حزب جمهوری اسلامی در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷ توسط هیئت مؤسس خود تشکیل شد و به سرعت به یکی از مهم‌ترین نهاد‌های سیاسی پس از انقلاب بدل گردید. گسترش دامنه اجتماعی حزب و ضرورت تدوین چارچوبی منسجم از مبانی نظری و جهت‌گیری‌های آن، ابتدا به انتشار جزوه «مواضع ما» و سپس به برگزاری جلسات منظم «مواضع تفصیلی» با محوریت درس‌گفتار‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی انجامید. هرچند این مباحث با شهادت وی در تیر ۱۳۶۰ ناتمام ماند، اما بعد‌ها در قالب کتابی مدون منتشر شد. این نوشتار، به صورت اجمالی به مهم‌ترین محور‌های نظری و سیاسی این اثر می‌پردازد.

شهید محمدجواد باهنر، روحانی و اندیشمند و دومین نخست‌وزیر ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ و دومین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی بود. او دارای فوق لیسانس علوم تربیتی و دکترای الهیات از دانشگاه تهران بود که پس از فارغ‌التحصیلی، به حرفه‌ی معلمی روی آورد و در دوران پهلوی به تدوین کتب درسی دینی و قرآن پرداخت. باهنر پیش از کسب سمت نخست‌وزیری، به عنوان سومین وزیر آموزش و پروش ایران مشغول به کار بود. باهنر را می‌توان از نخستین تدوینگران و مؤلفان کتب مذهبی مدارس ایران قبل و بعد از انقلاب ۱۳۵۷ دانست. در فهرست تألیفات او آثار متعددی همچون یک دوره تعلیمات دینی برای سال‌های دوم و سوم و چهارم و پنجم ابتدایی، یک دوره تعلیمات دینی برای سال‌های اول و دوم و سوم راهنمایی؛ یک دوره تعلیمات دینی برای سال‌های اول تا چهارم دبیرستان؛ کتاب آموزشی «فلسفه‌ی دین» برای دانش‌آموزان سال چهارم دبیرستان؛ شناخت اسلام، مجموعه‌ای از کتاب‌های «تعلیمات دینی» دبیرستانی دیده می‌شود. در این نوشتار نگاهی داریم بر چارچوب فکری شهید باهنر در حوزه‌ی آموزش و پرورش و آسیب‌هایی که از نظر وی در برابر دستیابی به آرمان‌های مدنظر انقلاب اسلامی وجود داشته و کماکان نیز تاحدودی پابرجاست.

روز 8 شهریور سال 1360 در یک اقدام تروریستی جلسه شورای امنیت کشور با حضور رئیس جمهور و نخست‌وزیر منفجر شد. به گفته‌ ناظران غربی، مجاهد‌‌ين خلق، به د‌‌ليل د‌‌ارا بود‌‌ن «انبار مهمات و تجربه‌های خود‌‌ د‌‌ر راهبرد‌‌‌های تروريستی» مسئول اين انفجار بود‌‌ند‌‌. با انتشار خبر فاجعه‌ بمب‌گذاری، د‌‌ر سراسر جهان، رهبران، مقامات و شخصيت‌های خارجی، پيام‌های تسليت متعد‌‌د‌‌ی خطاب به امام خمينی ارسال کرد‌‌ند‌‌. امام خمينی نيز د‌‌ر پاسخ، ضمن تشكر و قد‌‌رد‌‌انی، خواستار نابود‌‌ی توطئه‌گران و د‌‌شمنان اسلام شد‌‌ند‌‌. هرچند هدف از انفجار مقابله با نظام نوپای اسلامی بود، اما رسانه‌های غربی مأيوسانه گزارش د‌‌اد‌‌ند‌‌: «د‌‌ر ايران انسجام بيشتر شد‌‌ه و مرد‌‌م همچنان از انقلاب خود‌‌ د‌‌فاع می‌كنند‌‌ و هر ضربه‌ای به آن وارد‌‌ شود‌‌، برای د‌فاع از آن به خيابان‌ها می‌ريزند‌‌.»

شهید محمد جواد باهنر به عنوان یکی از مسئولین عالی‌رتبه جمهوری اسلامی، با پیروزی از خصال نیکو و مثبت، یک زندگی ساده داشت و هم خود را رسیدگی به مردم می‌دانست. او به دور از تظاهر و با سخت‌کوشی در راستای خدمت به مردم می‌کوشید و به عنوان یک مسئول خستگی‌ناپذیر شناخته می‌شد.