال منافع ملی با برتری منافع کشورهایی مانند امریکا و اسرائیل پی برد. از سویی دیگر خرید تسلیحات نظامی نیز وابسته به الگوی ارائه شده از جانب قدرت‌های بیگانه از جمله امریکا بود. علاوه بر خوش‌خدمتی‌های بی‌حد و حصر رژیم پهلوی به ایالات متحده، سیاست‌های امنیتی او نیز وابسته به منافع امریکا و در راستای تامین امنیت اسرائیل تفسیر می‌شد.
کد خبر: ۸۷۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۷
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس"| یک دهه تکاپوی انتخاباتی نیروهای مذهبی
در ادوار سیزدهم تا شانزدهم مجلس، نیروهای مذهبی به‌نوعی تمرین سیاست‌ورزی می‌کردند و هنوز از آمادگی لازم برای ایفای نقش مؤثر در عرصه انتخابات و کاندیداهای مذهبی برخوردار نبودند. شاید رویکرد آیت‌الله بروجردی در کناره‌گیری از عرصه سیاست و بالطبع مقلدین ایشان، از زمره علل این گرایش بود. اما به‌تدریج با نقش‌آفرینی فدائیان اسلام و به‌خصوص آیت‌الله کاشانی در مبارزات ملی‌شدن صنعت نفت و رویکرد اقشار مختلف مذهبی به این نهضت، جایگاه نیروهای مذهبی روزبه‌روز در عرصه رقابت‌های سیاسی پررنگ‌تر شد؛ به‌گونه‌ای که در مجلس هفدهم آیت‌الله کاشانی به ریاست مجلس برگزیده شد.
کد خبر: ۸۷۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۱
اسدالله بادامچیان از مبارزان نهضت اسلامی و یکی از شاهدان عینی ماجرای فیضیه در فروردین 1342 طی گفتگویی با پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی به مشاهدات خود در آن روز اشاره کرده است.
کد خبر: ۸۷۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۱۰
گزارش تاریخی؛ 60 سال پس از فیضیه
بیش از 60 سال از فاجعه فیضیه در فروردین 1342 می‌گذرد؛ اما همچنان مانند دیگر وقایع تاریخی مناقشات زیادی پیرامون آن شکل گرفته است. در دوم فروردین 1342 عمال رژیم پهلوی با حمله به مراسم عزاداری شهادت امام صادق(علیه‌السلام) که از سوی آیت‌الله گلپایگانی در مدرسه فیضیه برگزار شده بود؛ دست به هتک حرمت بزرگی زدند. علاوه بر آتش زدن قرآن، ادعیه و عمامه طلاب و اهانت به مرجعیت شیعه این حادثه منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از طلبه‌ها و مردم شد. ساواک در گزارش خود به کلیه استاسیون‌های[ایستگاه‌های] خارج از کشور در 11 فروردین 1342 علی‌رغم تحریف ماجرا به کشته شدن یک نفر در این واقعه و همچنین کشته شدن دو نفر در واقعه مدرسه طالبیه تبریز اذعان می‌کند.
کد خبر: ۸۷۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۱۰
بازخوانی
قیام 19 دی 1356 مردم قم آغازگر تحولی اساسی و بنیادین در نهضت اسلامی بود که با برگزاری چهلم‌ها به پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی انجامید. این قیام علاوه بر اینکه به روند مبارزه سرعت بخشید و به هویت اصلی انقلاب اسلامی جهت داد، پیامدهای دیگری را نیز در پی داشت که از جمله مهم‌ترین آن میتوان به آشکار شدن چهره واقعی رژیم پهلوی و برملا شدن واقعیت شعار حقوق بشر امریکایی، بسط نفوذ و محبوبیت امام خمینی، قطع امید از سازمان‌ها و احزاب سیاسی و ... اشاره کرد.
کد خبر: ۸۶۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۱۹
دیدگاه| محسن میلانی
محسن میلانی استاد دانشگاه در علوم سیاسی در دانشگاه فلوریدای جنوبی آمریکا و نویسنده ای شناخته شده در زمینه مطالعات ایران شناسی و تاریخ انقلاب اسلامی ایران است. او که تمام دوران تحصیل را در کشور آمریکا گذرانده، در سال 1998 رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه فلوریدای جنوبی آمریکا شد و از سال 2012 مرکز مطالعات دیپلماسی را در همان دانشگاه بنیانگذاری کرد. از او کتب و مطالعات متعددی منتشر شده که مشهورترین آنها «شکل‌گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی» به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده است.
