سالروز اعدام انقلابی حسنعلی منصور
حسنعلی منصور، نخست وزیر وقت رژیم پهلوی، صبح روز یکم بهمن‌ماه در حالی که قصد داشت به داخل ساختمان مجلس برود به‌ضرب گلوله شهید محمد بخارایی کشته شد. در ادامه، روایت این حذف، مطابق با گزارشات ساواک مرور می‌شود.
کد خبر: ۱۰۹۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۱
به‌روایت اسناد
استاد علی اکبر پرورش، معلم انقلابی و از مبارزین مؤثر در رژیم پهلوی بود که کارنامه پر باری در آگاه‌سازی و نمایاندن زوایای مختلفی از نقاط قوت اسلام انقلابی و اندیشه مذهبی به بدنه جامعه داشت. وی در مسجد سید اصفهان، مواضع مختلف، از آمادگی برای برخورد سخت و دفاع نظامی در برابر آمریکا تا رویکرد‌های محدود کننده و مقابله به مثل را در صورت دست‌اندازی این قدرت متخاصم خارجی به خواست ملی مردم ایران در آستانه انقلاب اسلامی ایران، برای مردم تبیین می‌نماید.
کد خبر: ۱۰۹۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۲۶
در بحبوحه انقلاب اسلامی، اعتصاب گسترده کارکنان صنعت نفت با قطع صادرات نفت شرایطی را فراهم آورد تا با فلج شدن استبداد نفتی پهلوی، تمام آحاد ملت تحت رهبری امام خمینی گامی بزرگ به سوی پیروزی بردارند. این حرکت فراتر از مطالبات صنفی، به نمادی از مقاومت مردمی علیه وابستگی و استعمار تبدیل شد و نقش تعیین‌کننده‌ای در پیروزی انقلاب اسلامی ایران ایفا کرد.
کد خبر: ۱۰۸۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
از اعتصاب تا انقلاب
در ۱۸ آبان ۱۳۵۷، هم‌زمان با گسترش اعتصابات کارگری در سراسر کشور و فلج شدن چرخ اقتصاد رژیم پهلوی، امام خمینی (ره) با صدور دستوری تاریخی به روحانیون، اجازه دادند نیمی از «سهم امام»( خمس و زکات) برای یاری رساندن به کارگران و کارمندان در تنگنا هزینه شود. این اقدام، نه تنها نشان‌دهنده پیوند عمیق میان رهبری دینی و طبقه کارگر بود، بلکه به استمرار اعتصابات و تقویت همبستگی اجتماعی در مسیر پیروزی انقلاب اسلامی انجامید.
کد خبر: ۱۰۷۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۸
به‌بهانه ۷ آبان
در دل ادعاهای پرطمطراق رژیم پهلوی مبنی بر احیای شکوه هخامنشی، دو سند محرمانه از دربار و ساواک پرده از تناقض‌هایی برمی‌دارد؛ یکی زادروز کوروش را افسانه‌ای بی‌پایه می‌خواند و دیگری، حتی از روایت مدارای او با یهودیان هراس دارد، مبادا که رژیم در چشم اعراب به خوش‌رقصی در دامان اسرائیل متهم شود. این ناسیونالیسم باستان‌گرا، که قرار بود ایران را به گذشته‌ای باشکوه پیوند زند، در نهایت ابزاری توخالی برای مشروعیت سیاسی شد پر از اسطوره‌سازی و واهمه، و خالی از امکان هویت بخشی وثیق تاریخی.
کد خبر: ۱۰۶۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۷
به‌روایت اسناد
در پاییز ۱۳۵۶، خبر درگذشت سیدمصطفی خمینی در نجف مانند جرقه‌ای بر حوزه علمیه قم فرود آمد و موجی از مجالس ترحیم را برانگیخت که از هزاران صلوات بر نام پدرش، آیت‌الله خمینی، تا تعطیلی بازار و ناراحتی علمای برجسته، مرز میان سوگواری خانوادگی و بسیج اجتماعی را محو کرد؛ رویدادی که نه تنها آرامش ظاهری رژیم پهلوی را به چالش کشید، بلکه پیش‌درآمدی بر طوفان‌های آتی انقلاب را رقم زد.
