«جستارهایی در اهداف و مراحل کودتای 3 اسفند 1299» در گفت‌وشنود با دکتر جواد منصوری
در گفت‌وشنود پی‌آمده، دکتر جواد منصوری، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، به تحلیل اهداف و مراحل کودتای 3 اسفند 1299 دست زده است.
کد خبر: ۶۶۴۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۰۳
دکتر حسین آبادیان
کودتای سوم اسفند 1299، در فضایی از رعب و وحشت به ثمر رسید و در درجه نخست نمادی بود از موفقیت اشرافیت مالی بریتانیا و حکومت هند انگلیس بر اشرافیت زمینداری که حفظ منافع بریتانیا را ز طریق قرارداد 1919 میسر می‌دید. گرچه انگلیس مظهری است از پیوند میان زمینداری بزرگ و اشرافیت مالی و در این کشور پیوند مزبور امری است عادی، اما تنازعی آشکار بین محافل بزرگ سرمایه‌سالار این کشور بر سر مسئله ایران و مشخصا کودتای سوم اسفند 1299 و تحولات بعد از مشروطه به چشم می‌خورد.
کد خبر: ۶۶۴۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۰۳
تطهیرناشدنی|جنایت کشف حجاب
متعاقب اعلام رسمی کشف حجاب رضاخانی و مقاومت زنان در برابر این فرمان، بخشنامه رئیس‌الوزراء و وزیر امور داخله، خطاب به والیان ولایات صادر شد. مطابق با این بخشنامه شهربانی مأمور شد تا «به مأمورین خود دستور دهد در کوچه و بازار و معابر و غیره تفتیش کنند و اگر بانویی با چارقد دیده شد، شدیدا مؤاخذه کنند.» بعد از این فرمان طبق گزارشات با استقرار پاسبان‌ها در معابر عمومی، رفت و آمد زنان چادری كنترل می‌شد به طوری که در این زمان، طبق گفته شاهدان عینی «پلیس گوشه خیابان‌ها می‌ایستاد و زنان چادری را تحت نظر می‌گرفت و در صورت مشاهده، چادر از سر آنان بر می‌داشت و پاره می‌کرد» به قسمی که براساس گزارشات تاریخی جوب‌های آب کنار بعضی از خیابان‌ها از چادر انباشته می‌شد.
کد خبر: ۶۴۹۹ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۷
آیت‌الله سید حسین موسوی‌کرمانی می‌گوید: «... از قهوه‌چى درباره رضاشاه و هم‌راهانش پرسيدم. گفت: «دو تا چايى، پشت سر هم ريختم و رضاشاه خورد و کمى هم اين جا نشست. دو تومان هم پول چايى داد. بعد بلند شد و با چوب خيزرانى که در دست داشت، شروع کرد به زدن گونى‌ها! فکر کردم ديوانه است...».
کد خبر: ۶۲۱۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۲۶
رضاخان در طول سلطنت خود با زیرپا گذاشتن آزادی‌های تصریح شده در قانون اساسی، بساط پلیس سیاسی را در سراسر کشور گسترش داد. شهربانی، که طبق قانون ضابط دادگستری بود، به نیرومندترین ابزار در دست رضاخان برای ترور، اختناق و انواع جنایت‌ها تبدیل شد. او در ادامه با از بین بردن مخالفان خود و سرکوب نیرهای سیاسی و ترویج فرهنگ اطاعت بی‌چون و چرا، سعی کرد پایه‌های رژیم خود را مستحکم کند. رضاخان با حمله به ارزش‌های دینی و سنتی جامعه علنا گلوله‌های آتش را به روی مردم گشود تا چهره دیکتاتور خود را به ثبت برساند. نمونه این برخورد وی در سرکوب خونین قیام گوهرشاد به خوبی قابل مشاهده است.
کد خبر: ۵۹۸۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۲۳
مردم ایلام در طول دوره‌ی حکومت پهلوی (۱۳۵۷ - ۱۳۰۴) به انحاء مختلف با این رژیم کبارزه کردند. حکومت پهلوی برنامه‌های خود را به زور و با تعدی بر مردم پیش می‌برد و هیچگاه شرایط و ویژگی‌های این منطقه و مردم آن را درک نکرد و تلاش می‌کرد بدون توجه به خواست مردم این منطقه و بدون در نظر گرفتن ویژگی‌ها، سلایق و ظرفیت‌های این مردم برنامه‌های خود را پیش ببرد. بنابراین حکومت در بسیاری از تغییراتی که می‌خواست در این منطقه انجام دهد ناکام ماند.
