گزارش تاریخی
سرهنگ شکرالله صفاپور وکیل مدافع آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در جلسه دادگاه نظامی مشهد در سال ۱۳۵۰شمسی بود که با دفاعیات خود موفق شد اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» را از موکل خود رفع نماید. از سرهنگ صفاپور خاطرات و مقالاتی درباره تاریخچه لشکر خراسان، حوادث دوران رضاشاه، تارخچه‌ای از زندگی کلنل پسیان و همچنین اشعاری با مضامین دینی و عاشورایی باقی مانده است.
کد خبر: ۱۱۵۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
سالروز ارائه لایحه تشکیل ساواک به مجلس شورای ملی
سرویس‌های اطلاعاتی در رژیم‌های غیردموکراتیک نه‌تنها ابزار گردآوری اطلاعات، بلکه از مهم‌ترین سازوکار‌های حفظ قدرت و کنترل جامعه به شمار می‌روند. بررسی تجربه کشورهای مختلفی، چون رومانی، آلمان شرقی، برزیل و آفریقای جنوبی نشان می‌دهد که «ساواک» رژیم پهلوی نیز در چارچوب همین الگو قابل بررسی است.
کد خبر: ۱۱۴۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۹
بازخوانی یک فاجعه در فروردین ۱۳۴۲؛
اهانت به شعائر و مقدسات دینی توسط سلطنت‌طلبان مختص این روزها نیست. هتک حرمت مجلس عزای امام صادق(ع) در دوم فروردین ۱۳۴۲ توسط عمال رژیم پهلوی به عنوان فاجعه فیضیه در تاریخ ماندگار شده است.
کد خبر: ۱۱۱۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۶
نگاهی به کارنامه سیاسی رضا پهلوی از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴ – بخش دوم
مواضع سیاسی رضا پهلوی در چهار دهه گذشته، بیش از آنکه واجد انسجام نظری و ثبات راهبردی باشد، دچار تغییرات مکرر و چرخش‌های معنادار بوده است؛ چرخش‌هایی که در بزنگاه‌های تاریخی، او را از متحدان دیروز و حتی از ادعا‌های پیشین خود دور کرده و پرسش‌های جدی درباره صداقت و جهت‌گیری سیاسی‌اش ایجاد کرده است.
کد خبر: ۱۰۹۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۳
پشت دیوارهای بلند
شاه در طول دوران زمامداری‌اش همواره سیاستی دوگانه در قبال اسرائیل پیشه کرده بود، او از یکسو مخفیانه حمایت بی‌قید و شرطش را شامل حال اسرائیل کرده بود و از سوی دیگر در ظاهر، از اعراب و فلسطینی‌ها پشتیبانی می‌کرد. این سیاست مخفی‌کاری، در مواردی نیز کنار گذاشته می‌شد، از جمله در زمان تحریم نفتی اسرائیل، شاه با اعراب هم‌پیمان نشد و در مصاحبه‌هایش از رابطه با اسرائیل دفاع کرد.
کد خبر: ۱۰۴۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۳
به‌روایت اسناد
«این موضوع در بین مردم قوت گرفته است که چون سربازان ایرانی از تیراندازی بسوی مردم خودداری مینمایند لذا دولت اقداماتی بعمل آورده که سربازان اسرائیلی بسوی مردم بیگناه تیراندازی و آن‌ها را بی رحمانه بکشند.»
کد خبر: ۱۰۴۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۲۲
به مناسبت سالگرد برگزاری نخستین دادگاه انقلاب
در یکی از احکام صادرشده توسط صادق خلخالی، چهار تن از فرماندهان بلندپایه نظامی، از جمله مقامات ارشد ساواک و ارتش، به اتهام سرکوب اعتراضات مردمی و همکاری با رژیم سابق، به اعدام محکوم شدند. علاوه بر این، تمامی اموال منقول و غیرمنقول آن‌ها و وابستگان‌شان نیز مصادره شد.
کد خبر: ۹۹۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۲۸
دیدار محمدرضا پهلوی و موشه دایان؛
به دنبال تشکیل دولت اسرائیل، گرچه دولت ایران در ابتدا مخالفت کرد، اما به مدت کوتاهی پس از آن، درصدد برقراری رابطه با اسرائیل برآمد. روابط سیاسی و غیر رسمی شاه و اسرائیل از سال ۱۳۲۷ شروع شد و تا ۱۳۵۷ به صورت پیدا و پنهان ادامه پیدا کرد. این روابط در طول این سه دهه فرازوفرودهایی داشته است.