کد خبر: ۱۰۶۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۶
به گزارش نشریه آمریکایی
در آستانه برگزاری جشن‌های دو هزار و پانصد ساله ایران، فضای دانشگاه‌های کشور در تب‌وتابی مرموز می‌سوخت. این گزارش تحلیلی که در اوج قدرت رژیم پهلوی، سال ۱۳۵۰ در یکی از نشریات ایالات متحده نگاشته شده، پرده از نگرانی عمیق دانشجویان و تشدید فعالیت‌های امنیتی برمی‌دارد. سندی که در ادامه می‌آید، نه تنها روایتی زنده از التهاب آن روزگار است، بلکه شواهدی تاریخی از نارضایتی‌های فزاینده و آغاز زمزمه‌های اعتراضی‌ای ارائه می‌دهد که سرانجام به انقلابی بزرگ انجامید.
کد خبر: ۱۰۶۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۳
آتش در گلستان
حمله‌کنندگان به مسجد آن‌قدر بی‌سواد و نادان بودند که در بدو ورود در مقابل شعار مرگ بر شاه خائن مردم در مسجد، آن‌ها شعار درود بر شاه خائن را سر می‌دادند که بعداً به دستور عمال رژیم این افراد شعار خود را با درود بر شاه و جاویدشاه اصلاح کردند. این عده بعد از پایین آمدن از پلکان شرقی چون با در بسته مسجد مواجه شدند، ابتدا به آتش‌زدن موتورسیکلت‌ها و دوچرخه‌های متعلق به مردم در پشت درب شرقی مسجد اقدام می‌کنند که در جلوی این درب پارک شده بود. در اثر این آتش‌سوزی به یکباره شعله‌های آتش‌زبانه کشید و ستونی از دود غلیظ به هوا برخاست.
کد خبر: ۱۰۶۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۶
۲۰ مهر| از قضا سرکنگبین صفرا فزود
بی‌گمان جشن‌های دو هزار و پانصد ساله شاهنشاهی که از بیستم مهرماه ۱۳۵۰ آغاز شد، مصداق بارز این ضرب‌المثل فارسی شد که «از قضا سرکنگبین صفرا فزود». رژیم پهلوی با هدف نمایش عظمت و جلوه‌گری در عرصه بین‌المللی، این مراسم پرشکوه را با هزینه‌های سرسام‌آور از خزانه ملی ایران ترتیب داد، اما در نهایت نتیجه معکوس گرفت.
کد خبر: ۱۰۶۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۰
مهرماه ۱۳۵۷ به‌روایت اسناد
در مهرماه ۱۳۵۷، موجی از اعتصابات سراسری سراسر ایران را فرا گرفت و چرخ بسیاری از وزارتخانه‌ها، سازمان‌های دولتی و صنایع کلیدی را از حرکت بازداشت. گزارش سری ساواک به تاریخ ۱۹ مهر ۱۳۵۷، تصویری دقیق از گستره و عمق این اعتصابات ارائه می‌دهد؛ گزارشی که نشان می‌دهد رژیم پهلوی در واپسین ماه‌های حیات خود، حتی در درون ساختار اداری خویش با نافرمانی فراگیر روبه‌رو بود.
