شهید علی لاریجانی در خاطرات روز چهارشنبه ۱۵ دی ۱۳۷۲، از نامه محرمانه رهبر شهید انقلاب درباره ضرورت تولید آثار فاخر ادبی و هنری روایت کرده است؛ نامه‌ای که با اشاره به تجربه نویسندگان روسی، از جمله ماکسیم گورکی، شولوخوف و الکسی تولستوی، بر ضرورت روایت هنری انقلاب و جبران کم‌کاری‌ها در این عرصه تأکید داشت.

علامه دهخدا در واپسین لحظات عمر، در حالی که دکتر محمد معین او را رو به قبله نشانده بود، عبارت «که مپرس» از غزلی از حافظ را بر زبان آورد؛ معین دیوان حافظ را گشود و با خواندن بیت «گشته‌ام در جهان و آخر کار / دلبری برگزیده‌ام که مپرس» شاهد واپسین لحظات زندگی ادیب نامدار ایران بود.

در حالی که بسیاری از تحلیل‌ها درباره سقوط رژیم پهلوی بر بحران‌های اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی یا گسترش اعتراضات سیاسی تمرکز دارند، داریوش همایون، وزیر اطلاعات و جهانگردی در سال‌های پایانی سلطنت محمدرضا پهلوی، طی مصاحبه‌ای در مهرماه ۱۳۶۲ با پروژه تاریخ شفاهی دانشگا هاروارد، روایت متفاوتی ارائه می‌کند. او ریشه اصلی مشکلات نظام پهلوی را نه در ساختار‌های اقتصادی و اجتماعی، بلکه در نفوذ باندی از افراد نزدیک به شاه می‌داند. افرادی که به گفته او به دلیل روابط شخصی، خانوادگی یا مالی با شاه، به «دست‌نزدنی‌ها» تبدیل شده بودند و مسیر تصمیم‌گیری در کشور را تحت تأثیر قرار می‌دادند.

ادعا‌های دولت امارات درباره جزایر سه‌گانه ایرانی در مقاطع بحرانی همواره تنش‌ها را افزایش داده است. خاطرات مرتضی موسوی، از اعضای برجسته ضدجاسوسی ساواک، نشان می‌دهد که ایران چگونه در دوران پهلوی این جزایر را بازپس گرفت و در آغاز جنگ تحمیلی هشت ساله، با یک ماموریت اطلاعاتی امارات را از ادامه ادعا‌های خود بازداشت.

علی شمس اردکانی در خاطرات خود روایتی دست‌اول از ماجرای هجرت امام خمینی از نجف به پاریس ارائه می‌دهد؛ از تلاش برای گرفتن ویزا و فراهم کردن مقدمات ورود امام به کویت تا باطل شدن ویزا‌ها در مرز، دستگیری، و سپس مأموریت عجیب دیپلماتیک برای عذرخواهی از امام در نوفل لوشاتو. روایتی که نشان می‌دهد چگونه یک تصمیم ناگهانی در آن سوی مرز به یکی از نقاط عطف تاریخ انقلاب اسلامی بدل شد.  

شهادت سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد در ۷ مهر ۱۳۶۰، یکی از مهم‌ترین ترور‌ها در سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب بود. شهید هاشمی‌نژاد که در خراسان نقشی اثرگذار داشت، در ساختمان حزب جمهوری اسلامی هدف ترور یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و به شهادت رسید.  

خاطرات احمد ناطق‌نوری، روایتی از روز‌هایی است که فعالیت سیاسی با خطر دستگیری و تعقیب همراه بود؛ از پخش اعلامیه‌های آیت‌الله کاشانی در قیام ۳۰ تیر و استفاده از رمز‌های محلی برای انتقال پیام‌ها تا دیدار امام خمینی با لباس مکانیکی و سرانجام ورود به عرصه نمایندگی مجلس.

فریدون جم، جانشین رئیس ستاد بزرگ ارتش، در مصاحبه با تاریخ شفاهی هاروارد فاش می‌کند که اولتیماتوم عراق به ایران هفت تا ده روز از دولت و ارتش پنهان مانده بود و نخست‌وزیر هویدا نیز از آن بی‌اطلاع بود. او ریشهٔ این بحران را در ساختار معیوب رکن دوم ارتش می‌داند. بدین گونه که اداره دوم مستقیماً با شاه مرتبط بود و اطلاعات را به ستاد نمی‌داد، و نهاد‌های اطلاعاتی به‌جای هماهنگی، در رقابت برای جلب نظر شاه بودند.

روایت‌های کوتاه، اما پرمضمون آیت‌الله شبیری زنجانی از رهبر شهید انقلاب از آن جهت حائز اهمیت است که به واسطه ارتباط عمیق پدران‌شان انس و الفتی عمیق میان خاندان آیت‌الله زنجانی و آیت‌الله خامنه‌ای برقرار بود.

در شب اجتماع پرشور مردم در مدرسه فیضیه، راوی با ترفندی غیرمنتظره وارد منبر شد؛ او سخن خود را با خواندن حروف الفبا آغاز کرد. این ابتکار ساده نه‌فقط مجلس را آرام کرد، بلکه مقدمه‌ای شد برای بیان این پیام که «ما هنوز در آغاز راهیم» و باید برای ادامه نهضت آماده بمانیم.