مرکز اسناد انقلاب اسلامی

کد خبر: ۷۵۴۵
سه‌شنبه 25 بهمن1367 فتوایی تاریخی از سوی حضرت امام خمینی صادر می‌شود که در آن سلمان رشدی «مؤلف کتاب آیات شیطانی» همچنین «ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام» می‌شوند. در این حکم، امام، از مسلمانان جهان می خواهد «تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرأت نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید.» درست بعد از صدور این حکم، تحولاتی در سیر اعتراضات مسلمانان به وجود آمد که تحلیل­گران غربی را به این نتیجه رساند که غرب در مقابل پدیده جدید و بی‌سابقه‌ای قرار گرفته است.
تاریخ انتشار: ۱۳:۱۸ - ۲۵ بهمن ۱۴۰۰ - 2022February 14

پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ سه‌شنبه 25 بهمن1367 فتوایی تاریخی از سوی حضرت امام خمینی صادر می‌شود که در آن سلمان رشدی «مؤلف کتاب آیات شیطانی» همچنین «ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام» می‌شوند. در این حکم، امام، از مسلمانان جهان می خواهد «تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرأت نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید.»

درست بعد از صدور این حکم، تحولاتی در سیر اعتراضات مسلمانان به وجود آمد که تحلیل­گران غربی را به این نتیجه رساند که غرب در مقابل پدیده جدید و بی‌سابقه‌ای قرار گرفته است. یکی از این تحولات این بود که قدرت فرامرزی و فراملیتی اسلام، نمود پیدا کرد. نویسنده‌ای در این مورد می­گوید: «اعتراضات گسترده‌ای که در سال 1989 علیه چاپ رمان سلمان رشدی صورت گرفت، مسلمانان برای اولین بار جهان غیر مسلمان را با «جهانی شدن اسلام» مواجه نمودند. این مسئله شباهتی به حوادث گذشته نداشت. معترضین به رمان سلمان رشدی نسبت به یک منفعت خاص تهدید نشده بودند و برای یک علت خاص نمی‌جنگیدند. بلکه نگرانی کاملاً ایدئولوژیک آنها در مورد تصویر محمد پیامبر بود. از این رو مسلمانان همه نقاط دنیا نسبت یکسانی با موضوع برقرار کردند. پیش از جنگ مقدس یا پان اسلامیسم­هایی که به بسیج بین‌المللی مسلمانان در حمایت از مردم بوسنی، کشمیر یا چچن منجر شود، مسئله رشدی «جهانی» بود. چرا که توجهات مسلمانان را کاملاً سوای افراد و مکان‌ها، حول یک موضوع متمرکز کرد. واکنش­های گسترده به کتاب سلمان رشدی، نشان داد اقدامات غربی-صهیونیستی می­تواند هزینه­های سرسام­آور و گاه پیش­بینی­نشده‌ای را برای آنها به دنبال داشته باشند. در حقیقت مرزهای سیستم دولت- ملت با نظام امام-امت به چالش کشیده شد و مرزبندی‌های سابق غرب، در مخاطره قرار گرفت.».

البته قصد امام خمینی(ره) در صدور فتوا، عمل به تکلیف و به اجرا درآوردن حکم شرعی بود، اما «اثر وضعی» این اقدام خالصانه، نمایش قدرت اسلام در مقیاس جهانی بود. به تعبیر اسماعیل حکیم اوغلو؛ نویسنده و شاعر معروف ترکیه، «امام خمینی، صدای قدرتمند اسلام را به گوش جهانیان رسانده بود». غربی‌ها پس از حکم و فتوای امام خمینی(ره) به طور جدی با مفهوم «امت اسلامی» مواجه شدند.

در میان تحقیقات غربی‌ها از دهه 1990 به بعد توجه ویژه‌ای به مفهوم «امت» شده است. آلوین تافلر در کتاب جابجایی در قدرت در هنگام تحلیل موضوع سلمان رشدی، به صورت کینه­توزانه مواردی را مطرح می­کند اما نکته مهم، اعتراف او به ویژگی فراملی این رویداد است. وی می­نویسد: «گروه نوظهوری از قدرت­طلبان، اکنون در حال ظاهر شدن روی صحنۀ جهانی هستند. برخی از آنها افراد خوبی هستند و برخی دیگر به طور مشخص، انسان­های انقلابی و ناآرام به شمار می­روند... وقتی آیت‌الله خمینی با خشم و غضب از یک ایثارگر دعوت کرد که سلمان رشدی، نویسنده‌ای که رمان او موسوم به آیات شیطانی از جانب آیت­الله خمینی به عنوان کتابی کفرآمیز محکوم شده است را به قتل برساند، پیامی تاریخی به همۀ حکومت‌های جهان ارسال داشت و اگر چه این پیام بدون درنگ توسط ماهواره، تلویزیون و نشریات مخابره شد، اما به کلی غلط درک شد.

