به مناسبت تظاهرات روز ۲۵ خرداد ۱۳۶۰
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک جبهه ملی با نظام جمهوری اسلامی به تدریج افزایش یافت و سرانجام در ماجرای فراخوان راهپیمایی ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ این تقابل به اوج خود رسید و سبب محو جبهه ملی از معادلات سیاسی ایران گردید.
کد خبر: ۱۱۲۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
۱۸ اسفند| درگذشت ایرج افشار
دو سند پیش رو مربوط به نظارت و حساسیت ساواک در سال ۱۳۴۵ نسبت به یک مهمانی دوستانه است که الهیار صالح، از سیاستمداران وابسته به جبهه ملی، با دکتر ایرج افشار و دکتر محمود افشار ترتیب داده بود.
کد خبر: ۱۰۰۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۱۸
۱ بهمن| درگذشت دکتر محمد قریب
وی افزود از لحاظ مالی دکتر سحابی خودش هست و همسرش و بچه‌ها همه کار می‌کنند و پول درمی‌آورند البته موقعی که او در زندان بود دوستان همه گونه کمک می‌نمودند ازجمله دکتر محمد قریب متخصص اطفال بی‌دریغ پول به خانه آنها می‌داد.
کد خبر: ۹۸۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۱/۰۱
روزنامه گردی| ۱۵ آذر
روز دانشجوی سالهای پس از انقلاب و در دولت‌های گوناگونی که سر کار آمدند هر کدام حال و هوای خاصی داشته، اما بزرگداشت اولین مراسم روز ۱۶ آذر (دانشجو) قطعا با شور و حال دیگری برگزار شد. بطوریکه در ایام منتهی به این روز خاص، احزاب و گروه‌های متنوع با سلایق و نظرات متفاوت سیاسی با انتشاراعلامیه هایی به پیشواز آن رفتند و با انجام مراسم های گوناگون در تهران و بسیاری از شهرها این روز را گرامی داشتند.
کد خبر: ۹۶۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۵
11 آذر | برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی
پس از تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در12 آذر سال ۱۳۵۸، واکنش‌های مختلفی از سوی احزاب و گروه‌های سیاسی نسبت به آن ابراز شد. در حالی که نهضت آزادی ایران آن را دستاوردی ملی دانسته و بر اجرای کامل اصول آن تأکید داشت، گروه‌هایی نظیر جبهه ملی، حزب جمهوری خلق مسلمان و حزب توده نظرات متفاوتی درباره آن داشتند.
کد خبر: ۹۶۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۲
21 آبان | سالگرد تأسیس جبهه ملی ایران
جبهه ملی ایران نخستین و مهمترین گروه سیاسی در حکومت محمدرضا شاه پهلوی بود که بر مبنای ملی‌گرایی، به رهبری دکتر محمد مصدق در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۲۸، تاسیس شد. اعضای این حزب، بعد از کودتای 28 مرداد تا زمان پیروزی انقلاب 57، همراه با فراز و فرودهای سیاسی، سرنوشت متفاوتی داشتند. در همین راستا به بهانه هفتاد و پنجمین سالگرد تاسیس حزب جبهه ملی ایران مروری بر فرجام کار اعضای آن داریم.
کد خبر: ۹۵۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۱
19 آبان | اعدام دکتر حسین فاطمی
در 26 مرداد سال 1332 دکتر حسین فاطمی از چهره های سرشناس جبهه ملی و وزیر خارجه دولت دکتر مصدق مطالب آتشینی را در روزنامه خود – باختر امروز – در نقد محمدرضا شاه و سلطنت پهلوی ایراد کرد. این مطالب در زمانی نوشته شده بود که چنین به نظر می رسید که کودتا در مراحل اولیه خود شکست خورده و شاه فراری شده است. اما دو روز بعد در 28 مرداد جریان به گونه ای دیگر رقم خورد و سران جبهه ملی زندانی و دکتر فاطمی پس از تحمل شکنجه در آبان سال بعد اعدام شد.
کد خبر: ۹۵۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۱۹
به مناسبت 13 تیر درگذشت آخرین رهبر جبهه ملی
کریم سنجابی از رهبران جبهه‌ی ملی و یکی از مبارزان علیه حکومت پهلوی بود. در سال ۱۳۵۷، به دیدار امام خمینی در پاریس رفت و بیانیه‌ی سه ماده‌ای را منتشر کرد که امام خمینی آن را تأیید کردند. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در برابر برخی از مواضع و دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران به مخالفت پرداخت. در نتیجه‌ی چنین مواضعی، در سال ۱۳۶۱، از کشور خارج و در ۱۳ تیر ۱۳۷۴، در ایالات متحده‌ی آمریکا درگذشت.
