فروغی و انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی
در فرآیند انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی، محمدعلی فروغی با بهره‌گیری از دانش، موقعیت سیاسی و نفوذ خود در محافل حکومتی، نقشی تعیین‌کننده در تضعیف سلطنت قاجار، فراهم‌سازی مقدمات انتقال قدرت و مشروعیت‌بخشی به حکومت جدید پهلوی ایفا کرد و زمینه‌های آغاز عصر دیکتاتوری پهلوی اول را مهیا ساخت.
کد خبر: ۱۱۶۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۱۲
به روایت اسناد سفارت انگلیس
گزارش‌های سفارت انگلیس درباره انتقال قدرت از قاجار به پهلوی نشان می‌دهد: درحالی‌که ساختار سیاسی کشور در حال دگرگونی بود، بخش قابل توجهی از مردم نه واکنش پرشوری به این تغییر نشان دادند و نه نشانه‌ای جدی از حمایت عمومی از سلطنت جدید دیده می‌شد.
کد خبر: ۱۱۶۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۱۰
به بهانه اجرای طرح سرشماری عمومی نفوس و مسکن
اسناد به‌جامانده از دوره پهلوی، از اختلاف بر سر ثبت جمعیت بهائیان در سرشماری‌های عمومی حکایت دارد؛ اسنادی که از تلاش تشکیلات بهائیت برای افزایش آمار پیروان خود و بهره‌برداری سیاسی و بین‌المللی از این ارقام حکایت می‌کنند.
کد خبر: ۱۱۵۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۰۸
۳ آبان | لغو خرید نیروگاه اتمی از آمریکا
در سال‌های پایانی سلطنت محمدرضا پهلوی، برنامه هسته‌ای ایران یکی از مهم‌ترین جلوه‌های بلندپروازی صنعتی و راهبرد نوسازی کشور به شمار می‌رفت. برنامه‌ای که با اتکا به سرمایه‌های کلان و همکاری شرکت‌ها و دولت‌های غربی، به‌ویژه ایالات متحده، قرار بود جایگاه ایران را در معادلات انرژی و فناوری جهان ارتقا دهد. بااین‌حال، اسناد دیپلماتیک آمریکا در ماه‌های منتهی به انقلاب اسلامی نشان می‌دهند که این طرح بلندپروازانه، پیش از سقوط سلطنت، با مجموعه‌ای از چالش‌های اقتصادی، قراردادی و مدیریتی روبه‌رو شده بود.
کد خبر: ۱۱۵۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۰۴
به‌روایت اسناد
اسناد ساواک و گزارش‌های محلی نجف‌آباد نشان می‌دهد که همزمان با آغاز سال تحصیلی ۱۳۵۷، مدارس این شهر به یکی از مهم‌ترین کانون‌های فعالیت‌های اعتراضی تبدیل شده بودند. گسترش شعارهای انقلابی در دبیرستان‌ها و مدارس راهنمایی، نگرانی مسئولان محلی و امنیتی را برانگیخته و آنان را به اتخاذ تدابیر مختلف برای کنترل فضای آموزشی و شناسایی دانش‌آموزان فعال واداشته بود.
کد خبر: ۱۱۵۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸
بخش اول| بولتن اقدامات یک ساله امنیت داخلی ساواک در سال ۱۳۵۴
اسنادی که در ادامه مورد بررسی قرار گرفته‌اند قسمت‌های ابتدایی یک بولتن ویژه از ساواک با عنوان «اقدامات یک ساله امنیت داخلی ساواک در امر مبارزه با فعالیت‌های ضد ملی» است که در روز‌های پایانی سال ۱۳۵۴ (تاریخ ۲۵ / ۱۲/ ۵۴) نهایی شده است. نوشتار حاضر بر پایه خوانش قسمت ابتدایی این سند، ناظر بر عملکرد دستگاه امنیت اطلاعی رژیم پهلوی در بازه زمانی ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ در برخورد و رسیدگی به گروه‌ها و جریانات مخل امنیت داخلی و روش‌های به‌کار گرفته در مقابل آنان تنظیم شده است.
کد خبر: ۱۱۴۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
به روایت منوچهر هاشمی؛
در قلب دوران حاکمیت پهلوی دوم، جزیره استراتژیک خارک نه زیر سلطه دولت مرکزی، که در تصرف یکی از اقمار محلی نفوذ انگلیس بود؛ مردی که گمرکات را در اختیار داشت و مانع از احداث خط لوله نفت توسط شرکت ملی نفت ایران می‌شد. به وزیران و مقامات رده بالای نظامی دستور می‌داد و حتی رئیس اداره ضد جاسوسی ساواک هم در برخورد با او دچار تردید بود.