در واقع، پیام واقعی آیت‌الله خمینی این نبود. او به زبان حال به جهان می‌گفت که «حکومت ملی» دیگر تنها یا حتی مهم­ترین بازیگر در صحنۀ جهان نیست... در جهانی که شاهد جهانی شدن اقتصاد و جهانی شدن رسانه‌هاست، آیت‌الله خمینی خواستار جهانی کردن هدایت اندیشه بود... او در واقع کل ساختار قوانین و رسوم مدرن بین­المللی را به مبارزه طبیده بود.» تافلر در ادامه می‌نویسد: «آنچه آیت‌الله خمینی، واقعاً به ما گفت این بود که کشورهای دارای «حق حاکمیت» به هیچ وجه دارای حق حاکمیت نیستند، بلکه تابع حاکمیت متعالی‌تر تشیع، هستند

تافلر امام خمینی را به عنوان نمونه­ای ذکر می­کند که با استفاده از «نیروی مذهب» بخش قابل توجهی از قدرتی که مدت­ها در انحصار دولت­های ملی بود در کنترل و تصرف گرفت. الوین تافلر در کتاب موج سوم در مورد فتوای امام خمینی می­گوید: «این که کدام کشور بر جهان قرن 21 مسلط خواهد شد، سؤال مهیجی می­باشد اما در واقع طرح این سؤال اشتباه است زیرا بزرگ­ترین تحول امروز جهان ظهور پدیده­ای جدید، یعنی نیرو و قدرتی ماورای دولت­های ملی می­باشد و نمونه­ای از جریان فوق را امام خمینی ذکر می­کند. او با استفاده از نیروی مذهب بخش قابل توجهی از قدرتی را که مدت­ها در انحصار دولت­های ملی بود در کنترل گرفت. وقتی امام خمینی فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کردند در واقع برای حکومت­های دنیا پیامی تاریخی فرستادند که بسیاری از دریافت و تحلیل آن عاجز ماندند و مضمون واقعی پیام امام چیزی نبود، مگر فرارسیدن عصری جدید از حاکمیت جهانی، که غربی­ها باید آن را با دقت مورد نظر و بررسی قرار دهند؛ زیرا امام خمینی نخبه­ای است که حرکتی را شروع کرده است که در ادامه حرکتش، قلمرو اندیشه­های بشری، هم جایگاه حکومت­های دولتی و هم اقتدار دولت­های ملی و محلی را تغییر می­دهد.» هفته­نامه آمریکایی «اسکرو» پس از ماجرای سلمان رشدی نوشت:«ما در یک جهان در حال جنگ به سر می­بریم. این­بار جنگ جهانی سوم بر سر تصرف سرزمینی در نمی­گیرد. این جنگ برای کنترل افکار و روحیات بشر آغاز خواهد شد و عرصۀ آن دهکده جهانی است.»

جنگ سفارتخانه­ها و اخراج سفیران میان ایران و دولت­های اروپای غربی، نشانۀ چهرۀ دیگری از اسلام بود که آن را به عنوان یک دین زنده و متحرک و ستیزه­جو و انگیزه­ای انسانی برای ایستادن در برابر ارزش­های ستمکارانه و سودجویانه، مبارزۀ با همه اشکال بردگی و هرج و مرج که به ناروا آزادی بیان در غرب نام گرفته، معرفی کرد.

امام خمینی (ره) در مورد پایبندی به قوانین اسلامی می­فرمایند: «من به تمام دنیا با قاطعیت اعلام می‌کنم که اگر جهانخواران بخواهند در مقابلِ دین ما بایستند، ما در مقابل همه دنیای آنان خواهیم ایستاد و تا نابودی تمام آنان از پای نخواهیم نشست، یا همه آزاد می‌شویم و یا به آزادی بزرگتری که شهادت است می‌رسیم و همان گونه که در تنهایی و غربت و بدون کمک و رضایت احدی از کشورها و سازمان­ها و تشکیلات جهانی، انقلاب را به پیروزی رساندیم، و همان گونه که در جنگ نیز مظلومانه‌تر از انقلاب جنگیدیم و بدون کمک حتی یک کشور خارجی متجاوزان را شکست دادیم، به یاری خدا باقیمانده راه پر نشیب و فراز رابا اتکای به خدا، تنها خواهیم پیمود و به وظیفه خویش عمل خواهیم کرد، یا دست یکدیگر را در شادی پیروزی جهان اسلام در کل گیتی می‌فشاریم و یا همه به حیات ابدی و شهادت روی می‌آوریم

منبع: حکم تاریخی (آیات شیطانی و فتوای الهی امام خمینی(ره)؛ تاثیر جهانی حکم ارتداد)، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.


ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ارسال نظر