کد خبر: ۹۰۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۴
مواضع جبهه‌ی ملی نسبت به لایحه‌ی قصاص در خرداد ۱۳۶۰
در ماجرای لایحه‌ی قصاص در خرداد ۱۳۶۰، اوج تقابل جبهه ملی با نظام جمهوری اسلامی رقم خورد. آنان ضمن انتشار اعلامیه‌هایی در انتقاد به این لایحه، آن را غیر انسانی خواندند و مردم را برای مخالفت با آن، به برپایی راهپیمایی در ۲۵ خرداد دعوت کردند.
کد خبر: ۹۰۵۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۶
حزب ایران، به عنوان حزبی ملی‌گرا با تمایلات سوسیالیستی معتدل در 15 اردیبهشت 1323 تاسیس شد. این نوشتار با توجه به نقش تاثیرگذار این حزب در رویدادهای دهۀ 1320 و تشکیل جبهه ملی ایران در 1328 به بررسی روند تاسیس، مرام و تشکیلات و کارنامۀ آن تا مشارکت در دولت دکتر محمد مصدق پرداخته است.
کد خبر: ۸۹۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۶
اللهیار صالح، سیاستمدار دورۀ پهلوی، از رهبران حزب ایران و جبهه ملی ایران در 12 فروردین 1360ش درگذشت. به این مناسبت نگاهی به کارنامه او، بویژه فعالیتهایش در سالهای پایانی حکومت پهلوی و همزمان با فضای باز سیاسی داشته‌ایم.
کد خبر: ۸۸۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۲
به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر محمد مصدق؛ دستورالعمل شهربانی و ساواک برای تشییع وی + سند
محمد مصدق پس از کودتای 28 مرداد 1332 از سمت نخست‌وزیری برکنار و پس از محاکمه در دادگاه نظامی به سه سال حبس محکوم شد. مصدق با تبعید به قلعۀ احمدآباد تا پایان عمر در آنجا محصور بود و در 14 اسفند 1345 براثر سرطان در 84 سالگی درگذشت ودر ملک شخصی خودش در احمدآباد دفن شد. نظارت ساواک و شهربانی رژیم پهلوی بر وضعیت مصدق نه تنها تا آخرین روزهای عمر او ادامه داشت بلکه برگزاری مراسم دفن و سالگرد وی نیز با کنترل و مراقبت همراه بود.
کد خبر: ۸۷۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۴
به روایت اسناد
ساواک، در تمام سالهای فعالیتش نظارتی دقیق بر هرگونه تجمعات مخالفین در داخل و خارج کشور داشت. یکی از گزارشات موجود در آرشیو «مرکز اسناد انقلاب اسلامی» گزارشی است از شب یلدای مخالفین سیاسی رژیم پهلوی در نیویورک که در خانه ایران برگزار شده بود. خانه ایران، پاتوقی برای مخالفین شاه بود و طیف‌های مختلفی در آن حضور می‌یافتند، از مصدقی‌ها گرفته تا توده‌ای‌ها. اگرچه در این جلسات و محافل، اختلافات میان این طیف‌ها کاملا مشهود بود، ولی عاقل‌ترها و باتجربه‌ترها همواره بر «اتحاد» تاکید می‌کردند و معتقد بودند که با اتحاد می‌شود درخت موریانه خورده رژیم را از زمین کند و هرگونه نفاقی، چوب‌بستی برای این درخت موریانه خورده است.
کد خبر: ۸۶۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۳۰
اعضای جبهه ملی، از جمله مهمترین مخالفان تسخیر بودند. علی‌اصغر حاج سیدجوادی، فعال سیاسی عضو جبهه ملی پس از تسخیر لانه جاسوسی و استعفای دولت موقت، به منتقد نظام اسلامی تبدیل شد و به خصوص مخالفت شدید خود را با این اقدام دانشجویان پیرو خط امام در نامه‌ای سرگشاده خطاب به ملت ایران ابراز کرده است و این حرکت دانشجویان مسلمان را حرکتی ضدانقلابی و در حمایت از امپریالیسم آمریکا عنوان کرد. تصویر متن نامه او برای نخستین‌بار منتشر می‌شود.
