به‌روایت اسناد آمریکایی
در میان انبوه اسناد طبقه‌بندی‌شده‌ای که آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) پس از دهه‌ها اجازه انتشارشان را صادر کرد، پرونده‌ای مفصل و تکان‌دهنده درباره ناآرامی‌های دانشجویی در بسیاری از کشور‌ها طی دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ میلادی وجود دارد. این اسناد که در سال ۲۰۰۱ از طبقه‌بندی خارج و منتشر شدند، تصویری دقیق از فضای ناآرام دانشگاه‌های ایران در دوران اوج قدرت محمدرضا پهلوی به دست می‌دهد.
کد خبر: ۱۱۰۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۶
به‌روایت اسناد
نعمت‌الله نصیری، رئیس ساواک که روابط پنهان و گسترده‌ای با موساد داشت، در ۲۶ بهمن‌ماه ۱۳۵۷ به دستور دادگاه انقلاب و با صدور حکم خلخالی اعدام شد. با این حال، اسناد به‌جای‌مانده از دوران ریاست وی بر ساواک نشان می‌دهد که در مهرماه ۱۳۵۴، رژیم پهلوی به قطعنامه محکومیت صهیونیسم در سازمان ملل پیوست؛ تصمیمی که اعتراض رئیس وقت موساد را در نامه‌ای خطاب به نصیری برانگیخت.
کد خبر: ۱۱۰۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۶
نگاهی به زندگی، اقدامات و شخصیت رضا پهلوی؛
این پرونده با نگاهی تاریخی مبتنی بر اسناد و خاطرات به بررسی رفتار، اقدامات و کنش‌های رضا پهلوی پیش و پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. از این رهگذر سیاست‌های رژیم پهلوی برای مشروعیت‌سازی ولیعهد در سنین کودکی و نوجوانی، اقدامات رضا پهلوی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ارتباط با نهادهای امنیتی و اطلاعاتی خارجی و همچنین شروع مجدد فعالیت‌های او در سالیان اخیر مورد واکاوی قرار خواهد گرفت.
کد خبر: ۱۰۹۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۹
عبدالله گنجی در گفتگو با irdc.ir :
عبدالله گنجی گفت: ۴۷ سال از انقلاب گذشته اما همچنان همان نسلی که دهه ۶۰ مسئولیت داشتند، در راس هستند و با عباراتی چون «ایده ایران» برای نسل جوان کدسازی می‌کنند. بین جوان ما با اصحاب قدرت ارتباطی وجود ندارد. بزنگاه‌هایی که باید با حاکمیت مماس بشوند، گفتگو و تعامل کنند اصلا وجود ندارد. موفقیت در آرمان‌های انقلاب برای این نسل منوط به این هست که احساس کنند، مسئله‌شان حل شده است.
کد خبر: ۱۰۹۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
به روایت اسدالله علم؛
اسدالله علم نخست‌وزیر و وزیر دربار محمدرضا پهلوی که سال‌ها از نزدیکترین یاران شاه بود و به گواه خاطراتش بسیاری از مسائل را با او در میان می‌گذاشت و همچنین خود از دست‌اندرکاران اصلی برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی بود، سلطنت موروثی را خلاف عقل و منطق می‌دانست
کد خبر: ۱۰۹۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۶
حجت‌الاسلام پورمحمدی طی گفتگویی مطرح کرد؛
اینکه رئیس‌جمهور آمریکا شخصاً بلند شود و بیاید هدایت عملیاتی بکند، نشان می‌دهد این یک عملیات واقعی نیست. کسی که بخواهد عملیات واقعی انجام بدهد، این‌قدر مستقیم وارد میدان نمی‌شود. این، عملیات روانی است؛ در همین جنگ روانی هم نتانیاهو مشارکت مستقیم دارد. وسط چنین معرکه‌ای، پهلوی یک مهره سوخته است. بین خود سلطنت‌طلبان و ضدانقلاب هم هیچ جایگاهی ندارد. اما وقتی نمی‌توانید مردم را به صحنه بیاورید، به یک عده‌ای که اجیر شده‌اند، پول گرفته‌اند، داعشی، منافق و ضدانقلاب‌های دیگر متوسل می‌شوید. معلوم است مردم ایران به‌راحتی تسلیم این موج و این جریان نمی‌شوند.
کد خبر: ۱۰۹۵۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۱
نفرت از رضا پهلوی
تنفر عمومی از رضا پهلوی، ولیعهد وقت، در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی، ریشه در شکاف عمیق طبقاتی و معیشتی بین زندگی اشرافی خاندان پهلوی و مشقت‌های مردم داشت. نمونه عینی این خشم مردمی را می‌توان در اقدام نمادین «پایین کشیدن تابلوی اردوگاه بین‌المللی رضا پهلوی» در گیلان مشاهده کرد؛ اقدامی که در واکنش به زندگی پرتجمل ولیعهد نوجوان در شرایطی صورت گرفت که توده‌های مردم با فقر، حاشیه‌نشینی و کمبود‌های شدید زیرساختی دست‌وپنجه نرم می‌کردند.