کد خبر: ۸۶۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۱۱
دیدگاه
پس از انتصاب دیوید اوِن به وزارت امور خارجه انگلستان در فوریه 1977، سیاست خارجی انگلستان بر پایه رعایت حقوق بشر در تعاملات بین‌المللی تدوین شد. اُون که به ایران به‌عنوان یک نیروی حافظ منافع غرب در منطقه خلیج‌فارس حساس بود، هم‌زمان تلاش می‌کرد خود را به‌عنوان قهرمان حفظ حقوق بشر در سطح بین‌الملل معرفی کند و از سوی دیگر از دیکتاتوری محمدرضا پهلوی حمایت کند. به این بهانه بررسی کوتاهی از روابط دولت انگلستان و ایران در سال پایانی عمر حکومت پهلوی خواهیم داشت.
کد خبر: ۸۶۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۱۰
دیدگاه؛ نقد و معرفی کتاب
میرسپاسی با تببین نقش اندیشه غرب‌زدگی در سقوط دولت پهلوی، به اهمیت تغییر گفتمان و ایدئولوژی رسمی دولت در دهه 1970 پرداخته است.
کد خبر: ۸۶۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۲۲
پرونده اسنادی روز دانشجو
در این جلسه، با وجود مخالفت نخست‌وزیر و روسای دانشگاه‌ها، رئیس ساواک اصرار بر اخراج اساتید و دانشجویان دارد و حتی اهمیتی برای مساله کمبود استاد و نیروی متخصص قائل نیست و دانشجویان را نیز تهدید می‌کند که با کوچکترین خلافی اخراج خواهند شد و دست آخر این حرف نصیری است که به کرسی می‌نشیند و تعداد زیادی از اساتید و دانشجویان مخالف و منتقد اخراج و بازداشت می‌شوند.
کد خبر: ۸۶۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۲۰
به بهانه شصتمین سال ترور جان.اف. کندی
جان اف. کندی روز 22 نوامبر 1963 در دالاس آمریکا ترور شد. او از ۲۰ ژانویه ۱۹۶۱ – ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ / 30 دی 1339-1 آذر 1342 نخست‌وزیر ایالات متحده بود. دوران ریاست‌جمهوری کندی، برای شاه مصیبت‌بارترین دوران روابطش با آمریکا محسوب می‌شد. با توجه به اسناد و مدارک و کتاب منشر شده موجود در این زمان، نه آمریکا اطمینان چندانی از ماندگار بودن نظام شاه با توجه به اوضاع بحرانی آن زمان داشت و نه شاه رفتار دولتمردان آمریکا را نسبت به خود می‌پسندید.
کد خبر: ۸۵۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۳۰
به مناسبت در گذشت دکتر داود هرمیداس باوند
زاهدی در نیویورک در هتل والدوف آستودیا ضمن بحث راجع به بحرین گفت: اگر من به عنوان وزیر خارجه روزی در پای سندی امضا بکنم دائر به اینکه بحرین از ایران جدا بشود باید دست مرا قطع نمود. ولی بعد که این کار هم انجام گرفت ایشان هم وزیر خارجه بودند امضاء هم کردند؛ نه تنها دستشان قطع نشد بلکه کماکان پست را داشتند.
کد خبر: ۸۵۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۲
نامه منتشرنشده ثریا اسفندیاری
ثریا اسفندیاری بختیاری که هفت سال (۱۳۳۶-۱۳۲۹) ملکه دربار ایران بود؛ سال‌ها بعد از جدایی در نامه‌ای به عبدالکریم ایادی پزشک مخصوص دربار با «ارباب» خواندن شاه، از او می‌خواهد مانع از نوشتن درباره‌اش در کتاب زندگینامه محمدرضاشاه شود؛ نامه‌ای که از هتل پالاس بادروت در سنت‌موریتس سوئیس فرستاده شده و ملکه سابق نوشته تا آن زمان چیزی درباره خودش نگفته و ننوشته است؛ گرچه در سال ۱۳۷۱، ۹ سال قبل از فوت در ۶۹ سالگی، خاطراتش را در کتاب «کاخ تنهایی» منتشر کرد.
کد خبر: ۸۵۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۰۳
در برنامه به افق فلسطین مطرح شد؛
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در بخشی از این برنامه با ارائه اسنادی که برای نخستین‌بار منتشر می‌شد بطور مستند مناسبات کارگزاران پهلوی و اسرائیل تشریح کرد.