کد خبر: ۸۵۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۴
نامه روشنفکران ایرانی که برای اولین بار منتشر می‌شود
در ۲۰ اسفند ۱۳۵۶ گروه بزرگی از چریک‌های فلسطینی در عملیاتی در شمال تل‌آویو، ۴۶ سرباز اسرائیلی را کشتند و ۸۴ نفر را مجروح کردند. چریک‌ها تا قلب اسرائیل پیش رفتند و ۱۰۰ نفر گروگان گرفتند. اسرائیل سریع دست به انتقام زد؛ بزرگترین حمله دریایی، زمینی و هوایی اسرائیل به لبنان از سحرگاه ۲۴ اسفند آغاز شد و کلیه اردوگاه‌های فلسطینی در جنوب لبنان به تصرف اسرائیل درآمد و روز بعد اعلام شد اسرائیل سراسر جنوب لبنان را اشغال کرده است. در چنین احوالی، چند نفر از فعالان ملی و روشنفکران و روزنامه‌نگاران ایرانی در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل خواستار اخراج فوری و بدون شرط ارتش اسرائیل از لبنان و مجازات اسرائیل به علت تجاوز و کشتار مردم بی‌گناه شدند.
کد خبر: ۸۵۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۰۶
در گفتگو با حجت الاسلام روانبخش مطرح شد:
جریان‌های التقاطی به جریانات 1- اسلام ومارکسیست 2- اسلام و لیبرالیست 3- اسلام و ملی گرایی 4- اسلام و جمعی از گرایشات، تقسیم می شوند.
نمونه بارز اسلام و مارکسیست، سازمان مجاهدین خلق است. حزب کارگزاران نمونه‌ای از التقاط اسلام و لیبرالیسم است. آقای مرعشی سخنگوی حزب، این قضیه را کاملا پذیرفته و رسما هم اعلام کرده که مبانی فکری‌شان را از اسلام و لیبرالیسم گرفته‌اند؛ این را در اساسانامه‌شان هم آورده‌اند. برای تفکر التقاطی اسلام و ملی‌گرایی می‌توان به نهضت آزادی اشاره کرد. آقای بازرگان و شاگردان دکتر مصدق این تفکر را پایه‌گذاری کردند. تفکر اصلاح طلبی در ایران نیز نوعی تفکر التقاطی اسلام و ملی گرایی و لیبرالسم می‌باشد.
کد خبر: ۷۳۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۰۲
آسیب شناسی جبهه ملی؛
روز 21 آبان 1328 «جبهه ملی ایران» رسما موجودیت خود را اعلام کرد. روند تشكيل و انحلال جبهه ملّى در تاريخ ايران، يكى از مهمترين مسائل سياسى عصر حاضر است كه تبعات گوناگونى را در مسير آينده حوادث كشور به دنبال داشت. این جبهه که با اهداف خاصی پدیدار شد، در ادامه مسیر خود متحمل اشتباهاتی شد که در نهایت خسارت های بزرگی را موجب گردید.
کد خبر: ۷۲۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۱۹
در بخشی از این گزارش آمده: « مهندس بازرگان می‌گفت: ما هرگز برنامه‌اى براى تضعیف مقام سلطنت نداریم و با توده‌ای‌ها هم‌همکارى نخواهیم نمود و می‌خواهیم فقط از آزادى در ایران دفاع کنیم...».
کد خبر: ۶۵۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۲۹
محمد جعفربگلو
کودتای 28 مرداد 1332 از وقایع مهم تاریخ معاصر ایران است که تغییرات بنیادینی در جامعه ایران رقم زد. این رخداد سیاسی پیامدهای متعددی به دنبال داشت که شاید مهمترین آن پیامدها تثبیت سلطنت محمدرضا پهلوی و ملی زدایی از نفت ایران بود. واقعیت این است که فرصت سوزی مصدق و دیگر اعضای جبهه ملی در آن بزنگاه تاریخی، شکستی سهمگین برای ملت ایران به ارمغان آورد و این شکست برای همیشه در حافظه تاریخی ایرانیان حک شد. یک ماه بعد از کودتا، حسین فاطمی در یادداشت‌های دوران اختفای خود، جبهه ملی را مقصر اصلی این «خرابی و سقوط » دانست. بعد از کودتای 28 مرداد، جبهه ملی که به اعتراف فاطمی عامل اصلی این شکست بود، به انزوا رفت و محمد مصدق در احمدآباد خانه نشین شد.
کد خبر: ۶۰۷۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۸
کچویی به روایت کچویی
شهید کچوئی درباره نحوه آشنای با شهید بخارائی می‌گوید: «یکی از افراد مذهبی که آن زمان‌ها در مغازه ما می‌آمدند محمد بخارایی بود. من می‌دیدم که هرموقع بخارایی به مغازه ما می‌آمد آقایان ملی‌گراها دوره‌اش می‌کردند و از او سؤالاتی می‌پرسیدند. جواب‌هایی که ایشان می‌داد بیشتر با قرآن و حدیث بود و با آن روحیه مذهبی که من داشتم جذب او می‌شدم...»
کد خبر: ۵۹۰۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۰۸