کد خبر: ۱۰۹۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۰
مدرنیزاسیون آمرانه و تناقض‌های آن
دوره پهلوی (۱۳۰۴-۱۳۵۷) را می‌توان عصر تناقض‌های بنیادین در مسیر هویت و جایگاه زن ایرانی دانست؛ دوره ای که پروژه‌ی «مدرنیزاسیون آمرانه» حاکمیت، با شعار رهایی زن از قید سنت آغاز شد، اما در عمل، با تکیه بر اجبار، نمایشی‌سازی و نادیده گرفتن خواست خودجوش جامعه زنان، به بحرانی عمیق دامن زد. از کشف حجاب اجباری رضاشاه تا اعطای حق رأی نمادین محمدرضاشاه در چارچوب نظام تک‌حزبی، این مسیر پرپیچ‌وخم نه تنها شکاف طبقاتی و فرهنگی میان زنان را عمیق‌تر کرد، بلکه با تبدیل زن به «نماد تجدد» و ابزاری برای مشروعیت‌سازی رژیم، عملاً جنبش مستقل زنان را به حاشیه راند.
کد خبر: ۱۰۸۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۰
پاسخ اسناد به ادعای فیاض
ابراهیم فیاض از اساتید مردم‌شناسی دانشگاه تهران طی گفتگویی که در فضای مجازی منتشر شد شبهاتی همچون طرفداری شهید مطهری از شاه و انقلابی نبودن ایشان را مطرح کرده است. نگاهی به اسناد و گزارش‌های ساواک درباره استاد مطهری می‌تواند بازنمای شخصیت این نظریه‌پرداز انقلاب اسلامی باشد.
کد خبر: ۱۰۷۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴
به گزارش اسناد
مقاله پیش‌ٍرو، نوشته جیمز مک‌کارتنی در خبرگزاری نایت نیوز، یکی از گزارش‌های شاخص در دهه هفتاد میلادی‌ست که تصویری روشن از وابستگی عمیق نظامی و اقتصادی ایرانِ دوران شاه به ایالات متحده ارائه می‌دهد. نویسنده، با تکیه بر آمار و منابع رسمی، نشان می‌دهد چگونه ایرانِ محمدرضا شاه در سایه درآمدهای نفتی و با پشتیبانی آمریکا، به زرادخانه‌ای بزرگ در منطقه بدل شد؛ روندی که نه بر توسعه ملی، بلکه بر تحکیم سلطنت و تأمین منافع غرب استوار بود.
کد خبر: ۱۰۷۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴
در گفتمان ناسیونالیسم تجددخواه دوره پهلوی دوم، مفهوم «ایران‌گرایی» به عنوان دال مرکزی عمل می‌کرد که به سایر عناصر گفتمانی معنا و انسجام می‌بخشید. محمدرضا پهلوی با تکیه بر این مفهوم، می‌کوشید وفاداری خود را به آرمان‌های ناسیونالیستی نشان دهد و از این طریق به سیاست‌ها و برنامه‌های خود مشروعیت بخشد.
کد خبر: ۱۰۶۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۷
به‌روایت اسناد آرشیو امنیت ملی دانشگاه جرج تاون
در سایه‌ی غروب سلطنت، جایی که شمع‌های جاه‌طلبانه‌ی توسعه با طوفان انقلاب خاموش می‌شوند، برنامه‌ی هسته‌ای پهلوی نفس‌های آخر خود را می‌زند. این روایت، نه از فلز سرد رآکتورها، که از آتشِ آرزوها و خاکسترِ وابستگی‌ها زاده شده؛ جایی که اورانیومِ انباشته، چونان گنجیِ نفرین‌شده، بار سنگین سرنوشتی را به دوش می‌کشد که انقلاب، با دستانِ آهنینِش، آن را به عمقِ فراموشی فرو برد. این روایت، نه تنها درس تاریخی، بلکه هشداری برای وابستگی‌های آینده است: هر برنامه‌ای که بر پایه قدرت‌های خارجی بنا شود، در طوفان‌های داخلی فرومی‌پاشد.
کد خبر: ۱۰۶۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۴
به‌بهانه نشست شرم‌الشیخ
با توجه به توافق اخیر میان گروه‌های مقاومت فلسطینی و رژیم صهیونیستی در چارچوب نشست شرم‌الشیخ با حضور و میانجیگری اعراب از جمله کشور مصر، تحلیل تاریخی روابط اعراب و اسرائیل در بستر نقش حکومت‌های همسو با غرب در منطقه از جمله رژیم پهلوی ضرورت یافته است. درک این تحولات برای تبیین دقیق روندهای جاری در منطقه، سیر تحول روابط کشورهای عربی با اسرائیل، و تحلیل نقش تاریخی ایران در این معادلات دارای اهمیت است.