کد خبر: ۵۶۷۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۱/۰۲
بعد از کودتای سوم اسفند 1299 و قدرت‌گیری رضاخان، او با الهام از همسايه غربي كه به تازگی ژنرال مصطفي كمال را به عنوان رئيس‌‌جمهور انتخاب كرده بود، نغمه جمهوري سرداد. وي با كمك مطبوعات چنان جوي به وجود آورد كه جز صداي جمهوري‌خواهي از سرتاسر ايران هيچ‌صدايي به گوش نمي‌رسيد. اما برخلاف انتظار، جمهوری خواهی رضاخان به دلایلی از جمله همخوانی نداشتن با جامعه ایرانی، مطابق نبودن با فقه اسلامی، عدم مقبولیت مردمی همچنین مخالفت روحانیون، با شکست مواجهه شد. سرانجام رضاخان که طرح خود را در بن‌بست می‌دید، به قم سفر كرد و خدمت علمای قم رسيد. آنان نيز وی را نصيحت كردند كه جمهوریت به مصلحت نيست. او در هنگام بازگشت در 12 فروردين اطلاعيه‌ای صادر و ختم جمهوريت را اعلام كرد.
کد خبر: ۵۶۶۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۱/۱۷
اشرف پهلوی، سال‌های نخستین حاکمیت برادرش را که البته نتیجه‌ی 16 سال حکومت رضاخان بود چنین توصیف می‌کند: «در ابتدای به قدرت رسیدن محمدرضا، شهروندان ایرانی دوران سختی را می‌گذراندند و سختی این دوره برای شهروند معمولی ایران که در خلال سال‌های جنگ، با کمبود و قحطی و تا 400 درصد تورم نیز دست و پنجه نرم می‌کرد، بسیار شدیدتر بود تا برای سلطنت...»
کد خبر: ۵۶۳۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۹
راه‌آهنی که سطح زندگی مردم را پایین آورد
جان فوران می‌نویسد: «احداث این خط آهن 850 مایلی سراسری، در واقع به هدر رفتن منابع بود. طرحی پرهزینه که پیامدهای ناگوار چندی داشت. تورم زا بود، هدف‌های اقتصادی چندانی نداشت و از هیچ یک از شهرهای عمده [جز تهران] عبور نمی‌کرد. سطح عمومی زندگی را پایین می‌آورد و هزینه‌ی آن از طریق مالیات قند و چای تامین می‌شد. احداث جاده‌های ماشین‌رو با یک و نیم درصد این هزینه امکان‌پذیر بود.»
کد خبر: ۵۵۸۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۰۵
موشن‌گرافیک "60 ثانیه با تاریخ"، با سیری در تاریخ به بررسی "حقارت رضاخان" در برابر غرب می‌پردازد.
کد خبر: ۵۵۳۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲
گفت‌وشنود با علی‌اکبر رنجبر کرمانی درباره سرکوب عشایر توسط پهلوی اول
علت سرکوبی عشایر این بود که تا آن موقع یک پراکندگی و درواقع یک جور کثرت در عین وحدت در ایران برقرار بود. یعنی ایلخان بختیاری و قشقایی و... تا حد زیادی در اداره امور ایل خود، خودمختار بود، ولی با این حال مطیع تهران بود. رضاخان پهلوی که آمد خواست دولت مرکزی واحدی باشد که جز در تهران در جای دیگری قدرتی وجود نداشته باشد
کد خبر: ۵۳۹۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۷
آیت‌الله مسعودی خمینی در کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است درباره مبارزات شهید آیت‌الله مدرس می‌گوید: یک بار آقای پسندیده[برادر امام] نقل می‌کردند که من در خدمت آقای مدرس بودم و ایشان می‌خواستند تدریسشان را شروع کنند، بنده به ایشان عرض کردم: « آقا این مبارزات شما به جایی نمی‌رسد. شما دارید خودتان را اذیت می‌کنید.» مرحوم مدرس در جواب فرمود:« من اگر پنج نفر را در اختیار داشتم که دنبال صنّاری نبودند، ایران را می‌گرفتم.»
کد خبر: ۵۳۶۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰
محسن فروغی، پسر ذکاءالملک فروغی گوید: «پدرم کاغذی را که چند دقیقه قبل در منزل تحریر کرده و در جیب خود قرار داده بود، بیرون می‌آورد و شروع به خواندن آن می‌کند. رضاشاه با تعجب می‌گوید: معلوم می‌شود قبلا استعفای مرا تنظیم نموده‌اند».
کد خبر: ۵۱۹۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۵
انگلیس که در جریان جنگ اول جهانی با خباثت فراوان علیه ملت ایران عمل کرده بود و در جریان مشروطه نیز خوی خبیث خود را بر همگان نشان داده بود، با روی کار آوردن رضاخان، خباثتی دیگر در صفحات تاریخ ثبت کرد. اسناد و مدارک گویای آن است که رضاخان بزرگترین وظیفه خود را حفظ منافع انگلیس در ایران می‌دانست. به دنبال این مهم، انگلیس سعی کرد با پیگیری اهداف خود از جمله سرکوب عشایر، چپاول نفت، عقب نگه‌داشتن ایران از رشد و پیشرفت، انعقاد پیمان‌های بین‌المللی به ضرر منافع کشور و ... راه را برای برنامه‌های بعدی خود هموار کند. البته خباثت‌های انگلیس علیه مردم ایران تنها به دوران رضاخان محدود نشد چراکه آنها با روی کار آوردن محمدرضا به جای پدرش کوشیدند جای پای خود را در ایران محکم‌تر کنند. انگلیسی‌ها در سال 1332 با همکاری متحد خود آمریکا اوج خباثت خود علیه مردم ایران را به نمایش گذاشتند و با راه‌اندازی کودتا در جهت تثبیت رژیم دست‌نشانده خود گام برداشتند.