کد خبر: ۱۱۳۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۱
نگاهی به خاطرات کارگزاران پهلوی
تلاش‌های رژیم پهلوی برای خرید تجهیزات نظامی از آمریکا و دریافت سهم نفتی بیشتر از شرکت‌های انگلیسی با کارت امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس از جمله مواردی است که حتی شاه را مجبور به موضع‌گیری‌های سخت می‌کرد. در خاطرات ۸ تیرماه ۱۳۵۴ اسدالله علم، از زبان شاه آمده است: «برای امنیّت تنگه هرمز که یک قضیّه حیاتی و مماتی برای کشور است جنگ لازم باشد، می‌کنم.»
کد خبر: ۱۱۳۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
به روایت پرویز خسروانی
خاطره پرویز خسروانی درباره روایت حسین فردوست رفیق دیرین شاه از نقشه آمریکا برای تجزیه ایران از آن جهت حائز اهمیت است که نشان می‌دهد سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ایالات متحده به فکر تجزیه ایران بود. خسروانی از شبی می‌گوید که فردوست کاغذی درآورد و با مدادش نقشه آمریکایی تجزیه ایران را ترسیم کرد.
کد خبر: ۱۱۳۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۶
اجباری‌شدن کلاه پهلوی و مقاومت‌های اجتماعی
اجباری‌شدن کلاه پهلوی در دوره رضاشاه، بخشی از سیاست لباس متحدالشکل بود؛ سیاستی که با شعار تجدد و اتحاد ملی آغاز شد، اما در عمل به ابزاری برای کنترل اجتماعی، تضعیف هویت‌های بومی و مذهبی و اعمال اقتدار دولت پهلوی تبدیل گردید.
کد خبر: ۱۱۳۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۲
اسناد ساواک نشان می‌دهد که عید غدیر خم در سال‌های پایانی رژیم پهلوی صرفاً یک مناسبت مذهبی نبود، بلکه به تدریج به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های تقابل میان جامعه مذهبی و حکومت تبدیل شد. از رصد دقیق دید و بازدید‌های علما و ثبت نام شرکت‌کنندگان در مجالس غدیر گرفته تا کنترل سخنرانی‌ها، تعقیب توزیع‌کنندگان اعلامیه‌ها و نگرانی از راهپیمایی‌های مردمی، مجموعه این اسناد تصویری روشن از هراس رژیم پهلوی نسبت به نفوذ اجتماعی روحانیت و ظرفیت بسیج‌کنندگی آیین‌های مذهبی ارائه می‌دهد.
کد خبر: ۱۱۲۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۴
به‌روایت اسناد
اسناد ارائه‌شده نمایانگر شبکه گسترده، پیچیده و چندلایه از سرمایه‌گذاری‌ها، مالکیت سهام و دارایی‌های منقول و غیرمنقول خاندان پهلوی، بنیاد پهلوی و افراد وابسته به این شبکه اقتصادی در دوران پیش از انقلاب اسلامی ایران است.
کد خبر: ۱۱۲۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۶
به‌روایت روزنامه اطلاعات
اسناد و گزارش‌های خبری دهه پنجاه خورشیدی، از جمله سخنان استاندار وقت سیستان و بلوچستان در سال ۱۳۵۱ نشان می‌دهند که سیستان و بلوچستان در دوره پهلوی، در سایه غفلت مدیران پایتخت‌نشین و نبود زیرساخت‌های اولیه جاده‌ای، رفاهی و عمرانی، با محرومیتی مفرط و اوضاعی کاملاً نابسامان دست‌وپنجه نرم می‌کرده است.
کد خبر: ۱۱۲۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۶
بازخوانی روابط سرویس اطلاعاتی آلمان با ماشین جنایت پهلوی
بیستم اردیبهشت ۱۴۰۵، شهر رگنسبورگ آلمان شاهد تجمعی مشکوک با تیشرت‌های سفید منقوش به نماد ساواک بود؛ تجمعی که اگرچه ظاهراً با فراخوان رضا پهلوی برگزار شد، اما دفتر او در پی موج گسترده محکومیت‌ها، با سکوتی معنادار از پذیرش مسئولیت آن سرباز زد. سرسپردگی شدید اپوزیسیون پهلوی به سرویس‌های اطلاعاتی و این‌بار بازسازی دهشتناک ساواک در آلمان، بازخوانی روابط این سازمان را با سرویس اطلاعاتی این کشور ضرورت می‌دهد.