کد خبر: ۹۰۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۷
روایتی از طاهره لباف؛ به بهانه سالروز کشف حجاب
یکی از سیاست‌های فرهنگی رژیم پهلوی مقابله با حجاب زنان و دختران ایرانی بود؛ از زمانی که کشف حجاب اجباری در دوره رضا خان آغاز شد تا وقتی که در دوران محمدرضا پهلوی سیاست‌های دیگری برای انزوای زنان و دختران با حجاب طرح‌ریزی شد. یکی از این سیاست‌ها سخت‌گیری برای تحصیل دختران چادری بود. طاهره لباف در خاطرات خود که در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است به نحوه مقابله دختران مذهبی با سیاست‌های ضددینی رژیم پهلوی می‌پردازد.
کد خبر: ۸۹۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۷
جعل نام خلیج فارس در دوره پهلوی دوم
در دوره پهلوی دوم، یکی از عوامل تفرقه برانگیز مابین ایرانیان و اعراب، استفاده از واژه جعلی خلیج یا خلیج عربی به جای نام خلیج فارس بود. در این میان، مطبوعات کشورهای غربی نیز هم راستا با سیاست کشورهای مطبوع خویش، از توجه به این مساله به منظور تعمیق شکاف سیاسی مابین ایران و دیگر شیخ نشین‌های منطقه غافل نمانده؛ به طوری که روزنامه تایمز لندن در تحریفی آشکار در سال 1331ه.ش/1962م، خلیج فارس را به نام خلیج عربی نامید. این موضوع در طی سال های بعد نیز، دستمایه برخی از نشریات اروپایی شد.
کد خبر: ۸۹۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۰
به مناسبت 10 اردیبهشت روز ملی خلیج فارس
از سده نوزدهم میلادی با روی کار آمدن قاجار و شکل گیری رقابت انگلیس و روس در آن حوزه تا دوران پهلوی دوم و همچنین پس از انقلاب اسلامی، کشورهای مختلف اقداماتی در زمینه تحریف نام خلیج فارس داشته‌اند.در آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، سندی وجود دارد که ابعاد تازه‌ای از تحریف نام خلیج فارس روشن می کند. شاید هر بار که نام جعلی خلیج فارس(خلیج یا خلیج عربی) خوانده و یا شنیده می شود، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در ذهن متبادر می شود، اما در این سند پای رژیم صهیونیستی به این جعل باز شده است.
کد خبر: ۸۹۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۰
بازخوانی دو پیام از دو مرجع تقلید در فروردین 1342
حمله عمال رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه در دوم فروردین 1342 واکنش مراجع و علمای عراق را هم برانگیخت. با گذشت چند روز از حادثه تلگراف مهمي از سوی آیت‌الله العظمی سید محسن حکیم زعیم حوزه نجف خطاب به علمای قم صادر شد كه آنان را دعوت به مهاجرت به عتبات مي‌كرد. نه روز پس از این پیام، امام خمینی در 23 فروردین 1342 در اقدامی قابل تامل پاسخ مشروحی به تلگراف آیت‌الله حکیم داد. ماجرا چه بود؟
کد خبر: ۸۸۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۲۳
صورت‌جلسه بیستمین نشست هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی
از بین رفتن ارزش پول ملی، قوس نزولی صادرات، مشکلات بنادر، ظرفیت پایین راه‌های کشور برای حمل کالاهای وارداتی، وضع نامساعد نیروی انسانی، کمبود مصالح ساختمانی، بورس‌بازی زمین و… شمه‌ای از مشکلات اقتصادی ایران در سال ۱۳۵۶ است که گریبان تجار آن عصر را گرفته بود. صورت‌جلسه بیستمین نشست هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در روز شنبه ۱۳۵۶/۸/۱۴ که به ریاست سناتور دکتر طاهر ضیائی و با حضور محمدتقی برخوردار، سناتور قاسم لاجوردی، رحیم متقی ایروانی، علی‌محمد بنکدارپور، احمد خیامی، حسین قاسمیه، کامران خسروشاهی و… برگزار شد، برخی از گلایه‌های بازرگانان را از اوضاع نابسامان اقتصادی کشور نشان می‌دهد.
کد خبر: ۸۸۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۸
به بهانه افتتاح مسجد قبا در ماه رمضان
با ورود آیت‌الله مفتح به مسجد قبا، عملاً گرایش و نگاه سیاسی ضدرژیم، تبدیل به بخشی اساسی از فعالیتهای این مسجد شد و به‌تدریج فعالیتهای علمی، فرهنگی و مبارزاتی در این مسجد ادامه یافت. نیروهای مبارز در این مکان گرد هم می‌آمدند تا هم از نظر معنوی و علمی، مقدمات رشد خود را فراهم آورند و هم برنامه‌های مبارزاتی‌شان را قوت بخشند. به این ترتیب، مسجد قبا تبدیل به یکی از مراکز اصلی انقلاب اسلامی در تهران شد.