کد خبر: ۵۱۸۹ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۵
روایت‌هایی از خفقان رضاخانی در ایام محرم
رژیم رضاخانی با قلدری و فشار بر مردم، مانع از برگزاری مجالس و مراسم عزاداری می‌شد به طوری که مردم با ترس و دلهره و گاه به صورت مخفیانه به برپایی مجالس عزای سیدالشهدا(ع) اقدام می‌کردند. حجت‌الاسلام سیدحسین حسینی در بخشی از خاطرات خود به نقل از پدرش در این رابطه می‌گوید: «مرحوم پدرم نقل می‌کرد که زمان رضاشاه ملعون مجالس روضه‌خوانی را تعطیل کرده بودند و اجازه نمی‌دادند که مردم برای امام حسین(ع) مجلس عزاداری برپا کنند. بسیاری از روحانیون از پوشیدن لباس روحانیت منع شدند. با وجود این علاقمندان به اهل بیت به صورت مخفیانه مجلس روضه می‌گرفتند.»
کد خبر: ۵۱۸۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷
درنگی در خاطرات حجت‌الاسلام شریفی گرگانی
حجت‌الاسلام شریفی گرگانی می گوید: یکی از مظالم رضاخان غصب اراضی منطقه شمال بود. از جمله آنها به نام «خالصه» در علیآباد کتول و گرگان و سر تا سر شمال بود. در منطقه ما یعنی در علیآباد کتول فقط سه آبادی جزو خالصه محسوب و به مزایده گذاشته شد. اگر کسی در مزایده، بالای دست رضاشاه می‌رفت، نیست و نابود می‌شد. بدین نحو مزایده‌هایی گذاشتند و با فریب املاک سرتاسر شمال را گرفتند.
کد خبر: ۵۱۴۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۰۳
روز آوردن جنازه رضاخان به قم، تمام درس‌های حوزه تعطیل شد و آیت‌الله العظمی بروجردی هم از شهر خارج شدند. هیچ کسی جرأت شرکت در مراسم را نداشت. دربار مجبور شد تا در اقدامی نمایشی عده‌ای از خدام آستانه را به لباس روحانیت ملبس کند تا به عنوان روحانیون و علمای قم به جنازه احترام رسمی کنند. با تدابیر و اقدامات فدائیان اسلام در قم آرزوی دیرینه شاه عملی نشد و جسد رضا خان به تهران انتقال یافت.
کد خبر: ۵۰۶۲ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۵/۰۲
برگی از خاطرات شیخ محمد سمامی
حجت الاسلام سمامی اولین کتاب خود را با عنوان «بزرگان رامسر» در رابطه با زندگی و شرح حال علمای این منطقه نگاشته است، در بخشی از کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده، درباره خیانت‌های رژیم پهلوی به مردم رامسر و دلیل مخالفت مردم این منطقه با رژیم پهلوی می‌گوید: زادگاه پدرم رامسر است. اين شهر ابتدا معروف به «سخت سر» يكى از «محال ثلاثه« تنكابن بود. تنكابن در آن زمان سه «محل» داشت و هر يك از اين سه محل شامل چندين ده مى‌شد. سخت سر يكى از اين سه محل بود كه امروزه به رامسر معروف است.
کد خبر: ۴۹۱۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۱
موسسه فرهنگی هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرد،
«سیر مطالعاتی پهلوی» از سوی موسسه فرهنگی هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شد.
کد خبر: ۴۶۳۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۲۱
سیاست کشف حجاب رضاخان که جرقه آن از قانون متحدالشکل کردن لباس‌ها در سال 1307 زده شده بود، بطور رسمی در 17 دی ماه 1314 اجرایی شد.سیاستی که بطور مستقیم فرهنگ دینی و آیینی مردم مسلمان ایران را نشانه رفته بود و در سلسله اقدامات ضداسلامی پهلوی اول، به فجیع‌ترین شکل ممکن در حال اجرا بود. اما در این میان مردم همراه با علما و روحانیون در برابر این سیاست استعماری مقاومت کرده و در بسیاری از نقاط آن را محکوم به شکست کردند. مبارزات روحانیون در طول تاریخ که همواره علیه ظلم مستبدان و حاکمان خودکامه شکل گرفته بود، در ماجرای کشف حجاب هم به منصه ظهور رسید. هر چند این مبارزات با شیوه‌های مختلف فرهنگی، سیاسی و حتی مبارزه منفی در محدوده مکانی شهرها و استان‌های مختلف و بطور سازماندهی نشده صورت گرفت، اما سیاست کشف حجاب رضاخانی را با شکست مواجه کرد.
کد خبر: ۴۳۳۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