کد خبر: ۱۱۲۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۴
به‌روایت روزنامه میدل‌ایست‌آی
گزارش روزنامه میدل ایست آی (Middle East Eye) واقعیتی نگران‌کننده و به‌شدت قابل‌محکومیت را عیان می‌سازد. واقعیتی که در آن اختلافات سیاسی در میان بخشی از ایرانیان خارج از کشور به شکلی خطرناک از مرز گفت‌و‌گو عبور کرده و به خشونت، تهدید و ارعاب سازمان‌یافته رسیده است.
کد خبر: ۱۱۱۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۴
به بهانه درگذشت عبدالله موحد
عبدالله موحد دارنده ۶ مدال طلای کشتی آزاد المپیک و جهان بر اثر سکته قلبی در آمریکا در گذشت. او روایت قابل تاملی از رفتار ساواک به دلیل نبوسیدن دست شاه دارد.
کد خبر: ۱۱۱۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۳
یک شاهزاده، مجموعه‌ای از شبکه‌ها و یک ایدئولوژی برتری‌جویانه:
در ماه‌های اخیر، رضا پهلوی، پسر آخرین شاه ایران، به طور فزاینده‌ای به یک چهره‌ی رسانه‌ای برجسته تبدیل شده است. اما در پشت اظهارات به ظاهر معتدل او، هوادارانش در حال پیش‌بردن یک خط مشی سیاسی رادیکال هستند در راستای اتحاد با راست افراطی، همراه با اظهارات آشکارا نژادپرستانه و هویت‌محور، و همچنین با ارعاب و تهدید [دگراندیشان]. در فرانسه و در سطح بین‌المللی، جنبش سلطنت‌طلب بر شبکه‌های اعمال نفوذ و حامیان بحث‌برانگیزی متکی است. امری که سوالاتی را در مورد ماهیت واقعی پروژه‌ی سیاسی ولیعهد برمی‌انگیزد.
کد خبر: ۱۱۱۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۳۱
روایت قاسم غنی از وابستگی عجیب شاه به آمریکا؛
قاسم غنی پزشک، ادیب و سیاستمدار دوره پهلوی در یادداشت ۱۰ بهمن ۱۳۲۸ خود پرده از وابستگی عمیق محمدرضا پهلوی به آمریکا برمی‌دارد تا جایی که شاه استقلال ملی ایران را در گرو حمایت نظامی آمریکا می‌بیند.
کد خبر: ۱۱۱۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۴
خاری در خارک | به‌روایت اسناد
بازخوانی مکاتبات محرمانه میان نمایندگی زیتون و ریاست ساواک، از یک رسوایی امنیتی در رژیم پهلوی پرده برداشت. این اسناد فاش می‌کنند که این رژیم نه تنها حساس‌ترین شریان اقتصادی کشور در جزیره خارک را تحت نظارت و نفوذ مأموران موساد قرار داده بود، بلکه با تحقیر بدنه امنیتی خود، مأمورانی را که طبق قانون اقدام به بازداشت اتباع مشکوک اسرائیلی کرده بودند، به دستور مستقیم ارتشبد نصیری مورد بازخواست قرار می‌داد.
کد خبر: ۱۱۱۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۲۳
۶ اسفند؛ درگذشت ابوالحسن ابتهاج
دولت امینی با شعار مبارزه با فساد بر سر کار آمد. برای تثبیت این شعار، نیاز به پرونده‌هایی بود که نشان دهد دولت در برخورد با «بزرگان» نیز تعارف ندارد. ابتهاج، رئیس پیشین سازمان برنامه و یکی از شاخص‌ترین تکنوکرات‌های عصر پهلوی، گزینه‌ای نمادین بود. او سال‌ها مدافع استقلال سازمان برنامه از مداخلات سیاسی و درباری بود و همین استقلال‌طلبی، پیش‌تر نیز برایش هزینه‌ساز شده بود؛ بنابراین بازداشت او را نمی‌توان صرفاً نتیجه یک اختلاف اداری یا تخلف مالی دانست؛ این اقدام در بستر تنش دیرینه میان مدیریت فنی و اراده سیاسی معنا پیدا می‌کند.
کد خبر: ۱۱۰۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۶