کد خبر: ۸۸۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۳
روایت اسناد از سیره زعیم حوزه علمیه قم در حفظ استقلال روحانیت
آیت‌الله العظمی سید حسین بروجردی یگانه مرجع تقلید شیعیان که زعامت حوزه علمیه قم را در دهه بیست و سی به عهده داشت، همواره تلاش داشت تا استقلال نهاد روحانیت را در برابر مسائل سیاسی حفظ کرده و از سوءاستفاده رژیم پهلوی از حوزه‌ها جلوگیری کند.
کد خبر: ۸۸۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۰
پیام زعیم حوزه نجف درباره فاجعه فیضیه قم
همزمان با تحریم عید نوروز 1342 از جانب امام خمینی، رژیم پهلوی رودررویی آشکار خود را در مقابل روحانیت آغاز کرد. دو فروردینماه، در جریان برگزاری مراسم عزاداری شهادت امام صادق(ع) نیروهای ساواک در لباس غیرنظامی با هتک حرمت علما و مراجع تقلید به مدرسه فیضیه حمله برده و طلاب را مورد ضرب و شتم قرار دادند. همزمان با فاجعه فیضیه قم، عوامل رژیم شاه به مدرسه طالبیه تبریز نیز حمله کرده و چند تن از مردم در این حادثه مجروح و یا شهید شدند. بعد از این فجایع مراجع و علمای نجف نیز در همدردی با مراجع قم اعلامیه‌هایی صادر کردند. یکی از این پیام‌ها اعلامیه بسیار مهم آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در پاسخ به نامه برخی علما در اردیبهشت 1342 بود.
کد خبر: ۸۸۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۰۲
مذاکرات محرمانه نفتی ایران در سال 1353
قیمت نفت در سال 1974/1353 چهار برابر شد و به بشکه‌ای ۱۲ دلار رسید. این افزایش قیمت تأثیرات زیادی بر کشورهای صادرکننده نفت خاورمیانه داشت که سال‌ها تحت سلطه قدرت‌های اقتصادی جهان بودند که کنترل کالاهای حیاتی را در دست داشتند. شرایط در کشورهای صادرکننده نفت خاورمیانه تغییر کرد و شروع به جمع‌آوری ثروت و دارایی کردند و همین امر، به دلیل هزینه درآمدها برای خریدهای نظامی تنش‌های سیاسی در خاورمیانه را وخیم‌تر کرد.
کد خبر: ۸۸۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۲۹
به روایت علی امینی
انتخابات نمایشی و فرمایشی دوران پهلوی علاوه بر اینکه با تخلف و تقلب گسترده همراه بوده، عدم اقبال عمومی را هم به همراه داشته است. علی امینی که در دوران رژیم پهلوی سمت نخست‌وزیری را بر عهده داشت در خاطرات خود روایت جالبی از نحوه برگزاری انتخابات و دلیل عدم مشارکت مردم را مطرح کرده است.
کد خبر: ۸۷۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۲
ویژه‌نامه "انتخابات مجلس" | بازخوانی مجلس سیزدهم
سنت انتخاب نمایندگان فرمایشی نه تنها در سراسر دوره رضاشاه بلکه در دوره سیزدهم مجلس شورای ملی که مصادف با سقوط رضاشاه بود، ادامه یافت. مردم از دولت فروغی خواستند که انتخابات دستوری دوره رضاشاه را ملغی سازد تا ملت بتوانند در حساس‌ترین دقایق تاریخی، نمایندگان حقیقی خود را به مجلس بفرستند و در عریضه‌ای به محمدرضاشاه پهلوی نوشتند:«این وکلا که غالبا هفت دوره است به همین ترتیب، بدون اینکه روح ملت از آن‌ها با خبر باشد، به مجلس ملی وارد شده‌اند...انتخابات تهران پبش چشم ما صورت گرفته و یک نفر از افراد ملت از روی میل رای نداده‌اند و به وسیله پلیس و سپور و عمله و بنا با پشت‌گردنی و رای ماشین شده، صندوق انتخابات پر شده است...»
کد خبر: ۸۷۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۱
بازخوانی
به دنبال قیام گسترده مردمی 29 بهمن 1356 در تبریز در چهلم شهدای قم، رژیم پهلوی در اقدامی این قیام را به غیر ایرانیان نسبت داد، سفارت آمریکا مایل بود دلایل کافی و مستند رژیم را درباره دخالت خارجیان در وقایع تبریز بپذیرد. اما رژیم، هیچ مدرکی برای ارائه نداشت. رژیم برای اینکه نشان دهد از پشتوانه مردمی برخوردار است، در تبریز یک راهپیمایی به نفع خود برگزار کرد. اما سفارت تأکید داشت؛ دهقانان روستایی با اجبار دولت در این اجتماع شرکت کرده‌اند. سفارت در گزارش‌های متعدد، قیام مردم تبریز را تجلی احساسات مذهبی و یک مبارزه مستقیم علیه رژِیم می‌دانست.
کد خبر: ۸۷۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۹