کد خبر: ۱۰۶۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۹
تبعید امام به پاریس به‌روایت سندی از ساواک
در مهرماه ۱۳۵۷، تنها چند روز پس از عزیمت امام خمینی از نجف به پاریس، دستگاه امنیتی رژیم پهلوی به‌وضوح دچار اضطراب شد. سندی از ساواک با امضای پرویز ثابتی نشان می‌دهد که سازمان امنیت کشور با درک تأثیر احتمالی اقامت امام در فضای آزاد رسانه‌ای فرانسه، دستور آماده‌باش فوق‌العاده صادر کرده است. تأکید بر حضور یک‌سوم نیروهای عملیاتی در ساعات غیراداری، بازتابی از ترس حکومت از موج تازه‌ای از اعتراضات مردمی بود که پیام‌های نوفل‌لوشاتو می‌توانست در ایران برانگیزد.
کد خبر: ۱۰۶۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۵
آغاز جشن هنر شیراز
جشن هنر شیراز، که با هدف ترویج فرهنگ و هنر طراحی شده بود، به دلیل اجرای نمایش رستم و سهراب توسط عوامل هندی و اجرای موسیقی در اماکن متبرکه، به کانون انتقادات شدید مردم تبدیل شد و به‌عنوان توهینی به میراث ملی و مذهبی ایران مورد اعتراض گسترده قرار گرفت.
کد خبر: ۱۰۵۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۲
به روایت آیت‌الله خامنه‌ای
کد خبر: ۱۰۴۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۱۸
اسناد روایت می‌کنند
«از هم اکنون جامعه روحانیت حوزه تبلیغ خود را متشکل می‌سازد تا با فرا رسیدن ما محرم و مجالس سوگوارى فعالیت و تحریکات خود را علیه دولت و دربار آغاز کند.»
کد خبر: ۱۰۳۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۳/۰۹
یکی از زندانیان پیراهنش را بالا زده و آثار سوختگی را نشان داده است
علاوه بر اعدام‌های گزارش‌شده، روایت‌هایی از شکنجه جسمانی نیز نقل شده که چندین و چند حقوقدان و شاهد غربی از مشاهدات‌شان پس از بازدید از زندانیان سیاسی ایران آن‌ها را تأیید کرده‌اند.
کد خبر: ۱۰۲۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۲/۲۸
به بهانه درگذشت اولین رئیس سازمان انرژی اتمی
بخشی از این تصاویر از گنجینه تصاویر مرکز اسناد انقلاب اسلامی و بخش دیگر از کتاب «در پرتگاه حادثه، زندگینامه دکتر اکبر اعتماد» انتخاب شده است.
کد خبر: ۱۰۱۷۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۱/۲۴
دو سال پیش از پیروزی انقلاب
با وجود رشد اقتصادی ایران در دهه ۱۳۵۰، سرکوب سیاسی، محدودیت آزادی بیان و نقض حقوق بشر در ابعاد گسترده، واقعیت دیگری را نشان می‌داد. ویلیام جی. باتلر، حقوقدان آمریکایی، پس از ۱۸ ماه تحقیق، گزارشی جامع درباره وضعیت حقوق بشر در ایران تهیه و به کنگره ایالات متحده ارائه کرد؛ اما بررسی این گزارش به دلیل سفر هنری کیسینجر به تهران به تعویق افتاد.
کد خبر: ۹۹۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۹
بهمن ماه ۱۳۵۷ آخرین مبارزات مردم برای سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی بود.چند قاب از روزهای انقلاب را که در گنجینه تصاویر مرکز اسناد انقلاب اسلامی موجود است، تماشا کنید.
کد خبر: ۹۹۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۱۰
روایت حجت‌اسلام محمدهای عبدخدایی
مرحوم آقای نواب هم با آثار استعمار مبارزه می‌کرد، دیدگاه نواب این بود که اگر کسی کراواتی داشت یا کلاه شاپویی داشت، همین را سوژه قرار می‌داد به این‌که این‌ها از آثار استعمار است و بر ما تحمیل شده است.
کد خبر: ۹۸۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۲۷
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند؛ لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت‌ها و پژوهش‌هایی ست که در باب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آن را در اختیار دیگر علاقه‌مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۸۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۲۲