کد خبر: ۸۵۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۰۳
حجت‌الاسلام والمسلمین پورمحمدی در برنامه «به افق فلسطین» مطرح کرد؛
حجت‌الاسلام والمسلمین پورمحمدی گفت: یک موضوع مهم این است که برای این سرزمین از حدود دهه هفتم قرن ۱۹ برنامه‌ریزی شده یعنی حدود ۱۵۰ سال قبل، پیش از آنکه سرزمینی در ظاهر در اختیار یهودیان باشد، در اختیار غربی‌ها و سلطه‌گران غربی بوده است.
کد خبر: ۸۵۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۰۳
انتشار برای نخستین‌بار
در حاشیه این گزارش از قول رئیس ساواک آمده است: اسرائیل باید توجه داشته باشد که تمام مردم جهان غیر از اعراب، اسرائیل را متجاوز شناخته و در حال حاضر زمین‌هائی از سه کشور عربی را متصرف است و تا روزی که این زمین‌ها به کشورهای اصلی خود پس داده نشوذ اشغالگر شناخته می‌شوید و این حرف را دوست شما از بررسی افکار کشورهای مختلف غیرعربی می‌زند نه دشمن شما.
کد خبر: ۸۵۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۰۲
تذکرات اردشیر زاهدی به محمدرضا پهلوی درباره جشن های 2500 ساله ؛
آمدند میلیون‌ها خرج کردند بیش از هشتصدوپنجاه نهصد میلیون دلار خرج کردند و این اگر ما این خرج را می‌کردیم یک هزارمش را هم می‌خواستیم بکنیم تبلیغ بر علیه ایران بکنیم آن‌قدر موفقیت آمیز نبود تا اینکه با این عمل، در صورتی که می‌گفتند این‌ها تبلیغ است.
کد خبر: ۸۵۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۷/۳۰
به روایت اسناد
در سندی از ساواک آمده است: « محترماً به استحضار می‌رساند: در جریان برگزاری کنفرانس سه‌جانبه اخیر، سرویس اسرائیل پیشنهادی مبنی بر یک همکاری دوجانبه بین سرویس‌های ایران و اسرائیل علیه فلسطینی‌ها ارائه نمود که با کسب اجازه از تیمسار ریاست معظم ساواک در جلسه‌ای با شرکت نمایندگان سرویس اسرائیل و مدیرکل اداره هشتم و معاون اداره کل سوم و همراهان آنها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.»
کد خبر: ۸۵۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۷/۱۷
اسنادی از روابط پشت پرده رژیم پهلوی و رژیم صهیونیستی
پس از کودتای 28 مرداد 1332 روابط دوستانه‌ای میان رژیم پهلوی و رژیم صهیونیستی شکل گرفت. این روابط در دهه پنجاه در حالیکه ایران به عنوان ژاندارم منطقه، عهده‌دار امنیت خلیج فارس شده بود و کشورهای عربی جبهه‌ای متحد در مقابل اسرائیل تشکیل داده بودند، به صورت تنگاتنگی ادامه یافت. با این وجود، شاه همواره در ظاهر خود را حامی ملت مظلوم فلسطین نشان می‌داد و کشورهای اسلامی را به تفاهم و همدلی دعوت می‌کرد.او درست زمانی که در ظاهر برای احقاق حقوق فلسطینی‌ها سخنرانی می‌کرد، در پشت پرده روابط گسترده اقتصادی با اسرائیل داشت و هنگامی که کشورهای عربی به صورت متحد اسرائیل را تحریم کرده بودند، رژیم پهلوی نه تنها هرگز در تحریم نفتی اعراب شرکت نکرد، بلکه همواره بزرگترین فروشنده نفت به رژیم صهیونیستی بود.
کد خبر: ۸۵۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۷/۱۶
در تاریخ ۱۷ شهریور تظاهرات مردم تهران در خیابان ۱۷ شهریور و میدان ژاله، منجر به سرکوب خونین تظاهرکنندگان توسط نیروهای نظامی ارتش شاهنشاهی ایران شد. این حادثه آغازی بر پایان کار رژیم پهلوی ایران در نظر گرفته می‌شود که هر گونه امید به مصالحه میان انقلابیون و سلطنت‌طلبان را از میان برد.
کد خبر: ۸۵۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۶/۱۸
انتشار برای نخستین‌بار؛ دستور ساواک برای اخراج اساتید دانشگاه تهران
در نامه‌ای به تاریخ 27 مهر ماه 1350، مدیرکل اداره سوم ساواک، فهرستی 47 نفره از اساتید به نام دانشگاه تهران را جهت تصفیه به ریاست ساواک ارسال می‌دارد، این فهرست، طیف‌های متنوع سیاسی را در بر می‌گیرد و حتی شامل حال افرادی می‌شود که برخی از آنان حتی فعالیت سیاسی هم نداشتند.
کد خبر: ۸۵۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۶/۰۶