کد خبر: ۱۰۶۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۳
دو روی سکه‌ی سرسپردگی
حمایت دولت و رسانه‌های رژیم صهیونیستی از خاندان پهلوی، نه تنها یک پدیده نوظهور، بلکه بخشی از تاریخ روابط پنهان و استراتژیک میان این رژیم و سلطنت پهلوی بوده است. این حمایت‌ها که اغلب در قالب عملیات رسانه‌ای، تبلیغاتی و نفوذی ظاهر شده‌اند، از دوران محمدرضا پهلوی تا امروز ادامه یافته و نشان‌دهنده الگویی پیوسته است که با هدف تضعیف جمهوری اسلامی ایران و ترویج بازگشت به نظام سلطنتی پیگیری می‌شود. این الگو، ریشه در منافع مشترک ژئوپلیتیکی دارد و با ابزارهای مدرن مانند هوش مصنوعی و شبکه‌های اجتماعی، همچنان تکرار می‌شود.
کد خبر: ۱۰۶۲۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۶
سالگرد موافقتنامه ایران و شوروی درباره تأسیس کارخانه ذوب آهن در سال ۱۳۴۴
ایجاد صنعت ذوب‌آهن در ایران، یکی از آرزوهای دیرینه‌ی پروژه‌ی صنعتی‌سازی در دوره پهلوی بود؛ رؤیایی که از عصر مظفرالدین شاه قاجار آغاز شد و تا دوران پهلوی دوم همواره در دستور کار قرار داشت. با این حال، این طرح بزرگ در هر دوره‌ای با موانع گوناگون اقتصادی، سیاسی یا فنی روبرو شد و تحقق آن بارها به تعویق افتاد یا نیمه‌کاره ماند. سرانجام در دهه‌ی ۱۳۴۰ خورشیدی و با اتکاء به همکاری گسترده‌ی اتحاد جماهیر شوروی، کارخانه‌ی ذوب‌آهن اصفهان به عنوان نخستین گام عملی در این مسیر تأسیس شد. با وجود نقش برجسته‌ی شوروی در احداث این پروژه، حکومت پهلوی دوم در رسانه‌ها و تبلیغات رسمی خود، از ذوب‌آهن به عنوان دستاوردی ملی و نماد ورود ایران به جرگه‌ی کشورهای صنعتی یاد می‌کرد.
کد خبر: ۱۰۶۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۳
به روایت اسناد
سندی متعلق به ۳۰ شهریور ۱۳۴۵، نمونه‌ای از نفوذ سازمان‌یافته تشکیلات بهائیت در محافل سیاسی و اجتماعی دوران رژیم پهلوی را نشان می‌دهد و نقش زنان بهائی در جمع‌آوری اطلاعات و نفوذ به محافل رجال پهلوی را برجسته می‌کند.
کد خبر: ۱۰۵۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۳۰
به‌روایت روزنامه آیندگان
در پاییز ۱۳۴۷، روزنامه آیندگان گزارشی میدانی از خیابان‌های تهران منتشر کرد؛ گزارشی که نه‌تنها حال‌وهوای کتاب‌فروشی‌ها و ناشران را به تصویر می‌کشد، بلکه از مشکلات همیشگی بازار کتاب نیز پرده برمی‌دارد: کمبود خریدار، هزینه‌های سنگین چاپ، تیراژ پایین و حتی دله‌دزدی کتاب.
کد خبر: ۱۰۵۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۳۰
آغاز سلطنت محمدرضا شاه به روایت اسناد سازمان سیا
محمدرضا شاه پهلوی، که خود را پیشتاز مدنیزاسیون ایران می‌دانست، با تکیه بر اقتدار سنتی سلطنت و ابزارهای مدرن حکومتی، قدرت را در دستان خود متمرکز کرد. اما این تمرکز، که بر اساس سندی اطلاعاتی از سازمان سیا در سال ۱۹۷۱ تحلیل شده، نه تنها به سرکوب ظرفیت‌های اجتماعی و نهادینه‌سازی فساد منجر شد، بلکه با ایجاد شکاف‌های عمیق اجتماعی، پایه‌های رژیم او را شکننده کرد.
کد خبر: ۱۰۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۷
به‌روایت اسناد ساواک
سند محرمانه ساواک به تاریخ ۱۷ شهریور ۱۳۵۰ فاش می‌کند که تیمسار سپهبد خسروانی، رئیس سازمان تربیت بدنی رژیم پهلوی، با سوءاستفاده از نفوذ خود، زمین‌های اوقافی و منابع طبیعی را برای مقاصد شخصی و سازمانی مصادره کرده است.
کد خبر: ۱۰۵۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۷
به‌گزارش روزنامه اطلاعات
قاچاق سیگار سالانه ۸۰ میلیون تومان به خزانه دولت زیان می‌رساند! رئیس اداره مبارزه با قاچاق دخانیات هشدار داد که بدون تشکیل سازمانی واحد و مجهز، ریشه‌کن کردن شبکه‌های پیچیده قاچاق غیرممکن است.
کد خبر: ۱۰۵۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۱